A0 · lekcja 10 z 12

Podstawowy szyk zdania

Zdania takie jak (Jestem Anna.) i (On ma rower.) nie są przypadkowe. Mają jeden prosty wzór, a kiedy go poznasz, możesz samodzielnie budować wiele nowych zdań. Nie spiesz się, posłuchaj każdego zdania i powiedz je na głos.

Zdanie ma trzy miejsca

Proste zdanie niderlandzkie ma trzy miejsca:

  • Na pierwszym miejscu stoi osoba albo rzecz, o której jest zdanie. To podmiot, który pojawił się już na lekcji o zaimkach.
  • Na drugim miejscu stoi czasownik.
  • Na trzecim miejscu stoi reszta: słowa, które kończą myśl.

Słuchacz też słyszy to w tej kolejności: najpierw to, o czym jest zdanie, potem czasownik, potem resztę. Znasz każde słowo w tych trzech zdaniach:

  • Jestem Anna.

  • On ma psa.

  • Zupa jest ciepła.

Oto one jeszcze raz, podzielone na trzy miejsca:

Pierwsze miejsceDrugie miejsceTrzecie miejsce

Wielka litera pokazuje tylko początek zdania, więc całe zdanie piszemy tak: De soep is warm.

Teraz posłuchaj, jak zdanie rośnie, miejsce po miejscu: , potem , potem Po hij heeft myśl jeszcze się nie skończyła i zastanawiasz się: co on ma? Odpowiedź daje trzecie miejsce. To jest zadanie reszty.

Pierwsze miejsce: podmiot

Podmiot stoi na początku, bo mówi słuchaczowi, o czym mówisz. Może to być:

  • zaimek: , ,
  • imię:
  • rzeczownik z rodzajnikiem: ,

W tych dwóch zdaniach różni się tylko podmiot:

  • On ma rower.

  • Tom ma rower.

Zaimek hij zajmuje miejsce imienia Tom i nic więcej się nie zmienia.

Rzeczownik i jego rodzajnik zawsze trzymają się razem. W zdaniu dwa słowa de soep dzielą pierwsze miejsce. Przez to is jest trzecim słowem, ale wciąż stoi na drugim miejscu. Licz miejsca, nie słowa.

Podmiot nie musi być kimś, kto coś robi. Zupa nic tu nie robi, ale zdanie jest o zupie, więc zupa stoi na początku.

Drugie miejsce: czasownik pasuje do podmiotu

W tej lekcji na drugim miejscu stoi zijn (być) albo hebben (mieć). Czasownik zmienia formę, żeby pasować do podmiotu:

PodmiotZ zijnZ hebben
ik
jij
u
hij
wij

Kilka rzeczy pomaga ci wybrać:

  • Imię albo jedna rzecz łączy się z tym samym czasownikiem co hij, tak samo jak zij i ze w znaczeniu „ona” oraz het: (Anna ma dwadzieścia pięć lat.)
  • u łączy się z tym samym czasownikiem co jij: (Pan ma długopis, Pani ma długopis (grzecznie).) i (Pan jest gotowy, Pani jest gotowa.) Przy u poprawne jest też heeft.
  • Forma krótka łączy się z tym samym czasownikiem co jej forma pełna: (Masz długopis (przyjacielsko).) i (Jesteśmy gotowi.)
  • Więcej niż jedna osoba albo rzecz łączy się z bezokolicznikiem: zijn albo hebben.

Czasownik pokazuje też, czy zij znaczy „ona”, czy „oni”:

  • Ona to Anna.

  • Oni to Anna i Tom.

Teraz spójrz na podmiot złożony z dwóch imion:

  • Anna i Tom są gotowi.

Anna to jedna osoba i Tom to jedna osoba, ale razem to więcej niż jedna osoba, więc czasownik to zijn. Czasownik pasuje do całego podmiotu, a nie tylko do jego pierwszego słowa.

Trzecie miejsce: reszta

Reszta kończy myśl, a to, co tam stoi, zależy od czasownika.

Po zijn reszta mówi, kim ktoś jest, ile ktoś ma lat albo jakie coś jest. Może to być:

  • imię: (On to Tom.)
  • rzeczownik z rodzajnikiem: (Ona jest tą kobietą.)
  • liczba: (Mam dwadzieścia lat.)
  • przymiotnik: (Drzwi są otwarte.)

open to przymiotnik, tak samo jak klaar (gotowy), na przykład w zdaniu Z pierwszych lekcji znasz już więcej przymiotników: (ciepły), (zimny), (mały), (stary), (nowy), (dobry). W dzisiejszych zdaniach stoją one na trzecim miejscu.

Po hebben reszta to zwykle rzecz, którą ktoś ma, i często jest to rzeczownik z rodzajnikiem:

  • Mam kota.

  • Masz chleb.

Cena to też dwa słowa, liczba i euro:

  • Książka kosztuje dziesięć euro.

Tutaj podmiot to het boek, reszta to tien euro, a czasownik is stoi między nimi.

Pytania: czasownik zostaje na drugim miejscu

W pytaniu ze słowem pytającym na początku stoi słowo pytające i to ono zajmuje pierwsze miejsce, a nie podmiot. Potem przychodzi czasownik, na drugim miejscu. Osoba albo rzecz, o którą chodzi w pytaniu, często jest wtedy w reszcie: hij, het toilet, je.

  • Kim on jest?

  • Gdzie jest toaleta?

  • Ile masz lat?

  • Który to autobus?

Pierwsze miejsceDrugie miejsceTrzecie miejsce
wieishij?
waarishet toilet?
hoe oudbenje?
welke busishet?

Dwa słowa mogą dzielić pierwsze miejsce, jak hoe oud i welke bus. Stoją razem na początku, a czasownik i tak przychodzi zaraz po nich. Może zauważysz ben, a nie bent, w pytaniu Hoe oud ben je? To też wynika z pewnej zasady, a wyjaśni ją jedna z późniejszych lekcji.

To działa też z hebben:

  • Kto ma rower?

  • Tom ma rower.

W obu linijkach heeft stoi na drugim miejscu. Właściwie w każdym zdaniu i pytaniu w tej lekcji czasownik stoi na drugim miejscu. Na razie nasze zdania zaczynają się od podmiotu, a nasze pytania od słowa pytającego. Później poznasz zdania, które zaczynają się od słowa o czasie albo o miejscu, i nawet wtedy czasownik zostaje na drugim miejscu.

Spróbuj samodzielnie

Najpierw powiedz odpowiedź na głos, potem sprawdź.

Ułóż słowa w kolejności. W każdej linijce są trzy części w złej kolejności. Zacznij od osoby albo rzeczy, o której jest zdanie, i trzymaj de albo het razem z rzeczownikiem.

  1. de hond / heeft / hij (On ma psa.)
  2. open / is / de deur (Drzwi są otwarte.)
  3. twintig / ik / ben (Mam dwadzieścia lat.)
  4. de auto / zij / heeft (Ona ma samochód.)
  5. klaar / zijn / we (Jesteśmy gotowi.)

Odpowiedzi:

Wybierz czasownik. Powiedz całe zdanie z właściwą formą czasownika.

  1. Ik … de kat. (hebben)
  2. Wij … het boek. (hebben)
  3. Anna en Tom … klaar. (zijn)
  4. U … de pen. (hebben)

Odpowiedzi:

  1. heb:
  2. hebben:
  3. zijn:
  4. hebt: (heeft też jest poprawne.)

Jeśli większość z tego była łatwa, to już rozumiesz, o co chodzi. Jeśli nie, przeczytaj jeszcze raz część o czasowniku i spróbuj ponownie.

Podsumowanie

Pierwsze miejsce: podmiotDrugie miejsce: czasownikTrzecie miejsce: reszta
  • Proste zdanie ma trzy miejsca: podmiot, czasownik i resztę.
  • Podmiot to osoba albo rzecz, o której jest zdanie: zaimek, imię albo rzeczownik z rodzajnikiem. Licz miejsca, nie słowa.
  • Czasownik pasuje do całego podmiotu. Więcej niż jedna osoba albo rzecz łączy się z bezokolicznikiem.
  • W pytaniu ze słowem pytającym najpierw stoi słowo pytające, a czasownik na drugim miejscu. We wszystkich tych zdaniach czasownik stoi na drugim miejscu.

Następna lekcja: małe słowa, które mówią, gdzie coś jest. Stoją na trzecim miejscu.