Przyimki miejsca: podstawy
Na poprzedniej lekcji było, że proste zdanie ma trzy miejsca: podmiot, czasownik i resztę. Po zijn na trzecim miejscu może stać imię, rzeczownik z rodzajnikiem, liczba albo przymiotnik. W tej lekcji trzecie miejsce dostaje jeszcze jedno zadanie: może mówić, gdzie coś jest.
Znasz już pytanie: (Gdzie jest toaleta?) Teraz poznasz małe słowa, których potrzebujesz, żeby na nie odpowiedzieć i zrozumieć odpowiedź. Usłyszysz je codziennie: na ulicy, na przystanku, w domu.
Tych słów jest dziewięć. To brzmi jak dużo, ale są krótkie, a poznamy je w trzech małych grupach. Czasownik to zawsze zijn, który dobrze znasz, więc nowe jest tylko trzecie miejsce. Nie spiesz się, posłuchaj każdego zdania i powiedz je na głos.
Małe słowo, które mówi gdzie
Wyobraź sobie mały pokój, a w nim te rzeczy. Pierwsze cztery znasz, ostatnia jest nowa.
- (stół)
- (krzesło)
- (książka)
- (kot)
- (torba). Ten rzeczownik jest nowy. Łączy się z de, więc trafia do kosza de.
Kot chodzi po pokoju i teraz jest blisko krzesła. Ktoś pyta cię, gdzie jest kot, a ty mówisz tylko „krzesło”. To niewiele pomaga: kot może być na krześle, pod nim, za nim albo obok niego. Sam rzeczownik nie mówi, gdzie. Potrzebujesz jeszcze jednego małego słowa.
Oto pierwsze z nich:
Książka jest w torbie.
Oto to zdanie podzielone na trzy miejsca. Posłuchaj każdej części od lewej do prawej, a potem jeszcze raz całego zdania.
| Pierwsze miejsce | Drugie miejsce | Trzecie miejsce |
|---|---|---|
Po het boek is myśl się nie kończy: książka jest… gdzie? Odpowiedź daje trzecie miejsce. Są w nim trzy słowa, ale znasz zasadę: licz miejsca, nie słowa. in de tas trzyma się razem. Składa się z małego słowa in i rzeczownika z rodzajnikiem, de tas. Posłuchaj, jak brzmi de w zdaniu: szybko i lekko, a akcent pada na tas.
Małe słowo takie jak in to przyimek: małe słowo, które stoi tuż przed rzeczownikiem albo nazwą własną. Wiele przyimków mówi, gdzie coś jest, przez wskazanie czegoś innego obok. Tutaj tym czymś innym jest torba. Ten termin spotkasz jeszcze na późniejszych lekcjach.
Przyimek i jego rzeczownik stoją razem na trzecim miejscu, a rzeczownik po przyimku się nie zmienia: to wciąż de tas.
in, op i onder
Pierwsza grupa ma trzy słowa. Wyobraź sobie każde z nich w pokoju.
- znaczy „w”, w środku. Książka jest w środku torby.
- znaczy „na”, na wierzchu czegoś, kiedy coś na tym leży. Książka jest na stole.
- znaczy „pod”. Kot jest pod krzesłem.
Książka jest w torbie.
Książka jest na stole.
Kot jest pod krzesłem.
in jest nie tylko dla małych rzeczy. Używasz go też przy mieście:
Jesteśmy w Amsterdamie.
Amsterdam to nazwa własna, tak jak Anna, więc nie ma rodzajnika.
naast, voor i achter
Druga grupa to kolejne trzy słowa.
- znaczy „obok”, jedno przy drugim.
- znaczy „przed”.
- znaczy „za”.
Krzesło jest obok stołu.
Samochód jest przed domem.
Kot jest za krzesłem.
Znasz (samochód) i (dom). Spójrz na het huis: po przyimku zostaje przy nim het, tak jak przy de tafel i de stoel zostaje de. Przyimek nigdy nie zmienia rodzajnika.
voor i achter to przeciwieństwa: przód i tył. W środku słowa słyszysz ch, chrapliwy dźwięk, który wymawiasz tak jak g, delikatnie odchrząkując.
Jedno krzesło, pięć miejsc
Teraz patrz na kota. Krzesło stoi tam, gdzie stoi. Kot się rusza i zmienia się tylko przyimek.
Kot jest przed krzesłem.
Kot jest obok krzesła.
Kot jest za krzesłem.
Kot jest pod krzesłem.
Kot jest na krześle.
W tych pięciu zdaniach wszystko jest takie samo oprócz jednego małego słowa, a to słowo odpowiada na pytanie „gdzie?”
Pytanie o miejsce
waar to słowo pytające o miejsce. Stoi na początku, a odpowiedź podaje miejsce.
Gdzie jest kot?
Kot jest pod krzesłem.
Oto oba zdania podzielone na trzy miejsca:
| Zdanie | Pierwsze miejsce | Drugie miejsce | Trzecie miejsce |
|---|---|---|---|
| Pytanie | ? | ||
| Odpowiedź | . |
Za każdym razem czasownik stoi na drugim miejscu. W pytaniu kot jest w reszcie. W odpowiedzi kot przechodzi na pierwsze miejsce, bo odpowiedź jest o kocie. Miejsce, o które pytało waar, stoi teraz na trzecim miejscu: onder de stoel.
Z książką działa to tak samo:
Gdzie jest książka?
Książka jest w torbie.
bij i met
Ostatnia grupa ma trzy słowa i każde z nich trochę różni się od poprzednich. Zaczniemy od dwóch.
znaczy „przy” albo „blisko”. Z osobą zwykle znaczy „u tej osoby”.
Jesteś przy samochodzie.
Jestem u Anny.
znaczy „z”, „razem z”. Nie mówi, gdzie jesteś, tylko kto albo co jest z tobą. To nie jest słowo o miejscu, ale jest tak częste, że potrzebujesz go już teraz.
Jestem z Anną w parku.
To zdanie ma dwa przyimki, a każdy ma inne zadanie. met Anna mówi, kto jest z tobą, a in het park mówi, gdzie jesteś. Oba stoją na trzecim miejscu.
Czyli bij Anna zwykle znaczy, że jesteś u niej, a met Anna znaczy, że jesteście razem, gdziekolwiek jesteście.
Słowa met możesz też użyć, kiedy zamawiasz kawę:
kawa z mlekiem
naar: dokądś
Ostatnie słowo różni się od wszystkich pozostałych. Większość dotychczasowych przyimków mówi, gdzie coś jest. znaczy „do” albo „w stronę”: pokazuje miejsce, do którego ktoś albo coś zmierza.
Uważaj: naar i naast wyglądają podobnie. Posłuchaj ich jedno po drugim: , .
Żeby mówić o tym, że dokądś idziesz albo jedziesz, potrzebujesz czasowników ruchu. Jedna z późniejszych lekcji ich uczy i pokazuje, jak używać z nimi naar. Na razie naucz się jednego zwrotu w całości:
Autobus do Amsterdamu.
Na przystanku, gdzie stoją trzy autobusy, naar Amsterdam mówi ci, który to autobus: ten, który jedzie do Amsterdamu. Teraz możesz zapytać, gdzie on jest, pytaniem, które znasz:
Gdzie jest autobus do Amsterdamu?
Na pierwszym miejscu jest waar, na drugim is, a na trzecim de bus naar Amsterdam.
Spróbuj samodzielnie
Najpierw powiedz odpowiedzi na głos, potem sprawdź.
Gdzie to jest? Wyobraź sobie pokój. Torba jest na stole. Książka jest w torbie. Krzesło jest obok stołu. Kot jest pod krzesłem. Na zewnątrz samochód jest przed domem.
Odpowiedz na każde pytanie pełnym zdaniem.
- (Gdzie jest kot?)
- (Gdzie jest książka?)
- (Gdzie jest torba?)
- (Gdzie jest krzesło?)
- (Gdzie jest samochód?)
Odpowiedzi:
Twój własny pokój. Rozejrzyj się. Wybierz dwie rzeczy, które znasz, na przykład , albo . Powiedz, gdzie jest jedna rzecz, używając drugiej. Na przykład:
Lampa jest obok łóżka.
Jeśli większość z tego była łatwa, to już rozumiesz, o co chodzi. Jeśli nie, przeczytaj jeszcze raz część o przyimkach i spróbuj ponownie.
Podsumowanie
| Słowo | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| w, w środku | (Książka jest w torbie.) | |
| na (na wierzchu) | (Książka jest na stole.) | |
| pod | (Kot jest pod krzesłem.) | |
| obok | (Krzesło jest obok stołu.) | |
| przed | (Samochód jest przed domem.) | |
| za | (Kot jest za krzesłem.) | |
| przy, blisko | (Jestem u Anny.) | |
| z, razem z | (Jestem z Anną w parku.) | |
| do, w stronę | (Autobus do Amsterdamu.) |
- Przyimek to małe słowo tuż przed rzeczownikiem albo nazwą własną. Razem stoją na trzecim miejscu, po czasowniku.
- in, op, onder, naast, voor i achter mówią, gdzie coś jest. Rzecz zostaje ta sama, przyimek decyduje, gdzie ona jest, a rzeczownik po nim się nie zmienia.
- waar pyta o miejsce. Odpowiedź to pełne zdanie z przyimkiem i jego rzeczownikiem na trzecim miejscu.
- bij znaczy „przy” albo „blisko” (z osobą: „u kogoś”). met znaczy „razem z”. naar pokazuje, dokąd ktoś zmierza: na razie naucz się zwrotu De bus naar Amsterdam w całości.
Następna lekcja: dni tygodnia, miesiące i pory roku.