A1 · ders 4/26

Şimdiki zaman: düzensiz fiiller

Yeni komşunun daha başka soruları var. Nerelisin? Nereye gidiyorsun? Ne görüyorsun? Cevap vermek için birkaç fiile daha ihtiyacın var, insanların gün boyu söylediği fiillere. Bunların çoğu geçen dersteki kalıba tam uymaz. Küçük ve belirgin şekillerde değişirler; bu derste onlarla tek tek tanışacaksın.

Düzenli ve düzensiz fiiller

Geçen derste bir düzenli fiil için kalıbı öğrendin: ik için kök; jij, u, hij, zij (o, kadın) ve het için kök + t; birden fazla kişi için mastar. Bu kalıba uymayan fiile düzensiz fiil denir. Biçimlerinden en az biri kalıptan çıkarılamaz; onu bilmen gerekir, o kadar.

İki bilgiyi aklında tutmakta fayda var:

  • Hollandaca fiillerin çoğu düzenlidir.
  • Şimdiki zamanda sadece küçük bir grup fiil düzensizdir, ama her gün kullandığın grup tam da budur.

Neden en sık kullanılan fiiller farklı çıkıyor? Çünkü insanlar onları yüzlerce yıldır her gün söylüyor; bu kadar çok kullanılan kelimeler zamanla aşınıp kendi şekillerini alır.

Bu ders önce bildiğin iki fiile yeniden bakıyor. Sonra üç küçük grupta beş düzensiz fiil daha geliyor; her grup kendine göre değişiyor. En sonda sadece farklı görünen bir fiil geliyor.

Zijn ve hebben, yeniden

İki düzensiz fiili zaten biliyorsun: ve . Şimdi kalıptan tam olarak nerede ayrıldıklarını görebilirsin.

KimSahip olmakOlmak
ik
jij, u
hij, zij (o, kadın), het
wij, jullie, zij (onlar)

hebben, ik, jij ve wij için kalıba uyar: köktür, kök + t'dir, ise mastardır. Sadece tek bir yerde değişir: hij, zij ve het için kalıp hebt verirdi, ama Hollandaca der. Yani hij hebt doğru değildir.

Dinle: önce , sonra . e, hebt'te kısa, heeft'te uzundur; bu yüzden heeft'te iki e var. Kibar u ile hem hem de doğrudur; ikisinden birini kullanabilirsin.

En çok değişen zijn'dir, çünkü insanlar onu sürekli kullanır. , ve mastara hiç benzemez; onları sadece öğrenirsin. Yalnızca son satır kolay: birden fazla kişi için, kalıbın dediği gibi mastarı kullanırsın: .

Gaan ve staan: ikinci a geri gelir

(gitmek) ve (ayakta durmak) başka bir şekilde değişir. Mastarları -en ile değil, sadece -n ile biter; bu yüzden "-en'i kes" kuralı onlara uymaz. Sadece -n'yi kesersen elinde gaa ve staa kalır.

Ama kelimenin sonunda tek a yeter. Arkasından onu kapatacak bir şey gelmez, bu yüzden ünlü serbesttir ve zaten uzundur, şu kelimedeki gibi: . Yani kökler ga ve sta'dır ve bunlar ik için olan biçimlerdir: , .

Şimdi jij ve hij için t'yi ekle. ga + t, gat olurdu; ama t tek a'yı kapatır ve onu kısa yapar, şu kelimedeki a gibi: . Uzun sesi korumak için ikinci a geri gelir, şu kelimedeki aa gibi: . Bu yüzden gaat ve staat yazarsın. Bu, geçen derste woon'da gördüğün şeyin aynısı: kapanan uzun bir ünlünün ikinci harfine ihtiyacı vardır.

KimGitmekAyakta durmak
ik
jij, u
hij, zij (o, kadın), het
wij, jullie, zij (onlar)

Dinle: önce , sonra . a ikisinde de aynı duyulur. Sadece yazım değişir.

gaan hareket içindir. Nereye gittiğini söylemek için genellikle edatını kullanırsın; "-e, -a" anlamına gelir. Onu şu cümleden biliyorsun:

  • Amsterdam'a gidiyorum.

  • Süpermarkete gidiyoruz.

staan kıpırdamadan ayakta durmak içindir:

  • Sandalyenin üstünde duruyorum.

  • Adam bahçede ayakta duruyor.

A0'dan gaat geçen bir cümle de biliyorsun: — Nasılsın? Şimdi nasıl kurulduğunu görebilirsin. İşlerin nasıl gittiğini sorar ve gaat, gaan'ın het için olan biçimidir.

Doen ve zien: e bir ek değil

İki mastar daha sadece -n ile biter: (yapmak) ve (görmek).

İkisi de en harfleriyle biter, bu yüzden -en'i kesmek cazip gelir. Ama o zaman elinde do ve zi kalırdı ve ses bozulurdu. Burada e bir ek değildir; sese aittir: şu kelimedeki gibi oe: ; şu kelimedeki gibi ie: . Bu iki harf tek bir ses yapar ve birini çıkaramazsın.

Bu yüzden sadece -n'yi kes. Kökler doe ve zie'dir ve bunlar ik için olan biçimlerdir: , . Gerisi kalıba uyar.

KimYapmakGörmek
ik
jij, u
hij, zij (o, kadın), het
wij, jullie, zij (onlar)
  • O (kadın) bir kuş görüyor.

  • Alışverişi biz yaparız.

Buradaki alışveriş, eve götürmek için aldığın şeyler demektir, ekmek ve süt gibi. Cümle şu anda alışveriş yaptığımız anlamına da gelebilir, bunu her hafta yaptığımız anlamına da; bunu durum söyler. Geçen derste gördüğün gibi şimdiki zaman birçok şey söyleyebilir.

Komen: ses değişir

(gelmek) yine başka bir şekilde değişir. Geçen dersin fiillerinde kök, mastarın sesini korudu: o hem hem de kelimesinde uzundur.

Şimdi dinle: önce , sonra . o, komen'de uzun, kom'da kısadır. Bu fiilde sesin kendisi değişir.

Yazımı kolay. kom'da tek o'yu m kapatır, bu yüzden kısadır, tıpkı A0'daki yazım kurallarının dediği gibi. İkinci bir o eklemezsin; yani koom yanlış olur (böyle bir kelime yok).

KimGelmek
ik
jij, u
hij, zij (o, kadın), het
wij, jullie, zij (onlar)

Tabloda aşağı doğru inerken o üç kez kısa, bir kez uzundur.

  • Hollanda'dan geliyorum.

  • O (kadın) Utrecht'ten geliyor.

  • Onlar Amsterdam'dan geliyor.

Burada "-den, -dan" demektir. İlk cümleyi A0'dan biliyorsun; şimdi kom'un, komen'in ik için olan biçimi olduğunu görebilirsin. Son iki cümlede zij'nin kim olduğunu fiil söyler: -t bir kadın demektir, -en ise birden fazla kişi.

Worden: görünüşü tuhaf ama düzenli

Son fiil kâğıt üstünde tuhaf görünür, ama aslında düzenlidir. "olmak, hâline gelmek" demektir ve sana bir değişimden söz eder. Şu ikisini karşılaştır:

  • Hava soğuk.

  • Hava soğuyor.

zijn şeylerin nasıl olduğunu söyler; worden şeylerin nasıl değiştiğini söyler. İnsanlar worden'ı sık sık hava için ve yaşlanmak için kullanır:

  • Otuz yaşına giriyorum.

  • O (kadın) yoruluyor.

kelimesi "yorgun" demektir.

Şimdi yazım. Kalıba uy: -en'i kes, kök word olur. d kalır, çünkü fiile aittir; bu da ik için olan biçimdir: . jij ve hij için kalıp t ekler: word + t = wordt. İki harf de kalır: fiilden gelen d ve kalıptan gelen t. dt bundan ibarettir.

Kelimenin sonunda d, t gibi duyulur; bunu şu kelimeden biliyorsun: . Yani ve aynı duyulur. Farkı sadece yazım gösterir, bu yüzden t'yi unutma: hij word doğru değildir.

KimOlmak, hâline gelmek
ik
jij, u
hij, zij (o, kadın), het
wij, jullie, zij (onlar)

İki kısayol

Tablolara geri bak. Bu dersteki her fiil için iki şey aynıdır.

Birincisi, wij, jullie ve zij (onlar) her zaman mastarı alır. Bu zijn ve hebben için de geçerlidir.

  • biziz

  • sizde var (birden fazla kişi)

  • onlar geliyor

İkincisi, iki kelime her zaman başka bir kelimeyle aynı biçimi alır. Kibar u, bir gruba konuştuğunda bile jij ile aynı biçimi alır (hebben ile u heeft de diyebilirsin). "O, kadın" anlamındaki zij de hij ile aynı biçimi alır; "onlar" anlamındaki zij ise mastarı alır.

  • Bankaya gidiyorsunuz. (kibar)

  • O (kadın) gidiyor.

  • Onlar gidiyor.

Yani her fiil için sadece dört biçim öğrenmen gerekir: ik, jij, hij ve wij için olanlar. Diğer her kelime bunlardan birini kullanır.

Hepsini birlikte dinle

Bir kış günü; sen ve Anna birlikte dışarıdasınız. Satır satır dinle.

  • Süpermarkete gidiyoruz.

  • Alışverişi yapıyoruz.

  • Hava soğuyor.

  • O (kadın) yoruluyor.

gaan, doen ve worden fiillerini duydun. wij mastarı alır; het ve zij (Anna) ise kök + t alır.

Kendin dene

Fiili yerine koy. Parantez içindeki fiili kullan, sonra aşağıdaki cevaplarla karşılaştır.

  • Ik ... de kat. ( fiilini kullan)
  • Zij ... uit Utrecht. ( fiilini kullan; zij bir kadın)
  • Wij ... naar de supermarkt. ( fiilini kullan)
  • De man ... in de tuin. ( fiilini kullan)
  • Hij ... het werk. ( fiilini kullan)
  • Het ... koud. ( fiilini kullan)

Hollandaca söyle.

  • Onun bir köpeği var.
  • Amsterdam'dasın. (Bir arkadaşınla konuş, jij kullan.)
  • Bankaya gidiyorsunuz. (Kibar ol.)
  • Onlar Amsterdam'dan geliyor.

Cevaplar

  • : sadece n gider, bu yüzden ik için olan biçim zie'dir.
  • : bir kadın, bu yüzden kök + t.
  • : wij mastar biçimini alır.
  • : bir adam, bu yüzden sta + t, ve ikinci a geri gelir.
  • : kök doe + t.
  • : kök word + t.
  • : hebben, hij için düzensizdir.
  • : zijn'in kendine ait biçimleri vardır.
  • : u, jij ile aynı biçimi alır.
  • : birden fazla kişi, bu yüzden mastar.

Özet

Bu fiillerle komşuna nereli olduğunu, nereye gittiğini, ne gördüğünü ve ne yaptığını söyleyebilirsin. Bugün her şeyi aklında tutman gerekmiyor. Bu tabloyu sakla ve ona geri dön.

Fiilikjij, uhij, zij (o, kadın), hetwij, jullie, zij (onlar)
  • Fiillerin çoğu düzenlidir, ama her gün kullandıkların düzensiz olanlardır.
  • hebben sadece hij, zij (o, kadın) ve het için düzensizdir: . u ile hem hebt hem de heeft doğrudur. zijn'in kendine ait biçimleri vardır.
  • gaan, staan, doen ve zien sadece -n ile biter. t'den önce gaan ve staan ikinci a'larını geri alır: . doen ve zien'de e, oe ve ie'ye aittir, bu yüzden kalır: , .
  • kelimesinde o uzundur, ama biçiminde o kısadır. düzenlidir: kök word + t, wordt olur.
  • wij, jullie ve zij (onlar) mastarı alır; u, jij ile aynı biçimi alır, zij (o, kadın) ise hij ile aynı biçimi.
  • Bu fiillerin hepsi şimdiki zamanda; şimdiki zaman şu anda olanı, sık yaptığını ve genel olarak doğru olanı söyleyebilir.

Sonraki ders: bir zaman ya da yer kelimesiyle başlayan cümleler; bu cümlelerde de fiil yine ikinci yerde gelir.