Zaman edatları
Geçen derste edatlar sana bir şeyin nerede olduğunu ve nereye gittiğini söyledi. Bugün aynı türden küçük kelimeler bir şeyin ne zaman olduğunu söylüyor. Şu soruya cevap verirler: (ne zaman).
Üç zaman büyüklüğü için üç edat öğreneceksin: bir gün, bir ay ve bir saat. Sonra bir zaman aralığı (Pazartesiden Cumaya), geriye bakmak (iki gün önce) ve ileriye bakmak (iki hafta sonra) için kelimeler gelir, en sonunda da gelecek ve geçen.
Bir gün: op
Haftanın bir günü için Hollandaca kullanır.
, ,
Burada de ya da het yok, çünkü bir gün bir ad gibi davranır. İlk harf de küçük kalır.
Şu iki cümleyi karşılaştır:
Pazartesileri çalışırım.
Pazartesi geliyorum.
İlk cümlede op maandag genellikle bir alışkanlık demektir: her Pazartesi. İkincisinde gün op olmadan tek başına durur ve tek bir Pazartesi demektir, yani gelecek olan Pazartesi. Tek başına bir günü, günler dersinde görmüştün:
Parti ne zaman?
Parti Cumartesi.
Şimdilik iyi bir yol gösterici şu: günle birlikte op çoğu zaman her Pazartesi, her Cuma ya da her Pazar demektir. Tek başına bir gün ise çoğu zaman gelecek olan günü anlatır.
Bir ay ya da bir mevsim: in
Bir ay için Hollandaca kullanır. O ay sürdüğü sürece onun içindesin.
, ,
Bir ay da bir gün gibi davranır: de ya da het almaz. Mevsimler farklıdır. Onlar de-kelimesidir ve bir de-kelimesi edattan sonra tanımlığını korur.
, , ,
İşte bir soru ve cevabı. Verjaardag doğum günü demektir.
Doğum günün ne zaman?
Doğum günüm Mayıs'ta.
Bir de mevsimle ilgili bir cümle:
Kışın hava soğuk.
Bu cümle zamanla başlıyor, bu yüzden is fiili ikinci yerde kalır ve het onun arkasına geçer.
Bir saat: om
Saat için Hollandaca (saat …-de) kullanır. Ondan sonra tam bir saat ve (saat) kelimesi gelir.
, ,
Begint başlıyor demektir. Beginnen düzenli bir fiildir, bu yüzden bildiğin -t ekini alır: de les begint.
Ders ne zaman?
Ders saat dokuzda başlıyor.
Saat başa da gelebilir:
Saat altıda yemek yeriz.
Bir sayıdan sonra uur genellikle tekil kalır, tıpkı çoğul dersindeki jaar gibi: drie uur, acht uur.
Bugün sadece tam saatler yeterli. Buçuk, çeyrek ve dakikalar sonraki derste geliyor.
-den … -e kadar: van … tot
Bazı zamanların bir başlangıcı ve bir sonu vardır. Geçen derste bunu bir yolculuk için görmüştün:
Tren Amsterdam'dan Rotterdam'a gidiyor.
Zamanda da başlangıç yine (-den, -dan). Son ise (-e kadar).
tot'u bir vedalaşmadan zaten biliyorsun: (yarın görüşürüz), tot (-e kadar) ve morgen (yarın) kelimelerinden oluşur.
Pazartesiden Cumaya kadar
Mayıs'tan Ağustos'a kadar
dokuzdan beşe kadar
van ile tot arasına günleri, ayları ya da saatleri tek başına koyarsın: op yok, in yok, om yok. Bu iki kelime zaman aralığının tamamını zaten gösterir.
O dokuzdan beşe kadar çalışıyor.
Dükkân Salıdan Cumartesiye kadar açık.
Winkel dükkân demektir.
Artık van'ı üç anlamda gördün: örneğindeki ait olma anlamı (Tom'un kitabı), yolculukta “-den, -dan” ve zamanda “-den, -dan”. Hangi anlamda olduğunu cümlenin geri kalanı gösterir.
Geriye bakmak: geleden
Geçmiş bir zamandan bahsetmek için Hollandaca (önce) kullanır. Zaman miktarından sonra, en sonda gelir.
bir saat önce
iki gün önce
bir hafta önce
Sayılara bak. een'den sonra isim tekil kalır: een week. İki ya da daha fazlasından sonra, çoğul dersindeki gibi çoğul gerekir: , . Ama az önce gördüğün gibi uur tekil kalır.
Önce şunu dinle: , sonra da şunu: . İlkinde een, hızlı ve hafif söylenen belirsiz tanımlık “bir”dir. İkincisinde één, uzun ve net söylenen “bir” sayısıdır.
İşte tam bir cümlede. Fiil, bildiğin şimdiki zamandaki yalın is. Cümlenin geçmişte olduğunu söyleyen kelime geleden'dir.
Bu bir hafta önceydi.
İleriye bakmak: over
Gelecek bir zamandan bahsetmek için Hollandaca kullanır. Onu geçen dersten “üstünden” ya da “karşıya” anlamında biliyorsun, köprünün üstünden geçmekte olduğu gibi. Zamanda ise bir zaman aralığını, örneğin iki haftayı geçersin ve sonra varırsın.
bir saat sonra
iki hafta sonra
Ders bir saat sonra başlıyor.
Yani bu iki kelime farklı yerlerde durur. Geleden geriye bakar ve zamandan sonra gelir. Over ileriye bakar ve zamandan önce gelir.
Gelecek ve geçen: volgende ve vorige
gelecek, sonraki demektir; ise geçen, yani bundan önceki demektir.
Bu ikisi sıfattır, bu yüzden sıfatlar dersindeki şapka kuralı burada da geçerli:
| İsim | Gelecek | Geçen |
|---|---|---|
Week ve maand de-kelimesidir, bu yüzden şapka takılır: volgende, vorige. Jaar bir het-kelimesidir, tekildir ve önünde hiçbir şey yoktur, bu yüzden şapka takılmaz: volgend, vorig. Bu, şu örnekteki kuralın aynısı: .
Böyle bir zaman cümleye başlayabilir ve şimdiki zaman gelecekte olacakları anlatabilir:
Ders gelecek hafta başlıyor.
Gelecek yıl Amsterdam'da çalışıyorum.
vorige week ve vorig jaar'ı en çok, olmuş bitmiş şeylerden bahsederken kullanacaksın. Bunun için geçmiş zaman gerekir; onu sonraki bir ders öğretiyor. Şimdilik sadece bu kelimelerin ne demek olduğunu ve nasıl kurulduklarını öğren.
Zaman birinci, fiil ikinci
op zaterdag ya da om zes uur gibi bir edat ve zamanı, cümlenin tek bir parçasını oluşturur ve bir bütün olarak yer değiştirir. vandaag gibi bir zaman kelimesi gibi, bu parça da cümleye başlayabilir. Birinci yeri alır, fiil ikinci yerde kalır ve özne fiilin arkasına geçer. İki sütun da aynı anlama gelir.
| Özne birinci | Zaman birinci |
|---|---|
| (Biz Cumartesileri spor yaparız.) | (Cumartesileri spor yaparız.) |
| (Saat altıda yemek yeriz.) | (Saat altıda yemek yeriz.) |
| (Ders bir saat sonra başlıyor.) | (Bir saat sonra ders başlıyor.) |
Sağdaki sütunda op zaterdag birinci yerde, sporten ikinci yerde, wij de ondan sonra gelir. Kelimeleri değil, yerleri say: om zes uur üç kelimedir ama tek bir yerdir.
Kendin dene
Seç: op, in ya da om.
- Ik werk (op / in / om) maandag.
- Mijn verjaardag is (op / in / om) mei.
- De les begint (op / in / om) negen uur.
- (Op / In / Om) de winter is het koud.
- (Op / In / Om) zaterdag sporten wij.
- Wij eten (op / in / om) zes uur.
Geleden mi, over mı? Doğru kelimeyi doğru yere ekle. Bugünü ortada düşün.
- Bir saat sonra: een uur
- İki gün önce: twee dagen
- İki hafta sonra: twee weken
- Üç hafta önce: drie weken
Hangi biçim?
- Gelecek hafta: (volgend / volgende) week.
- Geçen yıl: (vorig / vorige) jaar.
Hollandaca söyle.
- O dokuzdan beşe kadar çalışıyor.
- Dükkân Salıdan Cumartesiye kadar açık.
Kendinden bahset. in ile doğum gününün ne zaman olduğunu söyle. Sonra her hafta aynı gün yaptığın bir şeyi op ile söyle. Şunları örnek al: (Doğum günüm Mayıs'ta.) ve (Pazartesileri çalışırım.)
Cevaplar
- : op, çünkü bu bir gün.
- : in, çünkü bu bir ay.
- : om, çünkü bu bir saat.
- : in, çünkü bu bir mevsim.
- : op, yine bir gün.
- : om, bir saat.
- : over, çünkü ileriye bakıyor.
- : geleden, çünkü geriye bakıyor ve zamandan sonra geliyor.
- : over, ileriye.
- : geleden, geriye.
- : week bir de-kelimesi, bu yüzden şapka takılır.
- : jaar önünde hiçbir şey olmayan bir het-kelimesi, bu yüzden şapka yok.
Özet
Artık bir şeyin ne zaman olduğunu söyleyebilirsin. Bu tabloyu sakla ve ona geri dön.
| Kalıp | Ne için kullanılır | Örnek |
|---|---|---|
| + bir gün | bir gün | |
| + bir ay ya da bir mevsim | bir ay, bir mevsim | , |
| + tam bir saat + | bir saat | |
| … | -den … -e kadar | |
| … | önce | |
| + bir zaman | sonra (şu andan itibaren) | |
| / | gelecek / geçen | , |
- Bunların hepsi wanneer sorusuna cevap verir.
- Günle birlikte op çoğu zaman “her” demektir; gelecek tek bir gün çoğu zaman op olmadan söylenir. Aylar ve günler tanımlık almaz, mevsimler de'yi korur.
- Geleden geriye bakar ve zamandan sonra gelir. Over ileriye bakar ve zamandan önce gelir.
- Bir de-kelimesi şapka alır: . Önünde hiçbir şey olmayan tekil bir het-kelimesi şapka almaz: .
- Bir edat ve zamanı cümleye başlayabilir ve fiil ikinci kalır:
Sonraki ders: buçuk, çeyrek ve dakikalarla birlikte saatin tamamı, bir de tarihler.