Liczba mnoga
W poprzedniej lekcji było, że każda liczba mnoga łączy się z de. W tej lekcji nauczysz się tworzyć samą liczbę mnogą. Prawie całą pracę wykonują dwie końcówki: -en i -s. Reszta to kilka zasad pisowni i kilka wyjątkowych słów, a wszystkie korzystają ze wskazówek pisowni z poziomu A0: z krótkich i długich samogłosek oraz z sylab. Nie musisz uczyć się wszystkiego naraz. Tabela w podsumowaniu na końcu zawiera wszystko.
Jedna rzecz, więcej niż jedna
Masz jednego kota. Potem dostajesz drugiego. Teraz masz więcej niż jednego, więc słowo się zmienia.
Mam kota.
Mam dwa koty.
Rzeczownik dostał końcówkę: zmieniło się w . To jest liczba mnoga.
Najważniejszą rzecz o niej już znasz: każda liczba mnoga łączy się z , nawet jeśli słowo dla jednej rzeczy jest słowem z het. zmienia się w . Przy więcej niż jednej rzeczy wszystko trafia do kosza de.
Główna końcówka: -en
Większość rzeczowników dostaje -en. Dodać ją jest łatwo. Trudniejsza jest pisownia, bo słowo musi zachować dźwięk swojej samogłoski.
Wskazówki znasz z poziomu A0: pojedyncza litera-samogłoska zamknięta przez spółgłoskę jest krótka. Kiedy nic jej nie zamyka, jest długa.
Wyklaskaj rzeczownik w : jedna sylaba. Teraz wyklaskaj : dwie sylaby. -en dodaje więc nową sylabę, a jak wiesz, jedna spółgłoska między dwiema samogłoskami przechodzi do następnej sylaby, tak jak w słowie : ma-ken.
Przy każdym słowie zostaje więc jedno pytanie: czy samogłoska ma zostać zamknięta i krótka, czy wolna i długa?
Krótka samogłoska: spółgłoskę pisz dwa razy
ma krótkie a, zamknięte przez t. Jeśli dodasz tylko -en, t przejdzie do nowej sylaby: ka-ten. Wtedy nic nie zamyka a, więc jest długie, jak a w słowie . Brzmiałoby to jak katen, a takiego słowa nie ma.
Żeby a zostało krótkie, niderlandzki pisze t dwa razy: kat-ten. Jedno t zostaje i zamyka a, a drugie zaczyna nową sylabę. Podwójną literę wymawiasz tylko raz; jest tam tylko po to, żeby pokazać, że samogłoska jest krótka.
| Jedna rzecz | Więcej niż jedna |
|---|---|
Słowo, które już kończy się na dwie spółgłoski, tego nie potrzebuje. Jedna spółgłoska zostaje, a druga przechodzi dalej, więc nic się nie podwaja: (pies), .
Długa samogłoska: wystarczy jedna litera-samogłoska
ma podwójne o, znak długiej samogłoski. Dodaj -en, a m przejdzie do nowej sylaby: bo-men. Teraz nic nie zamyka o, więc i tak jest długie. Podwójna litera nie jest już potrzebna i wystarczy jedno o: (drzewa).
| Jedna rzecz | Więcej niż jedna |
|---|---|
| (tydzień) |
Posłuchaj samogłoski w każdej parze. W obu słowach brzmi tak samo; tylko pisownia straciła literę.
Dźwięki zapisywane dwiema literami z poziomu A0, takie jak oe, ie, ui i ei, zostają bez zmian. To już jeden dźwięk i nic się po nich nie podwaja: (kwiat), .
Obie zasady razem
i to obie formy liczby mnogiej, a w pisowni różni je tylko jedno n.
| Jedna rzecz | Więcej niż jedna | Dlaczego |
|---|---|---|
| (mężczyzna) | (mężczyźni) | krótkie a, więc n pisze się dwa razy |
| (księżyc) | (księżyce) | długie a, więc wystarczy jedno a |
Powiedz każde słowo na głos. Dźwięk samogłoski w liczbie mnogiej zostaje taki sam; zmienia się tylko pisownia.
Niektóre słowa zmieniają dźwięk
Niektóre krótkie słowa nie trzymają się zasady dla krótkich samogłosek. Zamiast tego zmienia się ich samogłoska: (dzień) zmienia się w , a (miasto) w .
ma krótkie a, więc można by się spodziewać daggen (takiego słowa nie ma). Ale liczba mnoga to da-gen, z jednym g i długim a. W a zmienia się nawet w e. Takich słów nie zgadniesz z pisowni, więc kiedy jakieś spotkasz, ucz się słowa razem z jego liczbą mnogą.
Druga końcówka: -s
Niektóre słowa nie dostają -en, tylko lekkie -s. Żeby wiedzieć które, posłuchaj ostatniej sylaby.
Weź (stół): ta-fel. Pierwsza sylaba jest akcentowana. Ostatnia jest nieakcentowana, z lekkim e z poziomu A0, tym samym dźwiękiem co w i . Większość słów, które kończą się na nieakcentowane -el, -er albo -en, nie dostaje nowej sylaby. Dodają tylko -s.
| Jedna rzecz | Więcej niż jedna |
|---|---|
| (kuchnia) |
Spójrz na . Tutaj -en jest częścią słowa, a nie końcówką liczby mnogiej. To nieakcentowana ostatnia sylaba, więc liczba mnoga dodaje -s.
Różnicę słychać w liczbie sylab. ma dwie sylaby, a nadal ma dwie. Ale ma jedną, a ma dwie. Końcówka -en dodaje sylabę; -s nie dodaje.
Wyrazy międzynarodowe
Wiele wyrazów międzynarodowych też dostaje -s, nawet jeśli ostatnia sylaba jest akcentowana. W ostatnia sylaba jest akcentowana, a mimo to liczba mnoga to . Inny przykład to (film): .
Nie wszystkie wyrazy międzynarodowe tak robią. dostaje -en: . Różnicy nie widać w pisowni, więc ucz się liczby mnogiej razem ze słowem.
Słowa zakończone na samogłoskę: apostrof
Niektóre słowa kończą się na jedną literę-samogłoskę, na przykład a, o, i albo u, jak i . Pojedyncza samogłoska na końcu słowa nie ma nic po sobie, więc jest długa.
Jeśli dodasz tylko -s, wyjdzie autos (takiego słowa nie ma). Wtedy s stoi zaraz po o i wygląda, jakby je zamykało, więc o mogłoby wyglądać na krótkie. Żeby temu zapobiec, niderlandzki pisze przed s apostrof, czyli mały przecinek u góry: auto's. Oddziela on s, więc samogłoska zostaje długa.
zmienia się więc w , a w . Apostrofu nie słychać; jest tylko dla oczu.
Z s na z, z f na v
Spójrz na (dom) i . s zmieniło się w z. Posłuchaj: koniec słowa brzmi jak s, ale w słychać miękkie, brzęczące z.
Niderlandzkie słowa prawie nigdy nie kończą się na z ani v, więc na końcu słowa piszesz s albo f. Kiedy dochodzi -en, ostatnia spółgłoska przechodzi do nowej sylaby, hui-zen, i tam pisze się ją jako z. Tak samo jest z f i v.
Najpierw dwa słowa: to list, który wysyłasz pocztą (a nie litera alfabetu), a to winogrono.
| Jedna rzecz | Więcej niż jedna | Co się dzieje |
|---|---|---|
| s zmienia się w z | ||
| (nos) | s zmienia się w z | |
| (róża) | s zmienia się w z, a oo w o | |
| f zmienia się w v | ||
| f zmienia się w v |
Znowu decyduje to samo pytanie. Po długiej samogłosce albo po dźwięku z dwóch liter s zwykle zmienia się w z, a f w v. Po krótkiej samogłosce zamkniętej tylko przez s albo f ta spółgłoska musi zostać, żeby samogłoska była krótka, więc zamiast tego s się podwaja: , oraz , . Tak jest w większości słów. Kilka słów zachowuje swoje s; ucz się ich, kiedy je spotkasz.
Dwie małe grupy
Słowa zakończone na ee. (morze) kończy się na ee. Z -en wyszłyby trzy litery e z rzędu, zeeen (takiego słowa nie ma), co trudno przeczytać. Dlatego niderlandzki stawia dwie kropki nad e w końcówce: -ën. Te kropki znasz z liczebników z poziomu A0: oznaczają, że tu zaczyna się nowa sylaba. ma jedną sylabę, a dwie: zee-ën. Tak samo jest z (pomysł): . Słowo zakończone na ee zwykle dostaje -ën.
Kilka słów z het dostaje -eren. (dziecko) zmienia się w , a (jajko) w . Robi tak tylko kilka słów z het, więc ucz się ich parami. Liczba mnoga i tak łączy się z .
Liczba mnoga w zdaniach
Oto krótka historia z poprzedniej lekcji, najpierw z jednym kotem, a potem z dwoma.
Mam kota.
Kot jest w ogrodzie.
Mam dwa koty.
Koty są w ogrodzie.
Zmieniły się trzy rzeczy. Rzeczownik dostał końcówkę. Słowo zniknęło, bo znaczy „jeden” i nigdy nie łączy się z liczbą mnogą; jego miejsce zajęła liczba. I zmienił się czasownik: zmieniło się w .
Czasownik. Dla więcej niż jednej osoby używasz bezokolicznika, a rzeczownik w liczbie mnogiej działa tak samo, jak „oni”. Tak samo jest z : jedno dziecko , więcej dzieci .
Bez liczby, bez rodzajnika. Liczbę możesz też pominąć. Kiedy chodzi ci o „kilka” albo „ogólnie”, nie używasz rodzajnika, tak jak z chlebem w poprzedniej lekcji. Posłuchaj obu zdań: w pierwszym małe słowo prawie znika; w drugim go nie ma.
Mam książkę.
Mam książki.
Liczba. Liczba mówi, ile czegoś jest, więc rodzajnik nie jest potrzebny. Po liczbie większej niż jeden rzeczownik zwykle stoi w liczbie mnogiej.
Mamy trzy rowery.
Kilka słów oznaczających czas i ilość nie przechodzi po liczbie w liczbę mnogą. Jedno znasz już z poziomu A0: , jak w zdaniu „Mam trzydzieści lat”. Liczba mnoga istnieje, ale po liczbie mówi się po niderlandzku . Więcej takich słów poznasz później.
Z de. Kiedy ty i twój słuchacz wiecie, o które chodzi, wraca, tak samo jak przy jednej rzeczy.
Dzieci są w ogrodzie.
Spróbuj samodzielnie
Utwórz liczbę mnogą. Przy każdym słowie zapytaj: czy samogłoska jest krótka, czy długa? Czy ostatnia sylaba jest nieakcentowana? Potem sprawdź odpowiedź.
- (ptak)
- (banan)
- (nóż)
Powiedz to po niderlandzku.
- Koty są w ogrodzie.
Odpowiedzi
- : ostatnia sylaba jest nieakcentowana (-el), więc dodaj -s.
- : podwójne aa zmienia się w jedno a, potem dodaj -en.
- : krótka samogłoska, więc s pisze się dwa razy, potem dodaj -en. A het zmienia się w , jak w każdej liczbie mnogiej.
- : więcej niż jeden kot, więc , a nie .
Podsumowanie
Nie musisz pamiętać tego wszystkiego dzisiaj. Zachowaj tę tabelę i wracaj do niej.
| Słowo | Liczba mnoga |
|---|---|
| Krótka samogłoska i jedna spółgłoska | Napisz spółgłoskę dwa razy, dodaj -en: , |
| Podwójna samogłoska (oo, aa, ee) i jedna spółgłoska | Jedna litera-samogłoska, dodaj -en: , |
| Nieakcentowana ostatnia sylaba (-el, -er, -en) | -s: , |
| Wiele wyrazów międzynarodowych | -s: , |
| Jedna litera-samogłoska na końcu | -'s: , |
| Długa samogłoska albo dźwięk z dwóch liter, potem s albo f | Zwykle z albo v: , , , |
| ee na końcu | -ën: , |
| Kilka słów z het | -eren: , |
| Niektóre krótkie słowa | Samogłoska się zmienia. Ucz się ich: , |
- Każda liczba mnoga łączy się z . Przy rzeczach ogólnie nie używaj rodzajnika:
- Po liczbie używaj liczby mnogiej. Czasownik jest taki jak przy „oni”: , .
- Nie wiesz? Wybierz -en. Większość rzeczowników je dostaje, a ludzie i tak cię zrozumieją.
- Kiedy uczysz się nowego rzeczownika, ucz się też jego liczby mnogiej.
Następna lekcja: czas teraźniejszy czasowników regularnych, czyli wzór, według którego odmienia się większość niderlandzkich czasowników.