A1 · lekcja 16 z 26

Liczby powyżej 100, liczebniki porządkowe i ceny

W Holandii codziennie spotkasz duże liczby, liczby takie jak pierwszy i drugi oraz ceny: czynsz w liście, piętro mieszkania, cenę na wystawie sklepu. Ta lekcja omawia je po kolei: najpierw duże liczby, potem liczby, które podają miejsce w rzędzie, a na końcu ceny.

Cztery słowa na duże liczby

Wiesz już, że liczby buduje się z mniejszych części, takich jak twintig i vijf. Duże liczby używają czterech większych słów. Honderd już znasz.

ZnaczenieCyframiNiderlandzki
sto100
tysiąc1.000
milion1.000.000
miliard (tysiąc milionów)1.000.000.000

Od duizend w górę każde słowo jest tysiąc razy większe od poprzedniego: miljoen to tysiąc razy duizend, a miljard to tysiąc razy miljoen.

Spójrz też na kropki. W niderlandzkim zapisie kropka oddziela grupy po trzy cyfry, więc 1.000 to tysiąc, a 1.000.000 to milion.

Honderd i duizend: nic z przodu

Przy stu albo tysiącu nie stawiasz nic z przodu. Nie dodajesz liczby jeden, bo honderd już znaczy sto, a duizend już znaczy tysiąc.

Przy dwustu albo dwóch tysiącach postaw małą liczbę z przodu i połącz obie części w jedno słowo.

LiczbaZ czego się składaNiderlandzki
200twee + honderd
2.000twee + duizend

Słyszysz jedno płynne słowo, bez przerwy w środku. Tak samo jest z każdą małą liczbą: drie + honderd, vier + duizend i tak dalej.

Miljoen i miljard: zawsze liczba z przodu

Dwa największe słowa działają inaczej. Gdy podajesz ilość, zawsze mówisz, ile, nawet przy jednym. I stoją osobno, jako oddzielne słowa.

  • jeden milion (1.000.000)

  • dwa miliony (2.000.000)

  • miliard, tysiąc milionów (1.000.000.000)

Duizend nie potrzebuje więc nic z przodu, ale mówi się een miljoen. A po liczbie miljoen nie dostaje końcówki: twee miljoen.

Długie liczby

Długą liczbę mówisz od największej części do najmniejszej. Poniżej tysiąca wszystko pisze się razem, jako jedno słowo.

  • 105

  • 320

Rozłóż drugą liczbę na części, a znasz każdą z nich: drie + honderd + twintig.

Od tysiąca w górę zapisana liczba ma przerwę: po duizend stawiasz spację. Tej spacji nie słychać; jest tylko w piśmie.

  • 1.050

  • 1.250 (na przykład czynsz za miesiąc)

Najpierw jest duizend, potem reszta, zapisana jako jedno słowo.

Z poprzedniej lekcji znasz jeszcze jedną liczbę z taką przerwą: (2026). To rok, a rok zapisuje się cyframi bez kropki.

Możesz też usłyszeć kwotę trochę powyżej tysiąca liczoną w setkach, tak jak liczy się lata przed rokiem dwutysięcznym: (dwanaście setek) to 1.200. Oba sposoby są poprawne.

Liczebniki porządkowe: pierwszy, drugi, trzeci

Zwykła liczba mówi, ile: czeka pięć osób. Liczba, która mówi, który w rzędzie, to liczebnik porządkowy: jesteś trzecią osobą.

Do dziewiętnastu niderlandzki tworzy większość liczebników porządkowych, dodając -de do zwykłej liczby. Posłuchaj liczby, a potem jej liczebnika porządkowego: za każdym razem dochodzi to samo -de.

LiczbaLiczebnik porządkowyZnaczenie
drugi
czwarty
piąty
dwunasty

Trzy liczebniki porządkowe nie trzymają się tego wzoru, więc naucz się ich na pamięć. Achtste ma końcówkę -ste, którą poznasz w następnej części.

LiczbaLiczebnik porządkowyZnaczenie
pierwszy
trzeci
ósmy

Nie twórz tych trzech samodzielnie: eende, driede i achtde to nie są słowa.

Liczebniki porządkowe od dwudziestu

Przy twintig i innych dziesiątkach oraz przy honderd i duizend końcówka to -ste.

LiczbaLiczebnik porządkowyZnaczenie
dwudziesty
dwudziesty pierwszy
setny
tysięczny

Długa liczba idzie za swoją ostatnią częścią. Zmienia się tylko ta część, a reszta liczby zostaje taka sama. Liczba 102 kończy się na twee, więc jej liczebnik porządkowy kończy się na tweede:

  • sto drugi

Używanie liczebników porządkowych

Liczebnik porządkowy stoi tam, gdzie przymiotnik: po rodzajniku, a przed rzeczownikiem. Oznacza jedną konkretną rzecz, więc zwykle mówisz przed nim de albo het.

  • To jest pierwszy dzień.

  • Jan mieszka na trzecim piętrze.

Verdieping znaczy piętro w budynku i to słowo z de.

Każdy liczebnik porządkowy kończy się na -e. To czapka z lekcji o przymiotnikach, czyli -e, które przymiotnik zakłada przed rzeczownikiem. Liczebnik porządkowy zawsze ją zostawia, przed słowem z de i przed słowem z het, więc tutaj nie musisz o tym myśleć.

Uwaga o piętrach: poziom ulicy to parter i nie dostaje liczebnika porządkowego. Pierwsze piętro jest nad nim, więc Jan mieszka trzy piętra wyżej.

Na tablicach i w formularzach często zobaczysz cyfrę z małym e: 1e, 2e, 3e. To e zastępuje całą końcówkę, więc czytaj 1e jako eerste, 3e jako derde, a 20e jako twintigste.

Ceny: euro i cent

Pieniądze mają dwie części, euro i centy, a sto centów to jedno euro. Oto każda część osobno:

  • 100 euro (€ 100)

  • 50 centów (€ 0,50)

Po liczbie euro i cent zostają w liczbie pojedynczej, tak jak uur i jaar. Większość rzeczowników po liczbie przechodzi w liczbę mnogą, na przykład twee boeken, ale kilka słów oznaczających ilości i miary zostaje w liczbie pojedynczej, a euro i cent należą do nich.

Żeby powiedzieć obie części razem, cenę buduje się jak godzinę na zegarze 24-godzinnym z poprzedniej lekcji:

  • 17:45

  • € 3,95

Obie mają dużą część, jedno małe słowo w środku i małą część. Przy zegarze tym małym słowem jest uur; przy pieniądzach euro. Mówisz liczbę euro, potem słowo euro, a potem centy jako zwykłą liczbę. Słowo cent nie jest potrzebne.

  • € 2,50

W sklepie słowo euro często znika:

  • € 2,50

Tę krótką formę usłyszysz często przy ladzie w sklepie albo przy straganie na targu i wszyscy ją rozumieją.

W piśmie znak euro stoi na początku, a po nim spacja. Centy są po przecinku: € 2,50. Duże kwoty mają kropkę: € 1.250.

Pytanie o cenę

Kosten znaczy „kosztować”. To czasownik regularny, a jego temat to kost. Temat, który już kończy się na t, nie dostaje dodatkowego t, tak jak zit i eet, więc przy jednej rzeczy mówisz kost.

  • Ile to kosztuje?

  • Książka kosztuje dwadzieścia euro.

Kolejność to słowo pytające, czasownik, podmiot: wat (co), kost (kosztuje), dit (to).

  • Ile to kosztuje?

  • Kawa kosztuje € 2,50.

(Ile to jest?) też pasuje, więc masz dwa dobre sposoby, żeby zapytać o cenę.

Przy więcej niż jednej rzeczy używasz bezokolicznika, tak jak przy „oni, one”. Appels to liczba mnoga, więc mówisz kosten.

  • Ile kosztują te jabłka?

  • Jabłka kosztują € 3,95.

Duże kwoty działają tak samo:

  • Samochód kosztuje 10.000 euro.

Tienduizend to tien + duizend, połączone w jedno słowo, tak jak tweeduizend.

Spróbuj samodzielnie

Duże liczby. Zapisz cyframi.

Duże liczby. Powiedz to po niderlandzku.

  1. 200
  2. 2.000

Liczebniki porządkowe. Uzupełnij lukę albo powiedz to po niderlandzku.

  1. Dit is de ___ dag. (pierwszy)
  2. Jan woont op de ___ verdieping. (trzecim)
  3. dwunasty
  4. dwudziesty

Ceny. Powiedz to po niderlandzku.

  1. € 3,95
  2. € 2,50, krótko, tak jak w sklepie
  3. 50 centów
  4. Zapytaj na dwa sposoby, ile coś kosztuje.

O tobie. Powiedz, na którym piętrze mieszkasz, używając liczebnika porządkowego. Jeśli mieszkasz na parterze, powiedz, na którym piętrze mieszka ktoś znajomy. Potem powiedz, ile kosztuje kawa tam, gdzie ją pijesz. Użyj tych zdań jako wzoru: (Jan mieszka na trzecim piętrze.) i (Kawa kosztuje € 2,50.)

Odpowiedzi

  1. 105
  2. 1.250
  3. 1.000.000
  4. : jeden z tych trzech, które nie trzymają się wzoru, a nie eende.
  5. : a nie driede.
  6. : twaalf + -de.
  7. : od dwudziestu -ste.
  8. : w sklepie euro często znika.
  9. i ( też pasuje.)

Podsumowanie

Umiesz już powiedzieć duże liczby, liczebniki porządkowe i ceny. Zachowaj tę tabelę i wracaj do niej.

Chcesz powiedziećWzórPrzykład
sto, tysiącnic z przodu,
200, 2.000 i tak dalejmała liczba + honderd albo duizend, jedno słowo,
milion, miliardeen + miljoen albo miljard, ze spacją,
długa liczbanajpierw największa część, spacja po duizend,
liczebnik porządkowy do dziewiętnastuliczba + -de (ale eerste, derde, achtste),
liczebnik porządkowy dla dziesiątek, stu i tysiącaliczba + -ste,
długi liczebnik porządkowyzmienia się tylko ostatnia część
pełne euroliczba + euro
euro i centyeuro + euro + centy
pytanie o cenęWat kost ...? albo Hoeveel kost ...?
  • Honderd i duizend przy jednym nie mają nic z przodu. Miljoen i miljard potrzebują liczby z przodu, gdy podajesz ilość, nawet een.
  • Poniżej tysiąca liczba to jedno słowo. Po duizend stawiasz spację. W cyfrach kropka oddziela grupy po trzy.
  • Liczebnik porządkowy mówi, który. Stoi po rodzajniku i zawsze kończy się na -e. W skrócie: 1e, 2e, 3e.
  • Euro i cent po liczbie zostają w liczbie pojedynczej. W piśmie: € 2,50. W sklepie euro często znika: .
  • Jedna rzecz: kost, więcej niż jedna: kosten.

Następna lekcja: czasowniki posiłkowe na „móc”, „musieć”, „chcieć” i „wolno”.