Zaimki dzierżawcze
Dziś poznasz małe słowa, które mówią, czyje coś jest: mój rower, twoja torba, jej kot.
To moja książka.
Ona ma swój rower.
Słowa mijn i haar mówią, do kogo należy książka i rower. Takie słowo nazywamy zaimkiem dzierżawczym: to zaimek, który mówi, czyje coś jest. Będziesz używać tych słów codziennie: o swoich rzeczach, rodzinie, domu i pracy.
Przed rzeczownikiem
Wiesz, że przed rzeczownikiem często stoi rodzajnik: de, het albo een. Zaimek dzierżawczy stoi w tym samym miejscu, tuż przed rzeczownikiem, i zajmuje miejsce rodzajnika.
| Z rodzajnikiem | Z zaimkiem dzierżawczym |
|---|---|
| (rower) | (mój rower) |
| (książka) | (moja książka) |
Przy mijn słowa de i het znikają. Nigdy nie używasz obu, więc nigdy nie mówisz de mijn fiets (to nie jest po niderlandzku). Tak samo jest z („jakiś, jeden”): też znika.
Rodzajnik może zniknąć, bo nie jest już potrzebny. Rodzajniki de i het oznaczają jedną konkretną rzecz, którą oboje znacie. Zaimek dzierżawczy już mówi, którą: tę, która należy do mnie, do ciebie albo do niej.
Nawet bez rodzajnika rzeczownik nadal jest słowem z de albo słowem z het. To ważne dla słowa „nasz”, które poznasz niżej.
Mój i twój
Do każdego zaimka w funkcji podmiotu, który znasz, jest zaimek dzierżawczy. Poznasz je w małych grupach. Cztery z nich znasz już jako inne słowa: je, jullie, haar i ons. Tutaj mają nowe zadanie (choć je w znaczeniu „twój” już raz się pojawiło).
Zacznij od tego, kto mówi, i od tego, do kogo mówisz.
| Kto | Podmiot | Zaimek dzierżawczy |
|---|---|---|
| ja | ||
| ty, do przyjaciela | , | , |
| Pan, Pani, grzecznie |
O sobie mówisz mijn, jak w „mój rower” i „moja książka”.
Do przyjaciela codzienne słowo to je, to samo krótkie je, które znaczy też „ty”.
Jak masz na imię?
Gdzie jest twoja mama?
je ma też formę akcentowaną: jouw. Tak jak mij i jou, wymawiasz ją z większym naciskiem. Posłuchaj różnicy: jest szybkie i lekkie, wyraźne i mocne. jouw używasz, gdy chcesz powiedzieć: ten jest twój, a nie mój.
To twój rower, nie mój rower.
W codziennej mowie najczęściej będziesz mówić i słyszeć je. jouw nie jest błędem; jest tylko mocniejsze.
Do osoby w urzędzie, w sklepie albo u lekarza używasz grzecznościowego u. Jego zaimek dzierżawczy też jest grzecznościowy: uw.
Jaki jest twój adres?
To pytanie usłyszysz często: u lekarza, w banku i w urzędach.
Jego i jej (także o rzeczach)
Teraz osoba albo rzecz, o której mówisz.
| Kto | Podmiot | Zaimek dzierżawczy |
|---|---|---|
| on | ||
| ona | , | |
| ono |
Dla mężczyzny albo chłopca słowo to zijn. Dla kobiety albo dziewczyny to haar.
jego samochód
jej kot
On widzi swojego brata.
Nowe słowo broer znaczy „brat”.
haar znasz z poprzedniej lekcji jako zaimek w funkcji dopełnienia. Teraz ma drugie zadanie:
Widzisz ją?
Ona ma swój rower.
To samo słowo, więc patrz, co stoi dalej. Kiedy po haar stoi rzeczownik, mówi ono, czyje coś jest. Kiedy nie ma po nim rzeczownika, to zaimek w funkcji dopełnienia.
O rzeczy albo zwierzęciu mówi się zwykle też zijn, tym samym słowem co o mężczyźnie. Po niderlandzku o rowerze mówi się hij, a to nie czyni roweru mężczyzną.
Pies siedzi na swoim krześle.
Dziecko to słowo z het, i o dziecku niderlandzki też mówi zijn. Kiedy zdanie nie mówi, czy dziecko jest chłopcem, czy dziewczynką, zijn znaczy „jego albo jej”.
Dziecko czyta swoją książkę.
Nasz: ons czy onze
Teraz grupy ludzi, zaczynając od wij i we.
| Kto | Podmiot | Zaimek dzierżawczy |
|---|---|---|
| my | , | , |
ons znasz już jako „nas”: (On nas widzi.) Teraz znaczy też „nasz”. Słowo onze jest nowe.
„Nasz” ma więc dwie formy i to jedyne miejsce w tej lekcji, gdzie rzeczownik ma znaczenie. Przypomnij sobie znowu dwa kosze: jeden na słowa z de, drugi na słowa z het:
- ons łączy się z jednym słowem z het.
- onze łączy się ze słowem z de. Łączy się też z każdą liczbą mnogą, bo każda liczba mnoga łączy się z de.
Najpierw słowa z het:
| Z rodzajnikiem | Ze słowem „nasz” |
|---|---|
| (dom) | (nasz dom) |
| (książka) | (nasza książka) |
Potem słowa z de:
| Z rodzajnikiem | Ze słowem „nasz” |
|---|---|
| (sąsiadka) | (nasza sąsiadka) |
| (kot) | (nasz kot) |
Nowe słowo buurvrouw to połączenie buur (sąsiad) i vrouw (kobieta).
Zobacz teraz, co się dzieje przy więcej niż jednej rzeczy. Słowo z het, takie jak boek, łączy się z ons, kiedy jest tylko jedno. Ale każda liczba mnoga łączy się z de, więc w liczbie mnogiej przechodzimy na onze:
| Jedna | Więcej niż jedna |
|---|---|
| (nasza książka) | (nasze książki) |
| (nasz kot) | (nasze koty) |
Jak to zapamiętać: krótkie słowo idzie z jednym słowem z het, a dłuższe ze słowami z de i z każdą liczbą mnogą.
To nasz dom.
To nasza szkoła.
Szukamy naszych książek.
Nowy czasownik to zoeken, szukać.
ons i onze to jedyne zaimki dzierżawcze, które się zmieniają. Wszystkie inne są takie same przed każdym rzeczownikiem: mijn, je, jouw, uw, zijn i haar, a także dwa, które poznasz zaraz.
Wy i oni
Jeszcze dwie grupy.
| Kto | Podmiot | Zaimek dzierżawczy |
|---|---|---|
| wy, więcej niż jedna osoba | ||
| oni, one | , |
Do kilku osób, które dobrze znasz, zaimek dzierżawczy to też jullie. To samo słowo i nigdy się nie zmienia.
wasza szkoła (do więcej niż jednej osoby)
Jest jeden zwyczaj, który warto znać. Kiedy jullie jest już podmiotem zdania, niderlandzki zwykle mówi je w znaczeniu „wasz”, żeby nie mówić dwa razy jullie. Tutaj je znaczy „wasz”, dla was wszystkich:
Macie swoje torby? (wy wszyscy)
Dla „oni, one” słowo to hun i jest nowe. Wygląda trochę jak hen (ich: kogo?), ale to inne słowo: hun znaczy „ich” (czyje?).
ich praca
Oni piją swoją kawę.
Zwróć uwagę na koffie. Kawa ogólnie nie ma rodzajnika, ale tu chodzi o ich kawę, więc przed nią stoi hun.
zij może znaczyć „ona” albo „oni, one”. Tak jak czasownik, zaimek dzierżawczy je rozróżnia: haar dla jednej kobiety, hun dla więcej niż jednej osoby.
Jak powiedzieć, czyje coś jest, gdy właściciel ma imię, na przykład Anna, pokaże jedna z dalszych lekcji.
W codziennej mowie
Kiedy ludzie mówią szybko, trzy z tych słów się skracają.
| Pełne słowo | Krótkie słowo |
|---|---|
| mijn | m'n |
| zijn | z'n |
| haar | d'r |
Posłuchaj: małe słowo prawie znika.
,
mój rower
,
jego samochód
jej torba
Apostrof pokazuje tu, że w słowie brakuje liter. Te krótkie słowa usłyszysz cały czas i zobaczysz w SMS-ach, a z przyjaciółmi możesz ich też używać. W liście, e-mailu albo formularzu pisz pełne słowa: mijn, zijn, haar.
Posłuchaj wszystkiego razem
Lekcja niderlandzkiego się skończyła. Wszędzie leżą torby i książki, a ty i osoba siedząca obok szukacie swoich rzeczy. Nauczyciel stoi w drzwiach. Słuchaj zdanie po zdaniu.
| Kto | Niderlandzki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Nauczyciel | Macie swoje torby? (wy wszyscy) | |
| Ty | Szukamy naszych książek. | |
| Kolega z klasy | Gdzie jest moja książka? | |
| Ty | Twoja książka jest na stole. | |
| Kolega z klasy (podnosi ją) | To moja książka. |
Posłuchaj zaimków dzierżawczych: je, onze, mijn, je i mijn. Zauważ, że przed boek nie ma de ani het, kiedy stoi tam mijn albo je. I zauważ onze w drugiej linijce: książek jest więcej niż jedna, więc słowo to onze, a nie ons.
Spróbuj samodzielnie
Uzupełnij lukę. Kropki to luka, a właściciel jest w nawiasie. Powiedz całe zdanie, a potem sprawdź odpowiedzi.
- Hij ziet … broer. (hij)
- Zij heeft … fiets. (zij, ona)
- Zij drinken … koffie. (zij, oni)
- Wat is … adres? (u)
- Hebben jullie … tassen? (wasze torby)
- Het is … fiets, niet mijn fiets. (jij, z naciskiem)
Ons czy onze? Powiedz całe wyrażenie.
- … huis (het huis)
- … kat (de kat)
- … bed (het bed)
- … tafel (de tafel)
- … boeken (więcej niż jedna)
O tobie. Rozejrzyj się i nazwij dwie albo trzy rzeczy, które są twoje. Użyj słów, które znasz, takich jak boek, fiets czy tas, i wzoruj się na tym zdaniu:
Odpowiedzi
- : słowo dla hij to zijn.
- : słowo dla kobiety to haar.
- : więcej niż jedna osoba, więc hun.
- : u jest grzecznościowe, więc uw.
- : jullie jest już podmiotem, więc je.
- : forma akcentowana dla jij to jouw.
- : het huis to słowo z het i jest tylko jedno.
- : de kat to słowo z de.
- : het bed to słowo z het i jest tylko jedno.
- : de tafel to słowo z de.
- : więcej niż jedna, więc onze.
Podsumowanie
Teraz umiesz powiedzieć, czyje coś jest. Zachowaj tę tabelę i do niej wracaj.
| Kto | Podmiot | Zaimek dzierżawczy |
|---|---|---|
| ja | ||
| ty, do przyjaciela | , | (forma akcentowana: ) |
| Pan, Pani, grzecznie | ||
| on | ||
| ona | , | |
| ono (słowo z het) | ||
| my | , | (jedno słowo z het), (słowo z de albo każda liczba mnoga) |
| wy, więcej niż jedna osoba | (często ) | |
| oni, one | , |
- Zaimek dzierżawczy mówi, czyje coś jest. Zajmuje miejsce rodzajnika, więc de, het i een znikają: , .
- Zmieniają się tylko ons i onze: ons z jednym słowem z het, onze ze słowem z de albo z każdą liczbą mnogą: , , .
- je, jullie, haar i ons mają też inne zadania, więc patrz, co stoi dalej:
- „Twój” to zwykle je; forma akcentowana to jouw, grzecznościowa to uw. Gdy podmiotem jest jullie, niderlandzki zwykle mówi je:
- zijn znaczy „jego” (także o rzeczy będącej słowem z de, o zwierzęciu albo o dziecku, het kind), haar znaczy „jej”, a hun znaczy „ich”:
- Przyjaciele mówią m'n, z'n i d'r: , , . W liście albo formularzu pisz mijn, zijn i haar.
Następna lekcja: małe słowa, które wskazują, takie jak „ten” i „tamten”, oraz słowo „który”. Stoją w tym samym miejscu przed rzeczownikiem.