A1 · lekcja 9 z 26

Zaimki dzierżawcze

Dziś poznasz małe słowa, które mówią, czyje coś jest: mój rower, twoja torba, jej kot.

  • To moja książka.

  • Ona ma swój rower.

Słowa mijn i haar mówią, do kogo należy książka i rower. Takie słowo nazywamy zaimkiem dzierżawczym: to zaimek, który mówi, czyje coś jest. Będziesz używać tych słów codziennie: o swoich rzeczach, rodzinie, domu i pracy.

Przed rzeczownikiem

Wiesz, że przed rzeczownikiem często stoi rodzajnik: de, het albo een. Zaimek dzierżawczy stoi w tym samym miejscu, tuż przed rzeczownikiem, i zajmuje miejsce rodzajnika.

Z rodzajnikiemZ zaimkiem dzierżawczym
(rower) (mój rower)
(książka) (moja książka)

Przy mijn słowa de i het znikają. Nigdy nie używasz obu, więc nigdy nie mówisz de mijn fiets (to nie jest po niderlandzku). Tak samo jest z („jakiś, jeden”): też znika.

Rodzajnik może zniknąć, bo nie jest już potrzebny. Rodzajniki de i het oznaczają jedną konkretną rzecz, którą oboje znacie. Zaimek dzierżawczy już mówi, którą: tę, która należy do mnie, do ciebie albo do niej.

Nawet bez rodzajnika rzeczownik nadal jest słowem z de albo słowem z het. To ważne dla słowa „nasz”, które poznasz niżej.

Mój i twój

Do każdego zaimka w funkcji podmiotu, który znasz, jest zaimek dzierżawczy. Poznasz je w małych grupach. Cztery z nich znasz już jako inne słowa: je, jullie, haar i ons. Tutaj mają nowe zadanie (choć je w znaczeniu „twój” już raz się pojawiło).

Zacznij od tego, kto mówi, i od tego, do kogo mówisz.

KtoPodmiotZaimek dzierżawczy
ja
ty, do przyjaciela, ,
Pan, Pani, grzecznie

O sobie mówisz mijn, jak w „mój rower” i „moja książka”.

Do przyjaciela codzienne słowo to je, to samo krótkie je, które znaczy też „ty”.

  • Jak masz na imię?

  • Gdzie jest twoja mama?

je ma też formę akcentowaną: jouw. Tak jak mij i jou, wymawiasz ją z większym naciskiem. Posłuchaj różnicy: jest szybkie i lekkie, wyraźne i mocne. jouw używasz, gdy chcesz powiedzieć: ten jest twój, a nie mój.

  • To twój rower, nie mój rower.

W codziennej mowie najczęściej będziesz mówić i słyszeć je. jouw nie jest błędem; jest tylko mocniejsze.

Do osoby w urzędzie, w sklepie albo u lekarza używasz grzecznościowego u. Jego zaimek dzierżawczy też jest grzecznościowy: uw.

  • Jaki jest twój adres?

To pytanie usłyszysz często: u lekarza, w banku i w urzędach.

Jego i jej (także o rzeczach)

Teraz osoba albo rzecz, o której mówisz.

KtoPodmiotZaimek dzierżawczy
on
ona,
ono

Dla mężczyzny albo chłopca słowo to zijn. Dla kobiety albo dziewczyny to haar.

  • jego samochód

  • jej kot

  • On widzi swojego brata.

Nowe słowo broer znaczy „brat”.

haar znasz z poprzedniej lekcji jako zaimek w funkcji dopełnienia. Teraz ma drugie zadanie:

  • Widzisz ją?

  • Ona ma swój rower.

To samo słowo, więc patrz, co stoi dalej. Kiedy po haar stoi rzeczownik, mówi ono, czyje coś jest. Kiedy nie ma po nim rzeczownika, to zaimek w funkcji dopełnienia.

O rzeczy albo zwierzęciu mówi się zwykle też zijn, tym samym słowem co o mężczyźnie. Po niderlandzku o rowerze mówi się hij, a to nie czyni roweru mężczyzną.

  • Pies siedzi na swoim krześle.

Dziecko to słowo z het, i o dziecku niderlandzki też mówi zijn. Kiedy zdanie nie mówi, czy dziecko jest chłopcem, czy dziewczynką, zijn znaczy „jego albo jej”.

  • Dziecko czyta swoją książkę.

Nasz: ons czy onze

Teraz grupy ludzi, zaczynając od wij i we.

KtoPodmiotZaimek dzierżawczy
my, ,

ons znasz już jako „nas”: (On nas widzi.) Teraz znaczy też „nasz”. Słowo onze jest nowe.

„Nasz” ma więc dwie formy i to jedyne miejsce w tej lekcji, gdzie rzeczownik ma znaczenie. Przypomnij sobie znowu dwa kosze: jeden na słowa z de, drugi na słowa z het:

  • ons łączy się z jednym słowem z het.
  • onze łączy się ze słowem z de. Łączy się też z każdą liczbą mnogą, bo każda liczba mnoga łączy się z de.

Najpierw słowa z het:

Z rodzajnikiemZe słowem „nasz”
(dom) (nasz dom)
(książka) (nasza książka)

Potem słowa z de:

Z rodzajnikiemZe słowem „nasz”
(sąsiadka) (nasza sąsiadka)
(kot) (nasz kot)

Nowe słowo buurvrouw to połączenie buur (sąsiad) i vrouw (kobieta).

Zobacz teraz, co się dzieje przy więcej niż jednej rzeczy. Słowo z het, takie jak boek, łączy się z ons, kiedy jest tylko jedno. Ale każda liczba mnoga łączy się z de, więc w liczbie mnogiej przechodzimy na onze:

JednaWięcej niż jedna
(nasza książka) (nasze książki)
(nasz kot) (nasze koty)

Jak to zapamiętać: krótkie słowo idzie z jednym słowem z het, a dłuższe ze słowami z de i z każdą liczbą mnogą.

  • To nasz dom.

  • To nasza szkoła.

  • Szukamy naszych książek.

Nowy czasownik to zoeken, szukać.

ons i onze to jedyne zaimki dzierżawcze, które się zmieniają. Wszystkie inne są takie same przed każdym rzeczownikiem: mijn, je, jouw, uw, zijn i haar, a także dwa, które poznasz zaraz.

Wy i oni

Jeszcze dwie grupy.

KtoPodmiotZaimek dzierżawczy
wy, więcej niż jedna osoba
oni, one,

Do kilku osób, które dobrze znasz, zaimek dzierżawczy to też jullie. To samo słowo i nigdy się nie zmienia.

  • wasza szkoła (do więcej niż jednej osoby)

Jest jeden zwyczaj, który warto znać. Kiedy jullie jest już podmiotem zdania, niderlandzki zwykle mówi je w znaczeniu „wasz”, żeby nie mówić dwa razy jullie. Tutaj je znaczy „wasz”, dla was wszystkich:

  • Macie swoje torby? (wy wszyscy)

Dla „oni, one” słowo to hun i jest nowe. Wygląda trochę jak hen (ich: kogo?), ale to inne słowo: hun znaczy „ich” (czyje?).

  • ich praca

  • Oni piją swoją kawę.

Zwróć uwagę na koffie. Kawa ogólnie nie ma rodzajnika, ale tu chodzi o ich kawę, więc przed nią stoi hun.

zij może znaczyć „ona” albo „oni, one”. Tak jak czasownik, zaimek dzierżawczy je rozróżnia: haar dla jednej kobiety, hun dla więcej niż jednej osoby.

Jak powiedzieć, czyje coś jest, gdy właściciel ma imię, na przykład Anna, pokaże jedna z dalszych lekcji.

W codziennej mowie

Kiedy ludzie mówią szybko, trzy z tych słów się skracają.

Pełne słowoKrótkie słowo
mijnm'n
zijnz'n
haard'r

Posłuchaj: małe słowo prawie znika.

  • ,

    mój rower

  • ,

    jego samochód

  • jej torba

Apostrof pokazuje tu, że w słowie brakuje liter. Te krótkie słowa usłyszysz cały czas i zobaczysz w SMS-ach, a z przyjaciółmi możesz ich też używać. W liście, e-mailu albo formularzu pisz pełne słowa: mijn, zijn, haar.

Posłuchaj wszystkiego razem

Lekcja niderlandzkiego się skończyła. Wszędzie leżą torby i książki, a ty i osoba siedząca obok szukacie swoich rzeczy. Nauczyciel stoi w drzwiach. Słuchaj zdanie po zdaniu.

KtoNiderlandzkiZnaczenie
NauczycielMacie swoje torby? (wy wszyscy)
TySzukamy naszych książek.
Kolega z klasyGdzie jest moja książka?
TyTwoja książka jest na stole.
Kolega z klasy (podnosi ją)To moja książka.

Posłuchaj zaimków dzierżawczych: je, onze, mijn, je i mijn. Zauważ, że przed boek nie ma de ani het, kiedy stoi tam mijn albo je. I zauważ onze w drugiej linijce: książek jest więcej niż jedna, więc słowo to onze, a nie ons.

Spróbuj samodzielnie

Uzupełnij lukę. Kropki to luka, a właściciel jest w nawiasie. Powiedz całe zdanie, a potem sprawdź odpowiedzi.

  1. Hij ziet … broer. (hij)
  2. Zij heeft … fiets. (zij, ona)
  3. Zij drinken … koffie. (zij, oni)
  4. Wat is … adres? (u)
  5. Hebben jullie … tassen? (wasze torby)
  6. Het is … fiets, niet mijn fiets. (jij, z naciskiem)

Ons czy onze? Powiedz całe wyrażenie.

  1. … huis (het huis)
  2. … kat (de kat)
  3. … bed (het bed)
  4. … tafel (de tafel)
  5. … boeken (więcej niż jedna)

O tobie. Rozejrzyj się i nazwij dwie albo trzy rzeczy, które są twoje. Użyj słów, które znasz, takich jak boek, fiets czy tas, i wzoruj się na tym zdaniu:

Odpowiedzi

  1. : słowo dla hij to zijn.
  2. : słowo dla kobiety to haar.
  3. : więcej niż jedna osoba, więc hun.
  4. : u jest grzecznościowe, więc uw.
  5. : jullie jest już podmiotem, więc je.
  6. : forma akcentowana dla jij to jouw.
  7. : het huis to słowo z het i jest tylko jedno.
  8. : de kat to słowo z de.
  9. : het bed to słowo z het i jest tylko jedno.
  10. : de tafel to słowo z de.
  11. : więcej niż jedna, więc onze.

Podsumowanie

Teraz umiesz powiedzieć, czyje coś jest. Zachowaj tę tabelę i do niej wracaj.

KtoPodmiotZaimek dzierżawczy
ja
ty, do przyjaciela, (forma akcentowana: )
Pan, Pani, grzecznie
on
ona,
ono (słowo z het)
my, (jedno słowo z het), (słowo z de albo każda liczba mnoga)
wy, więcej niż jedna osoba (często )
oni, one,
  • Zaimek dzierżawczy mówi, czyje coś jest. Zajmuje miejsce rodzajnika, więc de, het i een znikają: , .
  • Zmieniają się tylko ons i onze: ons z jednym słowem z het, onze ze słowem z de albo z każdą liczbą mnogą: , , .
  • je, jullie, haar i ons mają też inne zadania, więc patrz, co stoi dalej:
  • „Twój” to zwykle je; forma akcentowana to jouw, grzecznościowa to uw. Gdy podmiotem jest jullie, niderlandzki zwykle mówi je:
  • zijn znaczy „jego” (także o rzeczy będącej słowem z de, o zwierzęciu albo o dziecku, het kind), haar znaczy „jej”, a hun znaczy „ich”:
  • Przyjaciele mówią m'n, z'n i d'r: , , . W liście albo formularzu pisz mijn, zijn i haar.

Następna lekcja: małe słowa, które wskazują, takie jak „ten” i „tamten”, oraz słowo „który”. Stoją w tym samym miejscu przed rzeczownikiem.