Zaprzeczanie: niet i geen
Sąsiad zadaje ci pytania i czasem szczera odpowiedź brzmi „nie”. Już znasz słowo . Ale wkrótce zechcesz powiedzieć całe zdanie: Nie mam kota. Dziś nie pracuję. Nie rozumiem.
Do tego niderlandzki ma dwa małe słowa: i . Oba znaczą „nie” w środku zdania. geen zaczyna się chrapliwym g i ma długie ee. niet ma długie ie i kończy się wyraźnym t.
Dwa słowa, dwa zadania
Niderlandzki potrzebuje dwóch słów, bo każde z nich ma inne zadanie.
- geen mówi „ani jeden” albo „żaden” o rzeczy: nie ma kota, nie ma czasu, nie ma kawy. (Nie mam kota.)
- niet mówi, że coś nie jest prawdą: nie pracuję, nie ma go tutaj, zupa nie jest ciepła. (Nie pracuję.)
Geen: ani jeden, żaden
Weź zdanie, które znasz, i postaw geen tam, gdzie stało een:
Mam kota.
Nie mam kota.
Posłuchaj małego słowa przed kat: een jest szybkie i lekkie, a geen długie i wyraźne, więc „nie” łatwo usłyszeć. Nic więcej w zdaniu się nie zmienia. Czasownik zachowuje swoją formę i zostaje na drugim miejscu.
geen używasz też z rzeczownikami bez rodzajnika. Znasz je z lekcji o rodzajnikach i liczbie mnogiej: rzeczy, których nie liczysz, liczba mnoga i zawody. Tutaj geen po prostu zajmuje puste miejsce przed rzeczownikiem:
Piję kawę.
Nie piję kawy.
Oni mają dzieci.
Oni nie mają żadnych dzieci.
Zawód też nie ma rodzajnika. Twój sąsiad jest piekarzem, ale ty nie:
Jestem piekarzem.
Nie jestem piekarzem.
geen nigdy się nie zmienia. To samo słowo stoi przed słowem z de, słowem z het i liczbą mnogą. Usłyszysz je prawie codziennie w tym stałym zwrocie:
Nie ma problemu.
probleem to słowo z het, a geen zostaje takie samo.
Niet: coś nie jest prawdą
W wielu zdaniach nie ma rzeczy, której mogłoby brakować. W zdaniu Ik werk jest tylko osoba i to, co ta osoba robi, więc nie ma przed czym postawić geen. Tu używasz niet, a w takim krótkim zdaniu stoi ono na końcu:
Pracuję.
Nie pracuję.
niet to tylko jedno dodatkowe słowo, a całe zdanie mówi „nie”. Czasownik się nie zmienia i zostaje na drugim miejscu.
W krótkich zdaniach niet stoi na końcu także po rzeczowniku z de lub het (rzecz, którą oboje znacie), po określeniu czasu i po hier:
Widzę tego kota.
Nie widzę tego kota.
Dziś pracuję.
Dziś nie pracuję.
On jest tutaj.
Nie ma go tutaj.
Teraz widać, jak jest zbudowany zwrot, który słyszysz cały czas: (Nie rozumiem.) Słowo po słowie znaczy on „ja rozumiem to nie”, z niet na końcu.
Niet nie zawsze stoi na końcu
niet stoi pod koniec zdania, ale nie zawsze na samym końcu. Jeśli zdanie kończy się przymiotnikiem, niet stoi przed nim:
Zupa jest ciepła.
Zupa nie jest ciepła.
Jest zimno.
Nie jest zimno.
Tak samo jest z przyimkiem i rzeczownikiem lub nazwą, które po nim następują, na przykład in Amsterdam. Te słowa trzymają się razem, a niet stoi przed całą grupą:
Mieszkamy w Amsterdamie.
Nie mieszkamy w Amsterdamie.
Dzieje się tak, bo przymiotnik albo przyimek z rzeczownikiem dopełnia to, co mówi czasownik: jest ciepła, jest zimno, mieszkamy w Amsterdamie. niet stoi tuż przed tą częścią, a całe zdanie i tak mówi „nie”. Gdzie stoi niet w dłuższych zdaniach, pokaże dalsza lekcja.
Niet przed jedną częścią
Możesz też postawić niet tuż przed jedną częścią zdania: pojedynczym słowem albo małą grupą słów, które trzymają się razem. Wtedy „nie” mówi tylko ta część. Porównaj:
Dziś nie pracuję.
Nie pracuję dziś (ale w inny dzień).
W pierwszym zdaniu niet stoi na końcu, więc „nie” mówi całe zdanie. W drugim niet stoi przed vandaag, więc „nie” mówi tylko to słowo: pracujesz, ale w inny dzień. Ludzie zwykle używają tego drugiego szyku, gdy dalej mówią, w który dzień, ze słowem maar (ale). Bez dalszego ciągu znaczy ono mniej więcej to samo co pierwsze zdanie.
Tak mówisz „nie to, tylko tamto”:
Widzę psa, nie kota.
Najczęściej chcesz, żeby „nie” mówiło całe zdanie. Wtedy postaw niet na końcu albo przed przymiotnikiem lub przyimkiem z rzeczownikiem. niet przed jedną częścią, na przykład przed określeniem czasu albo rzeczownikiem z de lub het, zostaw na „nie to, tylko tamto”.
Geen czy niet?
Ten sam rzeczownik może się łączyć z jednym albo z drugim słowem. Oto jeden rzeczownik, kot, z dwiema różnymi odpowiedziami. Posłuchaj, gdzie jest „nie”: w środku przy geen, na samym końcu przy niet.
Widzę jakiegoś kota.
Nie widzę żadnego kota.
Widzę tego kota.
Nie widzę tego kota.
Rzeczownik jest ten sam; różnicę robi małe słowo przed nim. de i het oznaczają jedną konkretną rzecz, którą oboje znacie. een tego nie oznacza, rzeczownik bez rodzajnika też nie.
- Przy een albo bez rodzajnika możesz powiedzieć, że tego wcale nie ma. To jest geen. znaczy: ani jednego kota, nigdzie.
- Przy de albo het chodzi ci o tę jedną rzecz, więc nie możesz powiedzieć, że jej wcale nie ma. Mówisz, że coś nie jest prawdą. To jest niet. znaczy: tego kota, tego, którego oboje znamy, nie widzę.
Test ma więc dwa kroki:
- Czy mówisz „nie” o rzeczy: o rzeczowniku z een albo o rzeczowniku bez rodzajnika (rzeczy, których nie liczysz, liczba mnoga, zawody)? Wtedy użyj geen.
- Czy mówisz „nie” o czymś innym? Wtedy użyj niet: rzeczownik z de lub het, określenie czasu, hier, przymiotnik, przyimek z rzeczownikiem albo krótkie zdanie, takie jak Ik werk.
Imiona i rzeczowniki z mijn, jouw i innymi słowami dzierżawczymi nie mają przed sobą een, ale i tak oznaczają jedną konkretną osobę lub rzecz, którą oboje znacie. Dlatego łączą się z niet, tak jak rzeczownik z de lub het.
Ook: też, i „ja też”
Małe słowo znaczy „też” albo „także”. Zwykle stoi po czasowniku:
Ona też pije kawę.
Dwoma słowami możesz powiedzieć, że u ciebie jest tak samo:
Piję kawę.
Ja też.
Słowo po słowie to „ja też”. Jeśli druga osoba mówi „nie” i u ciebie jest tak samo, dodaj niet:
Nie pracuję.
Ja też nie.
Słowo po słowie to „ja też nie”. Dwa słowa należą do siebie: zawsze najpierw ook, potem niet. Pasują też do dłuższego zdania:
On też dziś nie pracuje.
Posłuchaj wszystkiego razem
Jest sobota rano i sąsiad puka do twoich drzwi. Słuchaj zdanie po zdaniu.
| Kto | Niderlandzki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Sąsiad | Masz czas? | |
| Ty | Tak, dziś nie pracuję. | |
| Sąsiad | Pijesz kawę? | |
| Ty | Nie, nie piję kawy. | |
| Sąsiad | Nie ma problemu. |
Oba pytania sąsiada to pytania tak/nie: czasownik stoi na pierwszym miejscu, a ty odpowiadasz albo , a potem zwykłym zdaniem. Twoja pierwsza odpowiedź kończy się na niet, po określeniu czasu. W drugiej jest geen, bo koffie nie ma rodzajnika. A sąsiad kończy zwrotem Geen probleem: nie ma żadnego problemu.
Spróbuj samodzielnie
Zaprzecz każdemu zdaniu. Użyj geen albo niet, a potem sprawdź w odpowiedziach poniżej.
Które zdanie znaczy „Pracuję, ale nie dziś”?
- albo
O tobie. Powiedz dwa prawdziwe zdania o sobie, jedno z geen, a drugie z niet. Wzoruj się na zdaniach i .
Odpowiedzi
- : auto występuje z een, więc geen zajmuje jego miejsce.
- : niet stoi przed przyimkiem i nazwą, in Utrecht.
- : het oznacza jedną konkretną książkę, więc niet idzie na koniec.
- : vis nie ma tu rodzajnika, więc geen zajmuje puste miejsce.
- : niet stoi przed przymiotnikiem open.
- : niet stoi przed vandaag, więc „nie” mówi tylko słowo „dziś”.
Podsumowanie
Teraz umiesz powiedzieć „nie” po niderlandzku. Zachowaj tę tabelę i do niej wracaj.
| Czemu zaprzeczasz | Użyj | Przykład |
|---|---|---|
| rzeczownik z een albo rzeczownik bez rodzajnika | geen, tam gdzie stało een | (Nie mam kota.) |
| całe zdanie | niet, na końcu | (Nie widzę tego kota.) |
| przymiotnik | niet, przed nim | (Zupa nie jest ciepła.) |
| przyimek z rzeczownikiem lub nazwą | niet, przed grupą | (Nie mieszkamy w Amsterdamie.) |
| jedna część: „nie to, tylko tamto” | niet, tuż przed tą częścią | (Widzę psa, nie kota.) |
- Test: rzeczownik z een albo bez rodzajnika (rzeczy, których nie liczysz, liczba mnoga, zawody) łączy się z geen. Wszystko inne łączy się z niet.
- W krótkim zdaniu niet stoi po czasowniku oraz po rzeczowniku z de lub het, po określeniu czasu albo po hier:
- Czasownik się nie zmienia i zostaje na drugim miejscu. geen nigdy się nie zmienia: jest takie samo przed słowem z de, słowem z het i liczbą mnogą.
- znaczy „ja też”. znaczy „ja też nie”.
- Dwa zwroty, które słyszysz codziennie, są teraz jasne: i
Następna lekcja: małe słowa oznaczające osobę lub rzecz, której dotyczy czynność.