A1 · lekcja 7 z 26

Zaprzeczanie: niet i geen

Sąsiad zadaje ci pytania i czasem szczera odpowiedź brzmi „nie”. Już znasz słowo . Ale wkrótce zechcesz powiedzieć całe zdanie: Nie mam kota. Dziś nie pracuję. Nie rozumiem.

Do tego niderlandzki ma dwa małe słowa: i . Oba znaczą „nie” w środku zdania. geen zaczyna się chrapliwym g i ma długie ee. niet ma długie ie i kończy się wyraźnym t.

Dwa słowa, dwa zadania

Niderlandzki potrzebuje dwóch słów, bo każde z nich ma inne zadanie.

  • geen mówi „ani jeden” albo „żaden” o rzeczy: nie ma kota, nie ma czasu, nie ma kawy. (Nie mam kota.)
  • niet mówi, że coś nie jest prawdą: nie pracuję, nie ma go tutaj, zupa nie jest ciepła. (Nie pracuję.)

Geen: ani jeden, żaden

Weź zdanie, które znasz, i postaw geen tam, gdzie stało een:

  • Mam kota.

  • Nie mam kota.

Posłuchaj małego słowa przed kat: een jest szybkie i lekkie, a geen długie i wyraźne, więc „nie” łatwo usłyszeć. Nic więcej w zdaniu się nie zmienia. Czasownik zachowuje swoją formę i zostaje na drugim miejscu.

geen używasz też z rzeczownikami bez rodzajnika. Znasz je z lekcji o rodzajnikach i liczbie mnogiej: rzeczy, których nie liczysz, liczba mnoga i zawody. Tutaj geen po prostu zajmuje puste miejsce przed rzeczownikiem:

  • Piję kawę.

  • Nie piję kawy.

  • Oni mają dzieci.

  • Oni nie mają żadnych dzieci.

Zawód też nie ma rodzajnika. Twój sąsiad jest piekarzem, ale ty nie:

  • Jestem piekarzem.

  • Nie jestem piekarzem.

geen nigdy się nie zmienia. To samo słowo stoi przed słowem z de, słowem z het i liczbą mnogą. Usłyszysz je prawie codziennie w tym stałym zwrocie:

  • Nie ma problemu.

probleem to słowo z het, a geen zostaje takie samo.

Niet: coś nie jest prawdą

W wielu zdaniach nie ma rzeczy, której mogłoby brakować. W zdaniu Ik werk jest tylko osoba i to, co ta osoba robi, więc nie ma przed czym postawić geen. Tu używasz niet, a w takim krótkim zdaniu stoi ono na końcu:

  • Pracuję.

  • Nie pracuję.

niet to tylko jedno dodatkowe słowo, a całe zdanie mówi „nie”. Czasownik się nie zmienia i zostaje na drugim miejscu.

W krótkich zdaniach niet stoi na końcu także po rzeczowniku z de lub het (rzecz, którą oboje znacie), po określeniu czasu i po hier:

  • Widzę tego kota.

  • Nie widzę tego kota.

  • Dziś pracuję.

  • Dziś nie pracuję.

  • On jest tutaj.

  • Nie ma go tutaj.

Teraz widać, jak jest zbudowany zwrot, który słyszysz cały czas: (Nie rozumiem.) Słowo po słowie znaczy on „ja rozumiem to nie”, z niet na końcu.

Niet nie zawsze stoi na końcu

niet stoi pod koniec zdania, ale nie zawsze na samym końcu. Jeśli zdanie kończy się przymiotnikiem, niet stoi przed nim:

  • Zupa jest ciepła.

  • Zupa nie jest ciepła.

  • Jest zimno.

  • Nie jest zimno.

Tak samo jest z przyimkiem i rzeczownikiem lub nazwą, które po nim następują, na przykład in Amsterdam. Te słowa trzymają się razem, a niet stoi przed całą grupą:

  • Mieszkamy w Amsterdamie.

  • Nie mieszkamy w Amsterdamie.

Dzieje się tak, bo przymiotnik albo przyimek z rzeczownikiem dopełnia to, co mówi czasownik: jest ciepła, jest zimno, mieszkamy w Amsterdamie. niet stoi tuż przed tą częścią, a całe zdanie i tak mówi „nie”. Gdzie stoi niet w dłuższych zdaniach, pokaże dalsza lekcja.

Niet przed jedną częścią

Możesz też postawić niet tuż przed jedną częścią zdania: pojedynczym słowem albo małą grupą słów, które trzymają się razem. Wtedy „nie” mówi tylko ta część. Porównaj:

  • Dziś nie pracuję.

  • Nie pracuję dziś (ale w inny dzień).

W pierwszym zdaniu niet stoi na końcu, więc „nie” mówi całe zdanie. W drugim niet stoi przed vandaag, więc „nie” mówi tylko to słowo: pracujesz, ale w inny dzień. Ludzie zwykle używają tego drugiego szyku, gdy dalej mówią, w który dzień, ze słowem maar (ale). Bez dalszego ciągu znaczy ono mniej więcej to samo co pierwsze zdanie.

Tak mówisz „nie to, tylko tamto”:

  • Widzę psa, nie kota.

Najczęściej chcesz, żeby „nie” mówiło całe zdanie. Wtedy postaw niet na końcu albo przed przymiotnikiem lub przyimkiem z rzeczownikiem. niet przed jedną częścią, na przykład przed określeniem czasu albo rzeczownikiem z de lub het, zostaw na „nie to, tylko tamto”.

Geen czy niet?

Ten sam rzeczownik może się łączyć z jednym albo z drugim słowem. Oto jeden rzeczownik, kot, z dwiema różnymi odpowiedziami. Posłuchaj, gdzie jest „nie”: w środku przy geen, na samym końcu przy niet.

  • Widzę jakiegoś kota.

  • Nie widzę żadnego kota.

  • Widzę tego kota.

  • Nie widzę tego kota.

Rzeczownik jest ten sam; różnicę robi małe słowo przed nim. de i het oznaczają jedną konkretną rzecz, którą oboje znacie. een tego nie oznacza, rzeczownik bez rodzajnika też nie.

  • Przy een albo bez rodzajnika możesz powiedzieć, że tego wcale nie ma. To jest geen. znaczy: ani jednego kota, nigdzie.
  • Przy de albo het chodzi ci o tę jedną rzecz, więc nie możesz powiedzieć, że jej wcale nie ma. Mówisz, że coś nie jest prawdą. To jest niet. znaczy: tego kota, tego, którego oboje znamy, nie widzę.

Test ma więc dwa kroki:

  1. Czy mówisz „nie” o rzeczy: o rzeczowniku z een albo o rzeczowniku bez rodzajnika (rzeczy, których nie liczysz, liczba mnoga, zawody)? Wtedy użyj geen.
  2. Czy mówisz „nie” o czymś innym? Wtedy użyj niet: rzeczownik z de lub het, określenie czasu, hier, przymiotnik, przyimek z rzeczownikiem albo krótkie zdanie, takie jak Ik werk.

Imiona i rzeczowniki z mijn, jouw i innymi słowami dzierżawczymi nie mają przed sobą een, ale i tak oznaczają jedną konkretną osobę lub rzecz, którą oboje znacie. Dlatego łączą się z niet, tak jak rzeczownik z de lub het.

Ook: też, i „ja też”

Małe słowo znaczy „też” albo „także”. Zwykle stoi po czasowniku:

  • Ona też pije kawę.

Dwoma słowami możesz powiedzieć, że u ciebie jest tak samo:

  • Piję kawę.

  • Ja też.

Słowo po słowie to „ja też”. Jeśli druga osoba mówi „nie” i u ciebie jest tak samo, dodaj niet:

  • Nie pracuję.

  • Ja też nie.

Słowo po słowie to „ja też nie”. Dwa słowa należą do siebie: zawsze najpierw ook, potem niet. Pasują też do dłuższego zdania:

  • On też dziś nie pracuje.

Posłuchaj wszystkiego razem

Jest sobota rano i sąsiad puka do twoich drzwi. Słuchaj zdanie po zdaniu.

KtoNiderlandzkiZnaczenie
SąsiadMasz czas?
TyTak, dziś nie pracuję.
SąsiadPijesz kawę?
TyNie, nie piję kawy.
SąsiadNie ma problemu.

Oba pytania sąsiada to pytania tak/nie: czasownik stoi na pierwszym miejscu, a ty odpowiadasz albo , a potem zwykłym zdaniem. Twoja pierwsza odpowiedź kończy się na niet, po określeniu czasu. W drugiej jest geen, bo koffie nie ma rodzajnika. A sąsiad kończy zwrotem Geen probleem: nie ma żadnego problemu.

Spróbuj samodzielnie

Zaprzecz każdemu zdaniu. Użyj geen albo niet, a potem sprawdź w odpowiedziach poniżej.

Które zdanie znaczy „Pracuję, ale nie dziś”?

  1. albo

O tobie. Powiedz dwa prawdziwe zdania o sobie, jedno z geen, a drugie z niet. Wzoruj się na zdaniach i .

Odpowiedzi

  1. : auto występuje z een, więc geen zajmuje jego miejsce.
  2. : niet stoi przed przyimkiem i nazwą, in Utrecht.
  3. : het oznacza jedną konkretną książkę, więc niet idzie na koniec.
  4. : vis nie ma tu rodzajnika, więc geen zajmuje puste miejsce.
  5. : niet stoi przed przymiotnikiem open.
  6. : niet stoi przed vandaag, więc „nie” mówi tylko słowo „dziś”.

Podsumowanie

Teraz umiesz powiedzieć „nie” po niderlandzku. Zachowaj tę tabelę i do niej wracaj.

Czemu zaprzeczaszUżyjPrzykład
rzeczownik z een albo rzeczownik bez rodzajnikageen, tam gdzie stało een (Nie mam kota.)
całe zdanieniet, na końcu (Nie widzę tego kota.)
przymiotnikniet, przed nim (Zupa nie jest ciepła.)
przyimek z rzeczownikiem lub nazwąniet, przed grupą (Nie mieszkamy w Amsterdamie.)
jedna część: „nie to, tylko tamto”niet, tuż przed tą częścią (Widzę psa, nie kota.)
  • Test: rzeczownik z een albo bez rodzajnika (rzeczy, których nie liczysz, liczba mnoga, zawody) łączy się z geen. Wszystko inne łączy się z niet.
  • W krótkim zdaniu niet stoi po czasowniku oraz po rzeczowniku z de lub het, po określeniu czasu albo po hier:
  • Czasownik się nie zmienia i zostaje na drugim miejscu. geen nigdy się nie zmienia: jest takie samo przed słowem z de, słowem z het i liczbą mnogą.
  • znaczy „ja też”. znaczy „ja też nie”.
  • Dwa zwroty, które słyszysz codziennie, są teraz jasne: i

Następna lekcja: małe słowa oznaczające osobę lub rzecz, której dotyczy czynność.