Czas teraźniejszy: czasowniki regularne
Pod twoimi drzwiami stoi nowy sąsiad, a ty chcesz powiedzieć, jak się nazywasz, gdzie mieszkasz i gdzie pracujesz. Do tego potrzebujesz czasowników.
Na poziomie A0 poznaliśmy i . Są wyjątkowe: każdy zmienia się na swój sposób, jak w i . Dobra wiadomość jest taka, że większość czasowników taka nie jest. Większość czasowników trzyma się jednego prostego wzoru i wystarczy nauczyć się go raz. Czasownik, który trzyma się tego wzoru, nazywa się czasownikiem regularnym. W tej lekcji poznasz ten wzór i znowu użyjesz wskazówek pisowni z poziomu A0, a na końcu powiesz sąsiadowi, kim jesteś, gdzie mieszkasz i gdzie pracujesz.
Do czego służy czas teraźniejszy
Każdy czasownik w tej lekcji jest w czasie teraźniejszym. Może on wyrażać wiele rzeczy, a dziś potrzebujesz trzech z nich:
- co dzieje się teraz
- co robisz często, z przyzwyczajenia
- co jest prawdą ogólnie, na przykład gdzie pracujesz
Niderlandzki używa tej samej formy czasownika do wszystkich trzech.
Siedzisz na krześle. (To dzieje się teraz.)
On uczy się w domu. (Tak zwykle robi.)
Pracuję w Amsterdamie. (To jest prawda ogólnie.)
Słowo znaczy „w domu”. Nie potrzebujesz specjalnej formy, żeby pokazać, o którą z trzech rzeczy ci chodzi; mówi to sytuacja.
Temat
Większość bezokoliczników kończy się na -en. Odetnij tę końcówkę, a to, co zostanie, nazywa się tematem: to główna część czasownika, która niesie jego znaczenie.
Weź (pracować). To werk + -en. Odetnij -en, a masz temat: . Wyklaskaj oba słowa, a usłyszysz, że dwie sylaby stają się jedną.
Temat werk jest w każdej formie czasownika: werk, werkt, werken. Zmienia się tylko końcówka, a końcówka mówi ci, kto pracuje.
Temat to też forma dla ik: . Dla ik nic nie dodajesz.
Wzór: trzy formy
i mają cztery różne formy. Czasownik regularny jest łatwiejszy, ma tylko trzy:
- Temat dla tego, kto mówi: ik.
- Temat + t dla tego, do kogo mówisz (jij, u), i dla tego, o kim mówisz (hij, het i zij w znaczeniu „ona”).
- Bezokolicznik dla więcej niż jednej osoby: wij, jullie i zij w znaczeniu „oni, one”.
Posłuchaj końcówek w tabeli, od góry do dołu: najpierw nic, potem małe t, potem szybkie -en.
| Kto | Z czego się składa | Przykład |
|---|---|---|
| ik | temat: werk | |
| jij, u | werk + t | |
| hij, zij (ona), het | werk + t | |
| wij, jullie, zij (oni, one) | bezokolicznik: werk + en | , , |
Trzy krótkie uwagi:
- Grzecznościowe u ma tę samą formę co jij, także wtedy, gdy grzecznie mówisz do więcej niż jednej osoby: — Pan, Pani pracuje w Utrechcie.
- Krótkie formy je, ze i we mają te same formy co jij, zij i wij.
- W tej lekcji jij zawsze stoi przed czasownikiem. Później poznasz zdania, w których jij stoi po czasowniku, i wtedy -t znika. Pokażą to lekcje 5 i 6 poziomu A1.
Zij: ona czy oni
Słowo może znaczyć „ona” i może znaczyć „oni, one”. Jak już było na poziomie A0, czasownik mówi ci, które z nich. Posłuchaj końca każdego słowa:
ona mieszka
oni mieszkają
Końcówka -t oznacza jedną kobietę albo dziewczynę, a końcówka -en więcej niż jedną osobę. Krótka forma ze działa tak samo.
Ona mieszka w Utrechcie.
Oni pracują w Rotterdamie.
Uwaga o : znaczy „mieszkać”, czyli mieć gdzieś swój dom. znaczy „żyć”, czyli być żywym. Kiedy chodzi o miejsce, gdzie jest twój dom, używaj wonen.
Widzisz podwójne o w woont? Temat to woon, a nie won. Następna część wyjaśnia dlaczego.
Temat zachowuje swój dźwięk
Kiedy odcinasz -en, słowo musi brzmieć tak samo, więc wracają wskazówki pisowni. W poprzedniej lekcji dodawaliśmy -en do rzeczowników; teraz zabierasz -en czasownikom. Zasady są te same, tylko w odwrotną stronę. Są trzy.
Długa samogłoska odzyskuje drugą literę. Wyklaskaj : wo-nen. Nic nie zamyka o, więc jest długie i wystarczy jedno o, jak w .
Teraz odetnij -en. Nie ma nowej sylaby, więc n zostaje zaraz po o i je zamyka. Z pojedynczym o wymawiałoby się je krótko, jak o w słowie . Żeby o zostało długie, wraca podwójna litera: . To znowu i , tylko w odwrotną stronę. Posłuchaj , a potem : o to w obu ten sam długi dźwięk.
| Bezokolicznik | Temat |
|---|---|
| (mieszkać) | |
| (uczyć się) | |
| (robić) |
Dźwięki zapisywane dwiema literami, takie jak ie, oe, ui, ij i ei, to już jeden dźwięk. Nigdy nie potrzebują drugiej litery.
Wystarczy jedna spółgłoska. (siedzieć) ma dwa t. Wiesz dlaczego: jedno t zostaje i zamyka i, więc jest ono krótkie, a drugie zaczyna nową sylabę.
Odetnij -en, a nie ma nowej sylaby, więc jedno t wystarczy, żeby zamknąć i: . Dźwięk się nie zmienia, bo podwójną literę i tak wymawiasz tylko raz. Dlatego niderlandzkie słowo prawie nigdy nie kończy się na dwie takie same spółgłoski.
| Bezokolicznik | Temat |
|---|---|
| (siedzieć) | |
| (dzwonić do kogoś) |
Dzwonię do Anny.
Bez v ani z na końcu. kończy się na s, ale pokazuje z. Kiedy znika -en, z z powrotem zmienia się w s. Niderlandzkie słowa prawie nigdy nie kończą się na v ani z, więc na końcu tematu v zmienia się w f, a z w s.
| Bezokolicznik | Temat | Co się dzieje |
|---|---|---|
| (zostawać) | v zmienia się w f | |
| (podróżować) | z zmienia się w s |
Niektóre tematy potrzebują dwóch zmian naraz. W (dawać) e jest długie i jest v, więc temat to : dwa e i f. (czytać) działa tak samo, z s: .
Uważaj na podwójne e. , z jednym e, to inne słowo: lekcja. Posłuchaj i : e w lees jest długie, a e w les krótkie.
Kiedy temat kończy się na t
Niektóre tematy już kończą się na t, na przykład , temat czasownika . Końcówka -t nie ma nic do dodania, bo t już tam jest. Dlatego ik, jij i hij mają tę samą formę.
| Kto | Siedzieć | Jeść |
|---|---|---|
| ik | ||
| jij, u | ||
| hij, zij (ona), het | ||
| wij, jullie, zij (oni, one) |
Porównaj i . W obu na końcu słychać jedno małe t. W werkt t jest końcówką; w zit t już tam było. Dlaczego nie zitt (takiego słowa nie ma)? Drugie t nic nie dodaje. Podwójne t wraca dopiero wtedy, gdy dochodzi -en, jak w . Tak samo (jeść) ma temat , który kończy się na t, więc mówi się .
Znasz już — Mam na imię Anna. Bezokolicznik to (nazywać się). Temat heet kończy się na t, więc dla hij nie ma dodatkowego t:
On ma na imię Tom.
Czasowniki w zdaniach
Podmiot stoi na pierwszym miejscu, czasownik na drugim, we właściwej formie, a potem reszta. Powiedz te zdania na głos:
Uczymy się niderlandzkiego.
Jemy rybę.
Zostaję w domu.
Kiedy podmiotem jest imię albo rzeczownik, działa jak hij, zij albo het. Dla jednej osoby albo rzeczy użyj tematu + t; dla więcej niż jednej użyj bezokolicznika.
Kot siedzi w ogrodzie.
Koty siedzą w ogrodzie.
Czasownik patrzy na cały podmiot: to jeden, to więcej niż jeden.
Wróćmy do sąsiada. Tak mówi to Anna. Posłuchaj jej dwóch zdań, a potem powiedz to samo o sobie, z własnymi miejscami:
Mieszkam w Amsterdamie.
Pracuję w Amsterdamie.
Dodaj , a powiesz, kim jesteś, gdzie mieszkasz i gdzie pracujesz.
Spróbuj samodzielnie
Znajdź temat. Odetnij -en. Potem zapytaj: czy samogłoska jest długa? Czy jest podwójna spółgłoska? Czy jest v albo z? Sprawdź w odpowiedziach poniżej.
- (chodzić)
- (łowić ryby)
- (żyć, być żywym)
Powiedz to po niderlandzku.
- Zostajemy w domu. (użyj )
- Anna czyta książkę. (użyj )
- Pan, Pani pracuje w Utrechcie. (użyj i grzecznościowego u)
Odpowiedzi
- : długie o odzyskuje drugą literę.
- : wystarczy jedno s.
- : dwie zmiany. Długie e odzyskuje drugą literę, a v zmienia się w f.
- : przy wij jest bezokolicznik.
- : Anna to jedna osoba. Temat to i dodajesz t.
- : u ma tę samą formę co jij, temat + t.
Podsumowanie
Nie musisz pamiętać tego wszystkiego dzisiaj. Zachowaj te tabele i wracaj do nich.
| Kto | Z czego się składa | Przykład |
|---|---|---|
| ik | temat | |
| jij, u, hij, zij (ona), het | temat + t | , |
| wij, jullie, zij (oni, one) | bezokolicznik |
| Bezokolicznik | Temat | Co się dzieje |
|---|---|---|
| długa samogłoska odzyskuje drugą literę | ||
| podwójna spółgłoska staje się pojedyncza | ||
| v zmienia się w f | ||
| z zmienia się w s | ||
| dwie zmiany: ee i f | ||
| temat kończy się na t, więc bez dodatkowego t: |
- Temat to bezokolicznik bez -en.
- Czas teraźniejszy służy do tego, co jest teraz, do przyzwyczajeń i do tego, co jest prawdą ogólnie.
- Końcówka mówi, kto: to „ona”, to „oni, one”.
- Nie wiesz, jaki jest temat? Powiedz bezokolicznik i posłuchaj samogłoski. Czy jest wolna i długa, czy zamknięta i krótka?
- i pozostają wyjątkowe, a jeszcze kilka czasowników nagina ten wzór.
Następna lekcja: kilka częstych czasowników, które nie trzymają się tego wzoru.