A1 · lekcja 3 z 26

Czas teraźniejszy: czasowniki regularne

Pod twoimi drzwiami stoi nowy sąsiad, a ty chcesz powiedzieć, jak się nazywasz, gdzie mieszkasz i gdzie pracujesz. Do tego potrzebujesz czasowników.

Na poziomie A0 poznaliśmy i . Są wyjątkowe: każdy zmienia się na swój sposób, jak w i . Dobra wiadomość jest taka, że większość czasowników taka nie jest. Większość czasowników trzyma się jednego prostego wzoru i wystarczy nauczyć się go raz. Czasownik, który trzyma się tego wzoru, nazywa się czasownikiem regularnym. W tej lekcji poznasz ten wzór i znowu użyjesz wskazówek pisowni z poziomu A0, a na końcu powiesz sąsiadowi, kim jesteś, gdzie mieszkasz i gdzie pracujesz.

Do czego służy czas teraźniejszy

Każdy czasownik w tej lekcji jest w czasie teraźniejszym. Może on wyrażać wiele rzeczy, a dziś potrzebujesz trzech z nich:

  • co dzieje się teraz
  • co robisz często, z przyzwyczajenia
  • co jest prawdą ogólnie, na przykład gdzie pracujesz

Niderlandzki używa tej samej formy czasownika do wszystkich trzech.

  • Siedzisz na krześle. (To dzieje się teraz.)

  • On uczy się w domu. (Tak zwykle robi.)

  • Pracuję w Amsterdamie. (To jest prawda ogólnie.)

Słowo znaczy „w domu”. Nie potrzebujesz specjalnej formy, żeby pokazać, o którą z trzech rzeczy ci chodzi; mówi to sytuacja.

Temat

Większość bezokoliczników kończy się na -en. Odetnij tę końcówkę, a to, co zostanie, nazywa się tematem: to główna część czasownika, która niesie jego znaczenie.

Weź (pracować). To werk + -en. Odetnij -en, a masz temat: . Wyklaskaj oba słowa, a usłyszysz, że dwie sylaby stają się jedną.

Temat werk jest w każdej formie czasownika: werk, werkt, werken. Zmienia się tylko końcówka, a końcówka mówi ci, kto pracuje.

Temat to też forma dla ik: . Dla ik nic nie dodajesz.

Wzór: trzy formy

i mają cztery różne formy. Czasownik regularny jest łatwiejszy, ma tylko trzy:

  • Temat dla tego, kto mówi: ik.
  • Temat + t dla tego, do kogo mówisz (jij, u), i dla tego, o kim mówisz (hij, het i zij w znaczeniu „ona”).
  • Bezokolicznik dla więcej niż jednej osoby: wij, jullie i zij w znaczeniu „oni, one”.

Posłuchaj końcówek w tabeli, od góry do dołu: najpierw nic, potem małe t, potem szybkie -en.

KtoZ czego się składaPrzykład
iktemat: werk
jij, uwerk + t
hij, zij (ona), hetwerk + t
wij, jullie, zij (oni, one)bezokolicznik: werk + en, ,

Trzy krótkie uwagi:

  • Grzecznościowe u ma tę samą formę co jij, także wtedy, gdy grzecznie mówisz do więcej niż jednej osoby: — Pan, Pani pracuje w Utrechcie.
  • Krótkie formy je, ze i we mają te same formy co jij, zij i wij.
  • W tej lekcji jij zawsze stoi przed czasownikiem. Później poznasz zdania, w których jij stoi po czasowniku, i wtedy -t znika. Pokażą to lekcje 5 i 6 poziomu A1.

Zij: ona czy oni

Słowo może znaczyć „ona” i może znaczyć „oni, one”. Jak już było na poziomie A0, czasownik mówi ci, które z nich. Posłuchaj końca każdego słowa:

  • ona mieszka

  • oni mieszkają

Końcówka -t oznacza jedną kobietę albo dziewczynę, a końcówka -en więcej niż jedną osobę. Krótka forma ze działa tak samo.

  • Ona mieszka w Utrechcie.

  • Oni pracują w Rotterdamie.

Uwaga o : znaczy „mieszkać”, czyli mieć gdzieś swój dom. znaczy „żyć”, czyli być żywym. Kiedy chodzi o miejsce, gdzie jest twój dom, używaj wonen.

Widzisz podwójne o w woont? Temat to woon, a nie won. Następna część wyjaśnia dlaczego.

Temat zachowuje swój dźwięk

Kiedy odcinasz -en, słowo musi brzmieć tak samo, więc wracają wskazówki pisowni. W poprzedniej lekcji dodawaliśmy -en do rzeczowników; teraz zabierasz -en czasownikom. Zasady są te same, tylko w odwrotną stronę. Są trzy.

Długa samogłoska odzyskuje drugą literę. Wyklaskaj : wo-nen. Nic nie zamyka o, więc jest długie i wystarczy jedno o, jak w .

Teraz odetnij -en. Nie ma nowej sylaby, więc n zostaje zaraz po o i je zamyka. Z pojedynczym o wymawiałoby się je krótko, jak o w słowie . Żeby o zostało długie, wraca podwójna litera: . To znowu i , tylko w odwrotną stronę. Posłuchaj , a potem : o to w obu ten sam długi dźwięk.

BezokolicznikTemat
(mieszkać)
(uczyć się)
(robić)

Dźwięki zapisywane dwiema literami, takie jak ie, oe, ui, ij i ei, to już jeden dźwięk. Nigdy nie potrzebują drugiej litery.

Wystarczy jedna spółgłoska. (siedzieć) ma dwa t. Wiesz dlaczego: jedno t zostaje i zamyka i, więc jest ono krótkie, a drugie zaczyna nową sylabę.

Odetnij -en, a nie ma nowej sylaby, więc jedno t wystarczy, żeby zamknąć i: . Dźwięk się nie zmienia, bo podwójną literę i tak wymawiasz tylko raz. Dlatego niderlandzkie słowo prawie nigdy nie kończy się na dwie takie same spółgłoski.

BezokolicznikTemat
(siedzieć)
(dzwonić do kogoś)
  • Dzwonię do Anny.

Bez v ani z na końcu. kończy się na s, ale pokazuje z. Kiedy znika -en, z z powrotem zmienia się w s. Niderlandzkie słowa prawie nigdy nie kończą się na v ani z, więc na końcu tematu v zmienia się w f, a z w s.

BezokolicznikTematCo się dzieje
(zostawać)v zmienia się w f
(podróżować)z zmienia się w s

Niektóre tematy potrzebują dwóch zmian naraz. W (dawać) e jest długie i jest v, więc temat to : dwa e i f. (czytać) działa tak samo, z s: .

Uważaj na podwójne e. , z jednym e, to inne słowo: lekcja. Posłuchaj i : e w lees jest długie, a e w les krótkie.

Kiedy temat kończy się na t

Niektóre tematy już kończą się na t, na przykład , temat czasownika . Końcówka -t nie ma nic do dodania, bo t już tam jest. Dlatego ik, jij i hij mają tę samą formę.

KtoSiedziećJeść
ik
jij, u
hij, zij (ona), het
wij, jullie, zij (oni, one)

Porównaj i . W obu na końcu słychać jedno małe t. W werkt t jest końcówką; w zit t już tam było. Dlaczego nie zitt (takiego słowa nie ma)? Drugie t nic nie dodaje. Podwójne t wraca dopiero wtedy, gdy dochodzi -en, jak w . Tak samo (jeść) ma temat , który kończy się na t, więc mówi się .

Znasz już — Mam na imię Anna. Bezokolicznik to (nazywać się). Temat heet kończy się na t, więc dla hij nie ma dodatkowego t:

  • On ma na imię Tom.

Czasowniki w zdaniach

Podmiot stoi na pierwszym miejscu, czasownik na drugim, we właściwej formie, a potem reszta. Powiedz te zdania na głos:

  • Uczymy się niderlandzkiego.

  • Jemy rybę.

  • Zostaję w domu.

Kiedy podmiotem jest imię albo rzeczownik, działa jak hij, zij albo het. Dla jednej osoby albo rzeczy użyj tematu + t; dla więcej niż jednej użyj bezokolicznika.

  • Kot siedzi w ogrodzie.

  • Koty siedzą w ogrodzie.

Czasownik patrzy na cały podmiot: to jeden, to więcej niż jeden.

Wróćmy do sąsiada. Tak mówi to Anna. Posłuchaj jej dwóch zdań, a potem powiedz to samo o sobie, z własnymi miejscami:

  • Mieszkam w Amsterdamie.

  • Pracuję w Amsterdamie.

Dodaj , a powiesz, kim jesteś, gdzie mieszkasz i gdzie pracujesz.

Spróbuj samodzielnie

Znajdź temat. Odetnij -en. Potem zapytaj: czy samogłoska jest długa? Czy jest podwójna spółgłoska? Czy jest v albo z? Sprawdź w odpowiedziach poniżej.

  • (chodzić)
  • (łowić ryby)
  • (żyć, być żywym)

Powiedz to po niderlandzku.

  • Zostajemy w domu. (użyj )
  • Anna czyta książkę. (użyj )
  • Pan, Pani pracuje w Utrechcie. (użyj i grzecznościowego u)

Odpowiedzi

  • : długie o odzyskuje drugą literę.
  • : wystarczy jedno s.
  • : dwie zmiany. Długie e odzyskuje drugą literę, a v zmienia się w f.
  • : przy wij jest bezokolicznik.
  • : Anna to jedna osoba. Temat to i dodajesz t.
  • : u ma tę samą formę co jij, temat + t.

Podsumowanie

Nie musisz pamiętać tego wszystkiego dzisiaj. Zachowaj te tabele i wracaj do nich.

KtoZ czego się składaPrzykład
iktemat
jij, u, hij, zij (ona), hettemat + t,
wij, jullie, zij (oni, one)bezokolicznik
BezokolicznikTematCo się dzieje
długa samogłoska odzyskuje drugą literę
podwójna spółgłoska staje się pojedyncza
v zmienia się w f
z zmienia się w s
dwie zmiany: ee i f
temat kończy się na t, więc bez dodatkowego t:
  • Temat to bezokolicznik bez -en.
  • Czas teraźniejszy służy do tego, co jest teraz, do przyzwyczajeń i do tego, co jest prawdą ogólnie.
  • Końcówka mówi, kto: to „ona”, to „oni, one”.
  • Nie wiesz, jaki jest temat? Powiedz bezokolicznik i posłuchaj samogłoski. Czy jest wolna i długa, czy zamknięta i krótka?
  • i pozostają wyjątkowe, a jeszcze kilka czasowników nagina ten wzór.

Następna lekcja: kilka częstych czasowników, które nie trzymają się tego wzoru.