Przyimki czasu
W poprzedniej lekcji przyimki mówiły, gdzie coś jest i dokąd idzie. Dziś te same małe słowa mówią, kiedy coś się dzieje. Odpowiadają na pytanie (kiedy).
Poznasz trzy przyimki dla trzech wielkości czasu: dnia, miesiąca i godziny na zegarze. Potem przyjdą słowa na odcinek czasu (od poniedziałku do piątku), na spojrzenie wstecz (dwa dni temu) i na spojrzenie naprzód (za dwa tygodnie), a na koniec następny i poprzedni.
Dzień: op
Przy dniu tygodnia niderlandzki używa .
, ,
Nie ma tu ani de, ani het, bo dzień działa jak nazwa. A pierwsza litera zostaje mała.
Porównaj te dwa zdania:
Pracuję w poniedziałki.
Przyjdę w poniedziałek.
W pierwszym zdaniu op maandag zwykle oznacza zwyczaj: w każdy poniedziałek. W drugim dzień stoi sam, bez op, i oznacza jeden poniedziałek, ten najbliższy. Dzień bez przyimka pojawił się już w lekcji o dniach tygodnia:
Kiedy jest impreza?
Impreza jest w sobotę.
Na razie dobra wskazówka jest taka: op z dniem często znaczy w każdy poniedziałek, w każdy piątek albo w każdą niedzielę. Sam dzień często oznacza ten najbliższy.
Miesiąc albo pora roku: in
Przy miesiącu niderlandzki używa . Jesteś w środku tego miesiąca, dopóki trwa.
, ,
Z miesiącem jest jak z dniem: bez de i bez het. Pory roku są inne. To słowa z de, a słowo z de zachowuje rodzajnik po przyimku.
, , ,
Oto pytanie z odpowiedzią. Verjaardag znaczy „urodziny”.
Kiedy masz urodziny?
Moje urodziny są w maju.
I jedno o porze roku:
Zimą jest zimno.
To zdanie zaczyna się od czasu, więc czasownik is zostaje na drugim miejscu, a het przesuwa się za niego.
Godzina na zegarze: om
Przy godzinie na zegarze niderlandzki używa (o). Po nim przychodzi pełna godzina i słowo (godzina).
, ,
Begint znaczy „zaczyna się”. Beginnen to czasownik regularny, więc ma znane ci -t: de les begint.
Kiedy jest lekcja?
Lekcja zaczyna się o dziewiątej.
Czas może też stać na początku:
O szóstej jemy.
Po liczbie uur zwykle zostaje w liczbie pojedynczej, tak jak jaar w lekcji o liczbie mnogiej: drie uur, acht uur.
Na dziś wystarczą pełne godziny. „Wpół do”, „kwadrans po” i minuty będą w następnej lekcji.
Od … do …: van … tot
Niektóre okresy mają początek i koniec. W poprzedniej lekcji było to przy podróży:
Pociąg jedzie z Amsterdamu do Rotterdamu.
W czasie początkiem jest znowu (od). Koniec to (do, aż do).
Już znasz tot z pożegnania: (do jutra) to tot (do) i morgen (jutro).
od poniedziałku do piątku
od maja do sierpnia
od dziewiątej do piątej
Między van a tot wstawiasz same dni, miesiące albo godziny: bez op, bez in, bez om. Te dwa słowa już pokazują cały odcinek czasu.
Ona pracuje od dziewiątej do piątej.
Sklep jest otwarty od wtorku do soboty.
Winkel znaczy „sklep”.
Znasz już van w trzech znaczeniach: „należący do” w (książka Toma), „z” przy podróży i „od” w czasie. Reszta zdania pokazuje, które to znaczenie.
Spojrzenie wstecz: geleden
Żeby mówić o czasie, który minął, niderlandzki używa (temu). Stoi po ilości czasu, na końcu.
godzinę temu
dwa dni temu
tydzień temu
Spójrz na liczby. Po een rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej: een week. Po dwóch i więcej potrzebujesz liczby mnogiej, jak w lekcji o liczbie mnogiej: , . Ale uur zostaje w liczbie pojedynczej, jak już było widać.
Posłuchaj , a potem . W pierwszym een to szybkie, lekkie „jakiś, jeden”. W drugim één to liczba jeden, długa i wyraźna.
Oto to samo w całym zdaniu. Czasownik to zwykłe is, znany ci czas teraźniejszy. To słowo geleden mówi, że chodzi o przeszłość.
To było tydzień temu.
Spojrzenie naprzód: over
Żeby mówić o czasie, który nadchodzi, niderlandzki używa . Znasz je z poprzedniej lekcji jako „ponad” albo „przez, na drugą stronę”, jak przy przechodzeniu przez most. W czasie przechodzisz przez odcinek czasu, na przykład dwa tygodnie, i wtedy docierasz na miejsce.
za godzinę
za dwa tygodnie
Lekcja zaczyna się za godzinę.
Te dwa słowa stoją więc w różnych miejscach. Geleden patrzy wstecz i stoi po czasie. Over patrzy naprzód i stoi przed czasem.
Następny i poprzedni: volgende i vorige
znaczy „następny”, a znaczy „poprzedni”, czyli ten przed obecnym.
Te dwa słowa to przymiotniki, więc zasada czapki z lekcji o przymiotnikach działa i tutaj:
| Rzeczownik | Następny | Poprzedni |
|---|---|---|
Week i maand to słowa z de, więc czapka jest na głowie: volgende, vorige. Jaar to słowo z het, w liczbie pojedynczej, bez niczego przed nim, więc jest bez czapki: volgend, vorig. To ta sama zasada co w .
Takie określenie czasu może rozpoczynać zdanie, a czas teraźniejszy może mówić o tym, co nadchodzi:
Lekcja zaczyna się w przyszłym tygodniu.
W przyszłym roku pracuję w Amsterdamie.
Vorige week i vorig jaar użyjesz najczęściej, gdy mówisz o tym, co już się wydarzyło. Do tego potrzebny jest czas przeszły, który pojawi się w późniejszej lekcji. Na razie naucz się tylko, co te słowa znaczą i jak są zbudowane.
Najpierw czas, czasownik drugi
Przyimek z podanym czasem, jak op zaterdag czy om zes uur, tworzy jedną część zdania i przesuwa się w całości. Tak jak określenie czasu, na przykład vandaag, ta część może rozpoczynać zdanie. Zajmuje pierwsze miejsce, czasownik zostaje na drugim miejscu, a podmiot przesuwa się za czasownik. Obie kolumny znaczą to samo.
| Najpierw podmiot | Najpierw czas |
|---|---|
| (Uprawiamy sport w soboty.) | (W soboty uprawiamy sport.) |
| (Jemy o szóstej.) | (O szóstej jemy.) |
| (Lekcja zaczyna się za godzinę.) | (Za godzinę zaczyna się lekcja.) |
W prawej kolumnie op zaterdag stoi na pierwszym miejscu, sporten na drugim, a wij po nim. Licz miejsca, nie słowa: om zes uur to trzy słowa, ale jedno miejsce.
Spróbuj samodzielnie
Wybierz: op, in albo om.
- Ik werk (op / in / om) maandag.
- Mijn verjaardag is (op / in / om) mei.
- De les begint (op / in / om) negen uur.
- (Op / In / Om) de winter is het koud.
- (Op / In / Om) zaterdag sporten wij.
- Wij eten (op / in / om) zes uur.
Geleden czy over? Dodaj właściwe słowo we właściwym miejscu. Pomyśl o dniu dzisiejszym jako o środku.
- Za godzinę: een uur
- Dwa dni temu: twee dagen
- Za dwa tygodnie: twee weken
- Trzy tygodnie temu: drie weken
Która forma?
- W przyszłym tygodniu: (volgend / volgende) week.
- W zeszłym roku: (vorig / vorige) jaar.
Powiedz to po niderlandzku.
- Ona pracuje od dziewiątej do piątej.
- Sklep jest otwarty od wtorku do soboty.
O tobie. Powiedz, kiedy masz urodziny, używając in. Potem powiedz, co robisz w ten sam dzień każdego tygodnia, używając op. Wzory: (Moje urodziny są w maju.) i (Pracuję w poniedziałki.)
Odpowiedzi
- : op, bo to dzień.
- : in, bo to miesiąc.
- : om, bo to godzina na zegarze.
- : in, bo to pora roku.
- : op, znowu dzień.
- : om, godzina na zegarze.
- : over, bo patrzy naprzód.
- : geleden, bo patrzy wstecz i stoi po czasie.
- : over, naprzód.
- : geleden, wstecz.
- : week to słowo z de, więc czapka jest na głowie.
- : jaar to słowo z het bez niczego przed nim, więc bez czapki.
Podsumowanie
Umiesz już powiedzieć, kiedy coś się dzieje. Zachowaj tę tabelę i wracaj do niej.
| Wzór | Kiedy używać | Przykład |
|---|---|---|
| + dzień | dzień | |
| + miesiąc albo pora roku | miesiąc, pora roku | , |
| + pełna godzina + | godzina na zegarze | |
| … | od … do | |
| … | temu | |
| + czas | za (od teraz) | |
| / | następny / poprzedni | , |
- Wszystkie te słowa odpowiadają na pytanie wanneer.
- Op z dniem często znaczy „w każdy”; o jednym najbliższym dniu często mówi się bez op. Miesiące i dni nie mają rodzajnika, pory roku zachowują de.
- Geleden patrzy wstecz i stoi po czasie. Over patrzy naprzód i stoi przed nim.
- Słowo z de dostaje czapkę: . Słowo z het w liczbie pojedynczej, bez niczego przed nim, nie dostaje czapki: .
- Przyimek z podanym czasem może rozpoczynać zdanie, a czasownik zostaje na drugim miejscu:
W następnej lekcji: cały zegar, z „wpół do”, „kwadrans po” i minutami, oraz daty.