A1 · lekcja 14 z 26

Przyimki czasu

W poprzedniej lekcji przyimki mówiły, gdzie coś jest i dokąd idzie. Dziś te same małe słowa mówią, kiedy coś się dzieje. Odpowiadają na pytanie (kiedy).

Poznasz trzy przyimki dla trzech wielkości czasu: dnia, miesiąca i godziny na zegarze. Potem przyjdą słowa na odcinek czasu (od poniedziałku do piątku), na spojrzenie wstecz (dwa dni temu) i na spojrzenie naprzód (za dwa tygodnie), a na koniec następny i poprzedni.

Dzień: op

Przy dniu tygodnia niderlandzki używa .

, ,

Nie ma tu ani de, ani het, bo dzień działa jak nazwa. A pierwsza litera zostaje mała.

Porównaj te dwa zdania:

  • Pracuję w poniedziałki.

  • Przyjdę w poniedziałek.

W pierwszym zdaniu op maandag zwykle oznacza zwyczaj: w każdy poniedziałek. W drugim dzień stoi sam, bez op, i oznacza jeden poniedziałek, ten najbliższy. Dzień bez przyimka pojawił się już w lekcji o dniach tygodnia:

  • Kiedy jest impreza?

  • Impreza jest w sobotę.

Na razie dobra wskazówka jest taka: op z dniem często znaczy w każdy poniedziałek, w każdy piątek albo w każdą niedzielę. Sam dzień często oznacza ten najbliższy.

Miesiąc albo pora roku: in

Przy miesiącu niderlandzki używa . Jesteś w środku tego miesiąca, dopóki trwa.

, ,

Z miesiącem jest jak z dniem: bez de i bez het. Pory roku są inne. To słowa z de, a słowo z de zachowuje rodzajnik po przyimku.

, , ,

Oto pytanie z odpowiedzią. Verjaardag znaczy „urodziny”.

  • Kiedy masz urodziny?

  • Moje urodziny są w maju.

I jedno o porze roku:

  • Zimą jest zimno.

To zdanie zaczyna się od czasu, więc czasownik is zostaje na drugim miejscu, a het przesuwa się za niego.

Godzina na zegarze: om

Przy godzinie na zegarze niderlandzki używa (o). Po nim przychodzi pełna godzina i słowo (godzina).

, ,

Begint znaczy „zaczyna się”. Beginnen to czasownik regularny, więc ma znane ci -t: de les begint.

  • Kiedy jest lekcja?

  • Lekcja zaczyna się o dziewiątej.

Czas może też stać na początku:

  • O szóstej jemy.

Po liczbie uur zwykle zostaje w liczbie pojedynczej, tak jak jaar w lekcji o liczbie mnogiej: drie uur, acht uur.

Na dziś wystarczą pełne godziny. „Wpół do”, „kwadrans po” i minuty będą w następnej lekcji.

Od … do …: van … tot

Niektóre okresy mają początek i koniec. W poprzedniej lekcji było to przy podróży:

  • Pociąg jedzie z Amsterdamu do Rotterdamu.

W czasie początkiem jest znowu (od). Koniec to (do, aż do).

Już znasz tot z pożegnania: (do jutra) to tot (do) i morgen (jutro).

  • od poniedziałku do piątku

  • od maja do sierpnia

  • od dziewiątej do piątej

Między van a tot wstawiasz same dni, miesiące albo godziny: bez op, bez in, bez om. Te dwa słowa już pokazują cały odcinek czasu.

  • Ona pracuje od dziewiątej do piątej.

  • Sklep jest otwarty od wtorku do soboty.

Winkel znaczy „sklep”.

Znasz już van w trzech znaczeniach: „należący do” w (książka Toma), „z” przy podróży i „od” w czasie. Reszta zdania pokazuje, które to znaczenie.

Spojrzenie wstecz: geleden

Żeby mówić o czasie, który minął, niderlandzki używa (temu). Stoi po ilości czasu, na końcu.

  • godzinę temu

  • dwa dni temu

  • tydzień temu

Spójrz na liczby. Po een rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej: een week. Po dwóch i więcej potrzebujesz liczby mnogiej, jak w lekcji o liczbie mnogiej: , . Ale uur zostaje w liczbie pojedynczej, jak już było widać.

Posłuchaj , a potem . W pierwszym een to szybkie, lekkie „jakiś, jeden”. W drugim één to liczba jeden, długa i wyraźna.

Oto to samo w całym zdaniu. Czasownik to zwykłe is, znany ci czas teraźniejszy. To słowo geleden mówi, że chodzi o przeszłość.

  • To było tydzień temu.

Spojrzenie naprzód: over

Żeby mówić o czasie, który nadchodzi, niderlandzki używa . Znasz je z poprzedniej lekcji jako „ponad” albo „przez, na drugą stronę”, jak przy przechodzeniu przez most. W czasie przechodzisz przez odcinek czasu, na przykład dwa tygodnie, i wtedy docierasz na miejsce.

  • za godzinę

  • za dwa tygodnie

  • Lekcja zaczyna się za godzinę.

Te dwa słowa stoją więc w różnych miejscach. Geleden patrzy wstecz i stoi po czasie. Over patrzy naprzód i stoi przed czasem.

Następny i poprzedni: volgende i vorige

znaczy „następny”, a znaczy „poprzedni”, czyli ten przed obecnym.

Te dwa słowa to przymiotniki, więc zasada czapki z lekcji o przymiotnikach działa i tutaj:

RzeczownikNastępnyPoprzedni

Week i maand to słowa z de, więc czapka jest na głowie: volgende, vorige. Jaar to słowo z het, w liczbie pojedynczej, bez niczego przed nim, więc jest bez czapki: volgend, vorig. To ta sama zasada co w .

Takie określenie czasu może rozpoczynać zdanie, a czas teraźniejszy może mówić o tym, co nadchodzi:

  • Lekcja zaczyna się w przyszłym tygodniu.

  • W przyszłym roku pracuję w Amsterdamie.

Vorige week i vorig jaar użyjesz najczęściej, gdy mówisz o tym, co już się wydarzyło. Do tego potrzebny jest czas przeszły, który pojawi się w późniejszej lekcji. Na razie naucz się tylko, co te słowa znaczą i jak są zbudowane.

Najpierw czas, czasownik drugi

Przyimek z podanym czasem, jak op zaterdag czy om zes uur, tworzy jedną część zdania i przesuwa się w całości. Tak jak określenie czasu, na przykład vandaag, ta część może rozpoczynać zdanie. Zajmuje pierwsze miejsce, czasownik zostaje na drugim miejscu, a podmiot przesuwa się za czasownik. Obie kolumny znaczą to samo.

Najpierw podmiotNajpierw czas
(Uprawiamy sport w soboty.) (W soboty uprawiamy sport.)
(Jemy o szóstej.) (O szóstej jemy.)
(Lekcja zaczyna się za godzinę.) (Za godzinę zaczyna się lekcja.)

W prawej kolumnie op zaterdag stoi na pierwszym miejscu, sporten na drugim, a wij po nim. Licz miejsca, nie słowa: om zes uur to trzy słowa, ale jedno miejsce.

Spróbuj samodzielnie

Wybierz: op, in albo om.

  1. Ik werk (op / in / om) maandag.
  2. Mijn verjaardag is (op / in / om) mei.
  3. De les begint (op / in / om) negen uur.
  4. (Op / In / Om) de winter is het koud.
  5. (Op / In / Om) zaterdag sporten wij.
  6. Wij eten (op / in / om) zes uur.

Geleden czy over? Dodaj właściwe słowo we właściwym miejscu. Pomyśl o dniu dzisiejszym jako o środku.

  1. Za godzinę: een uur
  2. Dwa dni temu: twee dagen
  3. Za dwa tygodnie: twee weken
  4. Trzy tygodnie temu: drie weken

Która forma?

  1. W przyszłym tygodniu: (volgend / volgende) week.
  2. W zeszłym roku: (vorig / vorige) jaar.

Powiedz to po niderlandzku.

  1. Ona pracuje od dziewiątej do piątej.
  2. Sklep jest otwarty od wtorku do soboty.

O tobie. Powiedz, kiedy masz urodziny, używając in. Potem powiedz, co robisz w ten sam dzień każdego tygodnia, używając op. Wzory: (Moje urodziny są w maju.) i (Pracuję w poniedziałki.)

Odpowiedzi

  1. : op, bo to dzień.
  2. : in, bo to miesiąc.
  3. : om, bo to godzina na zegarze.
  4. : in, bo to pora roku.
  5. : op, znowu dzień.
  6. : om, godzina na zegarze.
  7. : over, bo patrzy naprzód.
  8. : geleden, bo patrzy wstecz i stoi po czasie.
  9. : over, naprzód.
  10. : geleden, wstecz.
  11. : week to słowo z de, więc czapka jest na głowie.
  12. : jaar to słowo z het bez niczego przed nim, więc bez czapki.

Podsumowanie

Umiesz już powiedzieć, kiedy coś się dzieje. Zachowaj tę tabelę i wracaj do niej.

WzórKiedy używaćPrzykład
+ dzieńdzień
+ miesiąc albo pora rokumiesiąc, pora roku,
+ pełna godzina + godzina na zegarze
… od … do
… temu
+ czasza (od teraz)
/ następny / poprzedni,
  • Wszystkie te słowa odpowiadają na pytanie wanneer.
  • Op z dniem często znaczy „w każdy”; o jednym najbliższym dniu często mówi się bez op. Miesiące i dni nie mają rodzajnika, pory roku zachowują de.
  • Geleden patrzy wstecz i stoi po czasie. Over patrzy naprzód i stoi przed nim.
  • Słowo z de dostaje czapkę: . Słowo z het w liczbie pojedynczej, bez niczego przed nim, nie dostaje czapki: .
  • Przyimek z podanym czasem może rozpoczynać zdanie, a czasownik zostaje na drugim miejscu:

W następnej lekcji: cały zegar, z „wpół do”, „kwadrans po” i minutami, oraz daty.