A1 · lekcja 6 z 26

Pytania: tak/nie i słowa pytające

Twój nowy sąsiad zadał ci już wiele pytań: o imię, o dom, o twój tydzień. Dziś twoja kolej, żeby pytać.

Spotykacie się na schodach, a ciebie coś ciekawi. Czy sąsiad tu mieszka? Gdzie pracuje? W tej lekcji poznasz dwa rodzaje pytań, a każdy rodzaj trzyma się krótkiego wzoru.

Pytania tak/nie: czasownik idzie na początek

Na niektóre pytania wystarczy krótka odpowiedź: (tak) albo (nie). Nazywamy je pytaniami tak/nie. Żeby takie pytanie zadać, nie potrzebujesz dodatkowego słowa. Zmieniasz tylko kolejność: czasownik idzie na początek, a podmiot stoi zaraz po nim.

  • On mieszka w Utrechcie.

  • Czy on mieszka w Utrechcie?

Słowa są te same, ale dwa z nich zamieniły się miejscami: czasownik woont poszedł na początek, a podmiot hij stanął zaraz po nim.

ZdanieNajpierwNastępnyPotem
Zdanie oznajmujące
Pytanie

Dlaczego niderlandzki tak działa? Czasownik na początku to sygnał: słuchacz słyszy go już w pierwszym słowie i zwykle wie, że nadchodzi pytanie. Pomaga też głos. Na końcu pytania tak/nie zwykle trochę idzie w górę. Posłuchaj końca każdego zdania:

  • Ona jest tutaj.

  • Czy ona jest tutaj?

Czasownik nie zmienia formy: w obu zdaniach to is. Jak już wiesz, czasownik dopasowuje się do podmiotu, gdziekolwiek podmiot stoi. Jedynym małym wyjątkiem są jij i je; o nich za chwilę.

Ale czy czasownik nie stoi na drugim miejscu?

Może myślisz: na poprzedniej lekcji czasownik zawsze stał na drugim miejscu. Teraz stoi pierwszy. Czy reguła jest złamana?

Nie. Reguła z poprzedniej lekcji dotyczyła zdania oznajmującego, czyli zdania, które coś ci mówi. W zdaniu oznajmującym czasownik stoi na drugim miejscu. Pytanie tak/nie nie jest zdaniem oznajmującym. To inny rodzaj zdania, z własną kolejnością.

  • W zdaniu oznajmującym czasownik jest drugi:
  • W pytaniu tak/nie czasownik jest pierwszy:

Niczego nie trzeba się oduczać. Znasz teraz dwie kolejności i każda należy do swojego rodzaju zdania.

Je i jij: -t znowu znika

W pytaniu tak/nie podmiot zawsze stoi za czasownikiem. Dlatego przy jij i je za każdym razem znika -t, które zostało dodane do tematu, tak jak było na poprzedniej lekcji:

  • Pracujesz w Amsterdamie.

  • Czy pracujesz w Amsterdamie?

  • Mieszkasz tutaj.

  • Czy mieszkasz tutaj?

werkt zmieniło się w werk, a woont w woon. Czasowniki nieregularne robią to samo:

  • Masz rower.

  • Czy masz rower?

Tutaj hebt zmieniło się w heb. Czasownik zijn też tak robi: (ty jesteś) zmienia się w ben, kiedy je stoi za nim.

  • Czy jesteś w domu?

Teraz widzisz, jak jest zbudowane (Ile masz lat?) Jest w nim ben, a nie bent, bo je stoi za czasownikiem.

Kiedy t zostaje

Znika tylko dodane -t. Niektóre czasowniki mają t, które należy do tematu, i to t zostaje. Temat eten to eet, a temat zitten to zit. Porównaj:

Zdanie oznajmującePytanieCo się dzieje
(Czy pracujesz?)dodane -t znika
(Czy jesz rybę?)t z tematu zostaje
(Czy tu siedzisz?)t z tematu zostaje

Znasz już jeszcze jeden taki przykład: (Jak się nazywasz?) Temat heten to heet, więc t zostaje.

Z grzecznościowym u zawsze zostaje -t:

  • Czy mieszkasz tutaj? (przyjacielsko)

  • Czy Pan, Pani tu mieszka? (grzecznie)

Pytania ze słowem pytającym

Drugi rodzaj pytania zaczyna się od słowa pytającego. Znasz je z poziomu A0: (co), (kto), (gdzie), (kiedy), (jak), (dlaczego), (ile) i (który). Słowo pytające mówi rozmówcy, jakiej odpowiedzi chcesz, więc stoi na początku.

Na poprzedniej lekcji określenie czasu, takie jak vandaag, zajmowało pierwsze miejsce, czasownik zostawał drugi, a podmiot przechodził za czasownik. Słowo pytające robi dokładnie to samo:

  • Dzisiaj pracujesz ty.

  • Gdzie pracujesz?

i zajmują pierwsze miejsce. Czasownik zostaje drugi, a podmiot stoi za nim.

Dlatego te dwa rodzaje pytań wyglądają inaczej. Słowo pytające zajmuje pierwsze miejsce, więc czasownik może zostać drugi. Pytanie tak/nie nie ma słowa pytającego, więc to sam czasownik idzie na początek. Oto trzy rodzaje zdań obok siebie:

RodzajNiderlandzkiKolejność
Zdanie oznajmującepodmiot, czasownik, reszta
Pytanie tak/nieczasownik, podmiot, reszta
Słowo pytającesłowo pytające, czasownik, podmiot

Słowa pytające w praktyce

W każdym z tych pytań znajdź słowo pytające, czasownik i podmiot:

  • Co dziś robimy?

  • Kiedy ona pracuje?

  • Gdzie oni mieszkają?

  • Gdzie jest toaleta?

  • Ile masz dzieci?

  • Którym autobusem jeździsz?

Podmioty to wij, zij, zij, het toilet i je. Rodzajnik z rzeczownikiem, jak het toilet, też może być podmiotem i też stoi po czasowniku. Oba zij wyglądają tak samo, ale czasownik mówi ci, które jest które: werkt oznacza „ona”, wonen oznacza „oni”.

W pytaniu dwa pierwsze słowa razem zajmują pierwsze miejsce i zostają razem.

Zasady o -t działają też tutaj. je stoi za czasownikiem, więc słyszysz heb i neem, a nie hebt i neemt. Z u zostaje -t. To wyjaśnia też inne pytanie, którego nauczyliśmy się w całości:

  • Skąd jesteś? (przyjacielsko)

  • Skąd Pan, Pani jest? (grzecznie)

Najpierw waar, potem czasownik, potem podmiot. Krótkie słowo vandaan należy do waar: razem pytają „skąd?”

Znasz z poziomu A0 pytanie (Kim on jest?): wie, potem czasownik, potem podmiot hij. Ale czasem słowo pytające samo jest podmiotem. W pytaniu (Kto ma rower?) wie to ten, kto go ma. Dlatego nic nie przechodzi za czasownik: wie zajmuje pierwsze miejsce, a czasownik drugie.

Wat voor: pytanie o rodzaj

Kiedy chcesz wiedzieć, jakiego rodzaju jest jakaś rzecz albo praca, użyj dwóch krótkich słów razem, (jakiego rodzaju), a po nich rzeczownika.

  • Jaką pracę wykonujesz?

  • Jaki masz samochód?

Tutaj werk to rzeczownik: praca, którą wykonujesz. Wat voor i rzeczownik razem zajmują pierwsze miejsce, a potem jest zwykła kolejność. Spójrz na czasownik w pierwszym pytaniu: doe, a nie doet. Znasz , a po czasowniku -t znika.

Po voor możesz też postawić een. Oba sposoby są normalne:

  • Jaki masz samochód?

Ze słowem, którego się nie liczy, takim jak werk, nie ma een.

Odpowiedź: krótka albo pełna

Możesz odpowiedzieć na dwa sposoby. Krótka odpowiedź daje tylko to, o co pytano. Pełna odpowiedź to zwykłe zdanie oznajmujące, więc czasownik znowu stoi na drugim miejscu.

PytanieKrótka odpowiedźPełna odpowiedź

W każdej pełnej odpowiedzi ik zajmuje pierwsze miejsce, a czasownik stoi na drugim. ja i nee z przecinkiem po nich nie zajmują miejsca: stoją przed zdaniem, więc ik nadal jest pierwsze, a czasownik drugi. Pytanie i odpowiedź mają różną kolejność i to normalne.

Żeby powiedzieć „nie”, mów . Możesz dodać zwykłe zdanie oznajmujące:

  • Nie, mieszkam w Utrechcie.

Jak powiedzieć „nie” w środku zdania, pokaże następna lekcja.

Posłuchaj wszystkiego razem

Jest wieczór i spotykasz sąsiada na schodach. Tym razem to ty zadajesz pytania. Słuchaj zdanie po zdaniu.

KtoNiderlandzkiZnaczenie
TyCzy mieszkasz tutaj?
SąsiadTak, mieszkam tutaj.
TyGdzie pracujesz?
SąsiadPracuję w Amsterdamie.
TyJaką pracę wykonujesz?
SąsiadJestem piekarzem.
TyCzy masz rower?
SąsiadTak, mam rower.

Dwa z twoich pytań zaczynają się od czasownika, i , więc są to pytania tak/nie i sąsiad może odpowiedzieć ja. Dwa pozostałe zaczynają się od słowa pytającego. Każda odpowiedź to zwykłe zdanie oznajmujące: po ja i przecinku ik jest pierwsze, a czasownik drugi.

Spróbuj samodzielnie

Zmień każde zdanie w pytanie tak/nie. Postaw czasownik na początku i uważaj na -t po je i jij. Sprawdź z odpowiedziami poniżej.

  1. Przed tobą stoi przyjaciel. Zapytaj: Czy jesz rybę? Użyj słów i .
  2. Przed tobą stoi starszy sąsiad. Zapytaj: Czy Pan tu mieszka? Użyj słowa .

Teraz zapytaj ze słowem pytającym. Sąsiad mówi każde z tych zdań. Zadaj pytanie, na które to zdanie odpowiada, użyj słowa z nawiasu i je.

  1. (zapytaj ze słowem )
  2. (zapytaj ze słowem )

Odpowiedzi

  1. : czasownik idzie na początek. Przy wij jest bezokolicznik, hebben.
  2. : jij stoi za czasownikiem, więc woont traci -t.
  3. : werkt traci -t.
  4. : t w eet należy do tematu, więc zostaje.
  5. : z u czasownik zachowuje -t.
  6. : waar zajmuje pierwsze miejsce, czasownik zostaje drugi, a je stoi za nim.
  7. : dwa pierwsze słowa zostają razem na pierwszym miejscu.

Podsumowanie

Umiesz już zadawać dwa rodzaje pytań. Zachowaj tę tabelę i wracaj do niej.

Rodzaj zdaniaKolejność
Zdanie oznajmującepodmiot, czasownik, reszta
Pytanie tak/nieczasownik, podmiot, reszta
Pytanie ze słowem pytającymsłowo pytające, czasownik, podmiot, reszta
  • Na pytanie tak/nie odpowiada się albo . Czasownik idzie na początek, a podmiot zaraz po nim: Czasownik zachowuje formę, z wyjątkiem jij i je:
  • Po czasowniku jij i je tracą dodane -t: t, które należy do tematu, zostaje: u zachowuje -t:
  • Słowo pytające zajmuje pierwsze miejsce, czasownik zostaje drugi, a podmiot zwykle stoi za nim: Kiedy słowo pytające jest podmiotem, nic nie przechodzi za czasownik:
  • pyta o rodzaj:
  • Odpowiedz krótko albo pełnym zdaniem w zwykłej kolejności:
  • Teraz widzisz, jak są zbudowane trzy pytania, których nauczyliśmy się w całości: , i

Następna lekcja: jak powiedzieć „nie” w środku zdania, za pomocą niet i geen.