Przymiotniki i końcówka -e
Nie chcesz mówić tylko „dom” albo „rower”. Chcesz powiedzieć: duży dom, nowy rower, smaczna zupa. Wiesz już, że takie słowa to przymiotniki: mówią, jaki ktoś albo coś jest. Przymiotnik może stać w dwóch miejscach. Po czasowniku zostaje taki, jaki jest. Przed rzeczownikiem zwykle dostaje małą końcówkę, literę -e. Wyobraź sobie to -e jako małą czapkę, którą przymiotnik zakłada. Ta lekcja pokazuje, kiedy czapka jest na głowie, jak ją zapisać i jedyny przypadek, w którym jej nie ma.
Siedem przymiotników
Znasz już kilka przymiotników, na przykład (ciepły) i (zimny). Oto siedem, których będziesz używać cały czas. Cztery z nich już się pojawiły.
| Niderlandzki | Znaczenie |
|---|---|
| duży | |
| mały | |
| dobry | |
| nowy | |
| stary | |
| piękny, ładny | |
| smaczny, też przyjemny |
Po czasowniku: bez czapki
To łatwe miejsce, bo nic się nie zmienia. Przymiotnik stoi na trzecim miejscu, tuż po czasowniku, i nie ma za nim rzeczownika.
Mężczyzna jest duży.
Dom jest duży.
Domy są duże.
Czasownik się zmienia (is, zijn), ale groot zostaje taki sam. Nie ma znaczenia, czy rzeczownik to słowo z de, słowo z het, czy liczba mnoga. Po czasowniku przymiotnik zostaje w zwykłej formie.
Tak samo jest po innych znanych ci czasownikach, na przykład (stawać się): — Robi się zimno.
Przed rzeczownikiem: czapka na głowie
Teraz przymiotnik przechodzi przed rzeczownik. Posłuchaj końca słowa w każdym wierszu.
| Po czasowniku | Przed rzeczownikiem |
|---|---|
| (Mężczyzna jest duży.) | (duży mężczyzna) |
| (Dom jest duży.) | (duży dom) |
To samo słowo w dwóch miejscach. Po czasowniku to groot. Przed rzeczownikiem zakłada czapkę: . (Jedno o zniknęło; dlaczego, wyjaśnia część o pisowni poniżej.)
Przed rzeczownikiem często najpierw stoi małe słowo: rodzajnik, zaimek dzierżawczy albo zaimek wskazujący. Przymiotnik nie zajmuje miejsca tego słowa. Stoi tuż za nim, obok rzeczownika.
Skąd wiesz, w którym miejscu jesteś? Spójrz na następne słowo. Jeśli tuż za przymiotnikiem stoi rzeczownik, jesteś przed rzeczownikiem i przymiotnik może założyć czapkę. Jeśli za nim nie ma rzeczownika, zostaje w zwykłej formie.
Oto siedem przymiotników, w zwykłej formie i w czapce.
| Zwykła forma | W czapce |
|---|---|
Czapka dodaje jedną sylabę, słabą i szybką, z lekkim e jak w i . Wyklaszcz to: ma jedną sylabę, a dwie. Prawie każdy przymiotnik zakłada tę czapkę przed rzeczownikiem.
Mała pomoc w pisowni
Zasady pisowni są takie same jak w lekcji o liczbie mnogiej, bo czapka zaczyna nową sylabę, tak jak -en. Zadaj więc to samo pytanie: czy samogłoska ma zostać zamknięta i krótka, czy wolna i długa? Mogą się zdarzyć trzy rzeczy.
- Podwójna samogłoska zmienia się w jedną literę. Ostatnia spółgłoska przechodzi do nowej sylaby, więc nic nie zamyka samogłoski i jedna litera wystarczy, żeby była długa. zmienia się w , tak jak zmieniło się w .
- Po krótkiej samogłosce spółgłoskę pisze się dwa razy. Jedna spółgłoska przechodzi do nowej sylaby, więc druga musi zostać, żeby zamknąć samogłoskę. (gruby) zmienia się w , a (biały) w , tak jak i . Z jednym k samogłoska i byłaby wolna i brzmiałaby długo.
- s albo f może zmienić się w z albo v. (miły, kochany) zmienia się w , (zły, rozgniewany) w , (grzeczny) w , a (szary) w . W boos i braaf zachodzi też pierwsza zmiana: podwójna samogłoska zmienia się w jedną literę.
Zmiana s albo f w z albo v zdarza się często, ale nie w każdym słowie. Gdy uczysz się nowego przymiotnika, ucz się też jego formy w czapce.
Słowa z de i liczba mnoga: czapka zawsze na głowie
Przypomnij sobie dwa kosze z wcześniejszych lekcji: jeden na słowa z de, drugi na słowa z het. Każda liczba mnoga łączy się z de, więc liczba mnoga też trafia do kosza de. Dla wszystkiego w tym koszu zasada jest prosta: czapka jest na głowie, bez względu na to, jakie małe słowo stoi przed przymiotnikiem.
duży mężczyzna
jakiś duży mężczyzna
ten piękny samochód
mój nowy rower
Małe słowo może być de, een, deze albo mijn; nie ma to znaczenia. Man, auto i fiets to słowa z de, więc czapka jest za każdym razem.
Liczba mnoga działa tak samo. Czapka jest przy de, a także wtedy, gdy przed przymiotnikiem nic nie stoi.
duzi mężczyźni
duże domy
dobre książki
Nie traktuj -e jako znaku liczby mnogiej. Jest przy jednym mężczyźnie, , i przy wielu mężczyznach, . To rzeczownik pokazuje, ile czegoś jest (mannen, huizen, boeken), a nie czapka.
Słowa z het: czapka może spaść
Teraz kosz het. Przy jednym słowie z het czapka zależy od małego słowa z przodu.
Czapka jest na głowie po het, dit, dat albo po zaimku dzierżawczym, takim jak mijn.
duży dom
ten duży dom
moja duża książka
Czapki nie ma po een albo geen, a także wtedy, gdy nie ma żadnego małego słowa (więcej o tym poniżej).
jakiś duży dom
jakaś dobra książka
jakaś ładna dziewczyna
żaden stary dom
Meisje znaczy dziewczyna i jest słowem z het. Słowa zakończone na -je to słowa z het; więcej powie jedna z kolejnych lekcji.
Oto sposób, żeby zapamiętać, przy których małych słowach czapka zostaje. Het, dit, dat i mijn mówią dokładnie, o którą rzecz chodzi, o taką, którą znacie obie strony. Een i geen nie wskazują żadnej konkretnej rzeczy. Więc przy słowie z het, gdy nic nie mówi, o którą rzecz chodzi, przymiotnik traci czapkę. Przy słowie z de czapka i tak zostaje.
Nic z przodu
Czasem nie ma żadnego małego słowa. Z lekcji o de, het i een wiesz, że rzeczy, których nie liczysz, często nie mają rodzajnika. Zasada czapki działa tu tak samo.
zimna woda
świeży chleb
ciepła zupa
Vers znaczy świeży. Water i brood to słowa z het i nie są w liczbie mnogiej, więc czapki nie ma. Soep to słowo z de, więc czapka jest, nawet gdy nic nie stoi z przodu. Liczba mnoga bez niczego z przodu też zachowuje czapkę, jak w .
Trzy pytania
Gdy nie masz pewności, zadaj trzy pytania.
- Czy rzeczownik to słowo z het?
- Czy jest w liczbie pojedynczej, czyli jedna rzecz, a nie liczba mnoga?
- Czy małe słowo to een albo geen, albo czy nie ma żadnego małego słowa?
Trzy razy tak: bez czapki. W każdym innym przypadku czapka jest na głowie. Na razie to jedyny przypadek bez czapki; na poziomie A2 dojdzie ich kilka.
Sprawdź to na dwóch znanych ci wyrażeniach. W huis to słowo z het (tak), jest w liczbie pojedynczej (tak), a małe słowo to een (tak). Trzy razy tak, więc bez czapki. W man to słowo z de (nie), więc czapka jest na głowie.
To jeszcze jeden powód, żeby uczyć się każdego rzeczownika z rodzajnikiem: musisz wiedzieć, czy to słowo z de, czy słowo z het.
Posłuchaj obok siebie
W pierwszych dwóch wierszach oba wyrażenia mają czapkę. W ostatnich dwóch wierszach wyrażenie z een jest o jedną sylabę krótsze, bo nie ma czapki.
| Rzeczownik to | Z de albo het | Z een |
|---|---|---|
| słowo z de | (duży mężczyzna) | (jakiś duży mężczyzna) |
| słowo z de | (nowy samochód) | (jakiś nowy samochód) |
| słowo z het | (duży dom) | (jakiś duży dom) |
| słowo z het | (nowa książka) | (jakaś nowa książka) |
Man i auto to słowa z de, więc czapka jest w obu kolumnach. Huis i boek to słowa z het, więc po een czapka spada. Ten jeden przypadek to jedyna różnica w całej tabeli.
Bardzo i za: heel, erg i te
Przed przymiotnikiem mogą stać trzy małe słowa. i go wzmacniają: oba znaczą „bardzo”. , wymawiane z lekkim e, znaczy „za”, czyli więcej, niż jest dobrze. Te trzy słowa nigdy się nie zmieniają.
Dom jest bardzo duży.
Zupa jest bardzo smaczna.
Ten rower jest za drogi.
Jest za późno.
Duur znaczy drogi. Przed rzeczownikiem przymiotnik trzyma się swoich zasad.
jakiś bardzo duży dom
jakiś bardzo piękny rower
Huis to słowo z het z een, więc groot nie ma czapki. Fiets to słowo z de, więc mooie ma czapkę. Heel i erg niczego nie zmieniają.
Wszystko razem
Znajdź przymiotnik w każdym zdaniu.
Mam nowy rower.
Mieszkamy w dużym domu.
Ten duży dom jest piękny.
Ona czyta dobrą książkę.
Ta stara książka jest dobra.
Ta smaczna kawa jest dla ciebie.
W pierwszym, drugim i czwartym zdaniu przymiotnik stoi na trzecim miejscu, po czasowniku, ale tuż za nim jest rzeczownik, więc to rzeczownik decyduje. Fiets to słowo z de, więc nieuwe ma czapkę. Huis i boek to słowa z het z een, więc groot i goed nie mają czapki.
Trzecie i piąte zdanie używają obu miejsc. Przed rzeczownikiem czapka jest na głowie: grote i oude. Po czasowniku słowo ma zwykłą formę: mooi i goed.
W ostatnim zdaniu koffie to słowo z de, więc lekkere ma czapkę. Tutaj znaczy „dla”. Znasz voor z lekcji o przyimkach, gdzie znaczy „przed”: małe słowo może mieć więcej niż jedno zadanie. to forma akcentowana od je, z lekcji o zaimkach w funkcji dopełnienia.
Spróbuj samodzielnie
Czapka czy bez czapki? W nawiasie jest przymiotnik. Powiedz całe wyrażenie, a potem sprawdź odpowiedzi.
- de (nieuw) auto
- een (nieuw) boek
- het (oud) boek
- een (lekker) soep
- mijn (groot) boek
- (goed) boeken
- (koud) water
- (warm) soep
Pisownia. Napisz formę w czapce. Zapytaj: zamknięta czy wolna?
- dik
- lief
- boos
- grijs
Po czasowniku czy przed rzeczownikiem? Wybierz właściwe słowo.
- Het huis is (groot / grote).
- De soep is (lekker / lekkere).
Powiedz to po niderlandzku.
- Dom jest bardzo duży.
- Ten rower jest za drogi.
- Mieszkamy w dużym domu.
O tobie. Pomyśl o czymś, co masz, na przykład o rowerze, torbie albo książce. Czy to słowo z de, czy słowo z het? Powiedz o tym jedno zdanie z przymiotnikiem, według tego wzoru:
Odpowiedzi
- : auto to słowo z de, więc czapka jest na głowie.
- : boek to słowo z het, w liczbie pojedynczej, z een, więc bez czapki.
- : po het czapka zostaje.
- : soep to słowo z de, więc czapka jest na głowie, nawet z een.
- : po zaimku dzierżawczym czapka zostaje.
- : liczba mnoga, więc czapka jest na głowie, nawet gdy nic nie stoi z przodu.
- : water to słowo z het, w liczbie pojedynczej, bez niczego z przodu, więc bez czapki.
- : soep to słowo z de, więc czapka jest na głowie, nawet gdy nic nie stoi z przodu.
- : krótka samogłoska, więc k pisze się dwa razy.
- : f zmienia się w v.
- : s zmienia się w z, a podwójna samogłoska w jedną literę.
- : s zmienia się w z.
- : po czasowniku, więc zwykła forma.
- : po czasowniku, więc zwykła forma.
- : huis to słowo z het, w liczbie pojedynczej, z een, więc bez czapki.
Podsumowanie
Teraz umiesz powiedzieć, jakie coś jest. Zachowaj tę tabelę i do niej wracaj.
| Gdzie stoi przymiotnik | Czapka | Przykład |
|---|---|---|
| Po czasowniku, bez rzeczownika za nim | zwykła forma, bez czapki | |
| Przed słowem z de | czapka jest | , |
| Przed liczbą mnogą | czapka jest | , |
| Przed słowem z het w liczbie pojedynczej, po het, dit, dat albo zaimku dzierżawczym | czapka jest | , |
| Przed słowem z het w liczbie pojedynczej, po een, geen albo bez niczego | bez czapki | , |
- Po czasowniku przymiotnik ma zwykłą formę. Przed rzeczownikiem dostaje czapkę -e, wymawianą z lekkim e: , .
- Czapka trzyma się zasad pisowni z lekcji o liczbie mnogiej: zmienia się w , w , w .
- Słowa z de i liczba mnoga zawsze mają czapkę. Słowo z het w liczbie pojedynczej traci ją po een, geen albo gdy nic nie stoi z przodu. Na razie to jedyny przypadek bez czapki; na poziomie A2 dojdzie ich kilka.
- Ucz się każdego rzeczownika z rodzajnikiem: potrzebujesz de albo het, żeby zdecydować o czapce.
- i znaczą „bardzo”, a znaczy „za”:
Następna lekcja: znowu przyimki i różnica między tym, gdzie coś jest, a tym, dokąd idzie.