A1 · lekcja 12 z 26

Przymiotniki i końcówka -e

Nie chcesz mówić tylko „dom” albo „rower”. Chcesz powiedzieć: duży dom, nowy rower, smaczna zupa. Wiesz już, że takie słowa to przymiotniki: mówią, jaki ktoś albo coś jest. Przymiotnik może stać w dwóch miejscach. Po czasowniku zostaje taki, jaki jest. Przed rzeczownikiem zwykle dostaje małą końcówkę, literę -e. Wyobraź sobie to -e jako małą czapkę, którą przymiotnik zakłada. Ta lekcja pokazuje, kiedy czapka jest na głowie, jak ją zapisać i jedyny przypadek, w którym jej nie ma.

Siedem przymiotników

Znasz już kilka przymiotników, na przykład (ciepły) i (zimny). Oto siedem, których będziesz używać cały czas. Cztery z nich już się pojawiły.

NiderlandzkiZnaczenie
duży
mały
dobry
nowy
stary
piękny, ładny
smaczny, też przyjemny

Po czasowniku: bez czapki

To łatwe miejsce, bo nic się nie zmienia. Przymiotnik stoi na trzecim miejscu, tuż po czasowniku, i nie ma za nim rzeczownika.

  • Mężczyzna jest duży.

  • Dom jest duży.

  • Domy są duże.

Czasownik się zmienia (is, zijn), ale groot zostaje taki sam. Nie ma znaczenia, czy rzeczownik to słowo z de, słowo z het, czy liczba mnoga. Po czasowniku przymiotnik zostaje w zwykłej formie.

Tak samo jest po innych znanych ci czasownikach, na przykład (stawać się): — Robi się zimno.

Przed rzeczownikiem: czapka na głowie

Teraz przymiotnik przechodzi przed rzeczownik. Posłuchaj końca słowa w każdym wierszu.

Po czasownikuPrzed rzeczownikiem
(Mężczyzna jest duży.) (duży mężczyzna)
(Dom jest duży.) (duży dom)

To samo słowo w dwóch miejscach. Po czasowniku to groot. Przed rzeczownikiem zakłada czapkę: . (Jedno o zniknęło; dlaczego, wyjaśnia część o pisowni poniżej.)

Przed rzeczownikiem często najpierw stoi małe słowo: rodzajnik, zaimek dzierżawczy albo zaimek wskazujący. Przymiotnik nie zajmuje miejsca tego słowa. Stoi tuż za nim, obok rzeczownika.

Skąd wiesz, w którym miejscu jesteś? Spójrz na następne słowo. Jeśli tuż za przymiotnikiem stoi rzeczownik, jesteś przed rzeczownikiem i przymiotnik może założyć czapkę. Jeśli za nim nie ma rzeczownika, zostaje w zwykłej formie.

Oto siedem przymiotników, w zwykłej formie i w czapce.

Zwykła formaW czapce

Czapka dodaje jedną sylabę, słabą i szybką, z lekkim e jak w i . Wyklaszcz to: ma jedną sylabę, a dwie. Prawie każdy przymiotnik zakłada tę czapkę przed rzeczownikiem.

Mała pomoc w pisowni

Zasady pisowni są takie same jak w lekcji o liczbie mnogiej, bo czapka zaczyna nową sylabę, tak jak -en. Zadaj więc to samo pytanie: czy samogłoska ma zostać zamknięta i krótka, czy wolna i długa? Mogą się zdarzyć trzy rzeczy.

  1. Podwójna samogłoska zmienia się w jedną literę. Ostatnia spółgłoska przechodzi do nowej sylaby, więc nic nie zamyka samogłoski i jedna litera wystarczy, żeby była długa. zmienia się w , tak jak zmieniło się w .
  2. Po krótkiej samogłosce spółgłoskę pisze się dwa razy. Jedna spółgłoska przechodzi do nowej sylaby, więc druga musi zostać, żeby zamknąć samogłoskę. (gruby) zmienia się w , a (biały) w , tak jak i . Z jednym k samogłoska i byłaby wolna i brzmiałaby długo.
  3. s albo f może zmienić się w z albo v. (miły, kochany) zmienia się w , (zły, rozgniewany) w , (grzeczny) w , a (szary) w . W boos i braaf zachodzi też pierwsza zmiana: podwójna samogłoska zmienia się w jedną literę.

Zmiana s albo f w z albo v zdarza się często, ale nie w każdym słowie. Gdy uczysz się nowego przymiotnika, ucz się też jego formy w czapce.

Słowa z de i liczba mnoga: czapka zawsze na głowie

Przypomnij sobie dwa kosze z wcześniejszych lekcji: jeden na słowa z de, drugi na słowa z het. Każda liczba mnoga łączy się z de, więc liczba mnoga też trafia do kosza de. Dla wszystkiego w tym koszu zasada jest prosta: czapka jest na głowie, bez względu na to, jakie małe słowo stoi przed przymiotnikiem.

  • duży mężczyzna

  • jakiś duży mężczyzna

  • ten piękny samochód

  • mój nowy rower

Małe słowo może być de, een, deze albo mijn; nie ma to znaczenia. Man, auto i fiets to słowa z de, więc czapka jest za każdym razem.

Liczba mnoga działa tak samo. Czapka jest przy de, a także wtedy, gdy przed przymiotnikiem nic nie stoi.

  • duzi mężczyźni

  • duże domy

  • dobre książki

Nie traktuj -e jako znaku liczby mnogiej. Jest przy jednym mężczyźnie, , i przy wielu mężczyznach, . To rzeczownik pokazuje, ile czegoś jest (mannen, huizen, boeken), a nie czapka.

Słowa z het: czapka może spaść

Teraz kosz het. Przy jednym słowie z het czapka zależy od małego słowa z przodu.

Czapka jest na głowie po het, dit, dat albo po zaimku dzierżawczym, takim jak mijn.

  • duży dom

  • ten duży dom

  • moja duża książka

Czapki nie ma po een albo geen, a także wtedy, gdy nie ma żadnego małego słowa (więcej o tym poniżej).

  • jakiś duży dom

  • jakaś dobra książka

  • jakaś ładna dziewczyna

  • żaden stary dom

Meisje znaczy dziewczyna i jest słowem z het. Słowa zakończone na -je to słowa z het; więcej powie jedna z kolejnych lekcji.

Oto sposób, żeby zapamiętać, przy których małych słowach czapka zostaje. Het, dit, dat i mijn mówią dokładnie, o którą rzecz chodzi, o taką, którą znacie obie strony. Een i geen nie wskazują żadnej konkretnej rzeczy. Więc przy słowie z het, gdy nic nie mówi, o którą rzecz chodzi, przymiotnik traci czapkę. Przy słowie z de czapka i tak zostaje.

Nic z przodu

Czasem nie ma żadnego małego słowa. Z lekcji o de, het i een wiesz, że rzeczy, których nie liczysz, często nie mają rodzajnika. Zasada czapki działa tu tak samo.

  • zimna woda

  • świeży chleb

  • ciepła zupa

Vers znaczy świeży. Water i brood to słowa z het i nie są w liczbie mnogiej, więc czapki nie ma. Soep to słowo z de, więc czapka jest, nawet gdy nic nie stoi z przodu. Liczba mnoga bez niczego z przodu też zachowuje czapkę, jak w .

Trzy pytania

Gdy nie masz pewności, zadaj trzy pytania.

  1. Czy rzeczownik to słowo z het?
  2. Czy jest w liczbie pojedynczej, czyli jedna rzecz, a nie liczba mnoga?
  3. Czy małe słowo to een albo geen, albo czy nie ma żadnego małego słowa?

Trzy razy tak: bez czapki. W każdym innym przypadku czapka jest na głowie. Na razie to jedyny przypadek bez czapki; na poziomie A2 dojdzie ich kilka.

Sprawdź to na dwóch znanych ci wyrażeniach. W huis to słowo z het (tak), jest w liczbie pojedynczej (tak), a małe słowo to een (tak). Trzy razy tak, więc bez czapki. W man to słowo z de (nie), więc czapka jest na głowie.

To jeszcze jeden powód, żeby uczyć się każdego rzeczownika z rodzajnikiem: musisz wiedzieć, czy to słowo z de, czy słowo z het.

Posłuchaj obok siebie

W pierwszych dwóch wierszach oba wyrażenia mają czapkę. W ostatnich dwóch wierszach wyrażenie z een jest o jedną sylabę krótsze, bo nie ma czapki.

Rzeczownik toZ de albo hetZ een
słowo z de (duży mężczyzna) (jakiś duży mężczyzna)
słowo z de (nowy samochód) (jakiś nowy samochód)
słowo z het (duży dom) (jakiś duży dom)
słowo z het (nowa książka) (jakaś nowa książka)

Man i auto to słowa z de, więc czapka jest w obu kolumnach. Huis i boek to słowa z het, więc po een czapka spada. Ten jeden przypadek to jedyna różnica w całej tabeli.

Bardzo i za: heel, erg i te

Przed przymiotnikiem mogą stać trzy małe słowa. i go wzmacniają: oba znaczą „bardzo”. , wymawiane z lekkim e, znaczy „za”, czyli więcej, niż jest dobrze. Te trzy słowa nigdy się nie zmieniają.

  • Dom jest bardzo duży.

  • Zupa jest bardzo smaczna.

  • Ten rower jest za drogi.

  • Jest za późno.

Duur znaczy drogi. Przed rzeczownikiem przymiotnik trzyma się swoich zasad.

  • jakiś bardzo duży dom

  • jakiś bardzo piękny rower

Huis to słowo z het z een, więc groot nie ma czapki. Fiets to słowo z de, więc mooie ma czapkę. Heel i erg niczego nie zmieniają.

Wszystko razem

Znajdź przymiotnik w każdym zdaniu.

  • Mam nowy rower.

  • Mieszkamy w dużym domu.

  • Ten duży dom jest piękny.

  • Ona czyta dobrą książkę.

  • Ta stara książka jest dobra.

  • Ta smaczna kawa jest dla ciebie.

W pierwszym, drugim i czwartym zdaniu przymiotnik stoi na trzecim miejscu, po czasowniku, ale tuż za nim jest rzeczownik, więc to rzeczownik decyduje. Fiets to słowo z de, więc nieuwe ma czapkę. Huis i boek to słowa z het z een, więc groot i goed nie mają czapki.

Trzecie i piąte zdanie używają obu miejsc. Przed rzeczownikiem czapka jest na głowie: grote i oude. Po czasowniku słowo ma zwykłą formę: mooi i goed.

W ostatnim zdaniu koffie to słowo z de, więc lekkere ma czapkę. Tutaj znaczy „dla”. Znasz voor z lekcji o przyimkach, gdzie znaczy „przed”: małe słowo może mieć więcej niż jedno zadanie. to forma akcentowana od je, z lekcji o zaimkach w funkcji dopełnienia.

Spróbuj samodzielnie

Czapka czy bez czapki? W nawiasie jest przymiotnik. Powiedz całe wyrażenie, a potem sprawdź odpowiedzi.

  1. de (nieuw) auto
  2. een (nieuw) boek
  3. het (oud) boek
  4. een (lekker) soep
  5. mijn (groot) boek
  6. (goed) boeken
  7. (koud) water
  8. (warm) soep

Pisownia. Napisz formę w czapce. Zapytaj: zamknięta czy wolna?

  1. dik
  2. lief
  3. boos
  4. grijs

Po czasowniku czy przed rzeczownikiem? Wybierz właściwe słowo.

  1. Het huis is (groot / grote).
  2. De soep is (lekker / lekkere).

Powiedz to po niderlandzku.

  1. Dom jest bardzo duży.
  2. Ten rower jest za drogi.
  3. Mieszkamy w dużym domu.

O tobie. Pomyśl o czymś, co masz, na przykład o rowerze, torbie albo książce. Czy to słowo z de, czy słowo z het? Powiedz o tym jedno zdanie z przymiotnikiem, według tego wzoru:

Odpowiedzi

  1. : auto to słowo z de, więc czapka jest na głowie.
  2. : boek to słowo z het, w liczbie pojedynczej, z een, więc bez czapki.
  3. : po het czapka zostaje.
  4. : soep to słowo z de, więc czapka jest na głowie, nawet z een.
  5. : po zaimku dzierżawczym czapka zostaje.
  6. : liczba mnoga, więc czapka jest na głowie, nawet gdy nic nie stoi z przodu.
  7. : water to słowo z het, w liczbie pojedynczej, bez niczego z przodu, więc bez czapki.
  8. : soep to słowo z de, więc czapka jest na głowie, nawet gdy nic nie stoi z przodu.
  9. : krótka samogłoska, więc k pisze się dwa razy.
  10. : f zmienia się w v.
  11. : s zmienia się w z, a podwójna samogłoska w jedną literę.
  12. : s zmienia się w z.
  13. : po czasowniku, więc zwykła forma.
  14. : po czasowniku, więc zwykła forma.
  15. : huis to słowo z het, w liczbie pojedynczej, z een, więc bez czapki.

Podsumowanie

Teraz umiesz powiedzieć, jakie coś jest. Zachowaj tę tabelę i do niej wracaj.

Gdzie stoi przymiotnikCzapkaPrzykład
Po czasowniku, bez rzeczownika za nimzwykła forma, bez czapki
Przed słowem z deczapka jest,
Przed liczbą mnogączapka jest,
Przed słowem z het w liczbie pojedynczej, po het, dit, dat albo zaimku dzierżawczymczapka jest,
Przed słowem z het w liczbie pojedynczej, po een, geen albo bez niczegobez czapki,
  • Po czasowniku przymiotnik ma zwykłą formę. Przed rzeczownikiem dostaje czapkę -e, wymawianą z lekkim e: , .
  • Czapka trzyma się zasad pisowni z lekcji o liczbie mnogiej: zmienia się w , w , w .
  • Słowa z de i liczba mnoga zawsze mają czapkę. Słowo z het w liczbie pojedynczej traci ją po een, geen albo gdy nic nie stoi z przodu. Na razie to jedyny przypadek bez czapki; na poziomie A2 dojdzie ich kilka.
  • Ucz się każdego rzeczownika z rodzajnikiem: potrzebujesz de albo het, żeby zdecydować o czapce.
  • i znaczą „bardzo”, a znaczy „za”:

Następna lekcja: znowu przyimki i różnica między tym, gdzie coś jest, a tym, dokąd idzie.