A1 · lekcja 4 z 26

Czas teraźniejszy: czasowniki nieregularne

Twój nowy sąsiad ma więcej pytań. Skąd pochodzisz? Dokąd idziesz? Co widzisz? Żeby odpowiedzieć, potrzebujesz jeszcze kilku czasowników, tych, które ludzie mówią przez cały dzień. Większość z nich nie całkiem trzyma się wzoru z poprzedniej lekcji. Zmieniają się w drobny, jasny sposób, a w tej lekcji poznasz je po kolei.

Czasowniki regularne i nieregularne

Na poprzedniej lekcji poznaliśmy wzór dla czasownika regularnego: temat dla ik, temat + t dla jij, u, hij, zij (ona) i het, a bezokolicznik dla więcej niż jednej osoby. Czasownik, który nie trzyma się tego wzoru, nazywa się czasownikiem nieregularnym. Przynajmniej jednej z jego form nie da się wyprowadzić ze wzoru; po prostu trzeba ją znać.

Warto pamiętać o dwóch faktach:

  • Większość niderlandzkich czasowników jest regularna.
  • Tylko mała grupa czasowników jest nieregularna w czasie teraźniejszym, ale to ta grupa, której używasz codziennie.

Dlaczego to właśnie codzienne czasowniki są wyjątkami? Bo ludzie mówią je codziennie od setek lat, a słowa używane tak często z czasem ścierają się do własnego kształtu.

Ta lekcja najpierw jeszcze raz przygląda się dwóm czasownikom, które znasz. Potem przychodzi pięć kolejnych czasowników nieregularnych w trzech małych grupach; każda zmienia się na swój sposób. Na końcu jest jeden czasownik, który tylko wygląda dziwnie.

Zijn i hebben jeszcze raz

Znasz już dwa czasowniki nieregularne: i . Teraz zobaczysz dokładnie, w którym miejscu odchodzą od wzoru.

KtoMiećByć
ik
jij, u
hij, zij (ona), het
wij, jullie, zij (oni, one)

hebben trzyma się wzoru dla ik, jij i wij: to temat, to temat + t, a to bezokolicznik. Zmienia się tylko w jednym miejscu: dla hij, zij i het wzór dałby hebt, ale po niderlandzku mówi się . Dlatego hij hebt jest niepoprawne.

Posłuchaj , a potem . e jest krótkie w hebt i długie w heeft, dlatego heeft ma dwa e. Z grzecznościowym u poprawne są obie formy, i , i możesz używać każdej z nich.

zijn zmienia się najbardziej, bo ludzie używają go cały czas. , i w ogóle nie przypominają bezokolicznika; po prostu się ich uczysz. Łatwy jest tylko ostatni wiersz: dla więcej niż jednej osoby używasz bezokolicznika, , tak jak mówi wzór.

Gaan i staan: drugie a wraca

(iść) i (stać) zmieniają się w inny sposób. Ich bezokoliczniki kończą się tylko na -n, a nie na -en, więc reguła „odetnij -en” do nich nie pasuje. Odetnij tylko -n, a zostanie ci gaa i staa.

Ale na końcu słowa jedno a wystarczy. Nic po nim nie stoi, co by je zamknęło, więc samogłoska jest wolna i już długa, jak w słowie . Dlatego tematy to ga i sta, i to są formy dla ik: , .

Teraz dodaj t dla jij i hij. ga + t dałoby gat, ale t zamyka pojedyncze a i robi je krótkim, jak a w słowie . Żeby zachować długi dźwięk, wraca drugie a, jak aa w słowie . Dlatego piszesz gaat i staat. To samo było z woon na poprzedniej lekcji: długa samogłoska, która jest zamknięta, potrzebuje drugiej litery.

KtoIśćStać
ik
jij, u
hij, zij (ona), het
wij, jullie, zij (oni, one)

Posłuchaj , a potem : a brzmi w obu tak samo. Zmienia się tylko pisownia.

gaan służy do mówienia o ruchu. Żeby powiedzieć, dokąd idziesz, zwykle używasz przyimka , który znaczy „do”. Znasz go ze zdania

  • Jadę do Amsterdamu.

  • Idziemy do supermarketu.

staan służy do mówienia o staniu w miejscu:

  • Stoję na krześle.

  • Mężczyzna stoi w ogrodzie.

Znasz też z poziomu A0 zdanie z gaat: — Jak się masz? Teraz widzisz, jak jest zbudowane. Pyta, jak idą sprawy, a gaat to forma gaan dla het.

Doen i zien: e to nie końcówka

Jeszcze dwa bezokoliczniki kończą się tylko na -n: (robić) i (widzieć).

Oba kończą się literami en, więc kusi, żeby odciąć -en. Ale wtedy zostałoby do i zi, a dźwięk by się rozpadł. Tutaj e nie jest końcówką; należy do dźwięku: oe jak w słowie , ie jak w słowie . Te dwie litery tworzą jeden dźwięk i nie można zabrać żadnej z nich.

Odetnij więc tylko -n. Tematy to doe i zie, i to są formy dla ik: , . Reszta trzyma się wzoru.

KtoRobićWidzieć
ik
jij, u
hij, zij (ona), het
wij, jullie, zij (oni, one)
  • Ona widzi ptaka.

  • Robimy zakupy.

Zakupy to tutaj rzeczy, które kupujesz do domu, na przykład chleb i mleko. Zdanie może znaczyć, że robimy zakupy właśnie teraz albo że robimy je co tydzień; mówi to sytuacja. Jak było na poprzedniej lekcji, czas teraźniejszy może wyrażać wiele rzeczy.

Komen: zmienia się dźwięk

(przychodzić) zmienia się jeszcze inaczej. W czasownikach z poprzedniej lekcji temat zachowywał dźwięk bezokolicznika: o jest długie i w , i w .

Teraz posłuchaj , a potem . o jest długie w komen i krótkie w kom. W tym czasowniku zmienia się sam dźwięk.

Pisownia jest łatwa. W kom pojedyncze o jest zamknięte przez m, więc jest krótkie, tak jak mówią zasady pisowni z poziomu A0. Nie dodajesz drugiego o, więc koom byłoby błędem (takiego słowa nie ma).

KtoPrzychodzić
ik
jij, u
hij, zij (ona), het
wij, jullie, zij (oni, one)

Idąc w dół tabeli: o jest trzy razy krótkie i raz długie.

  • Pochodzę z Holandii.

  • Ona pochodzi z Utrechtu.

  • Oni pochodzą z Amsterdamu.

Tutaj znaczy „z”. Pierwsze zdanie znasz z poziomu A0, a teraz widzisz, że kom to forma komen dla ik. W dwóch ostatnich zdaniach czasownik mówi ci, kim jest zij: -t oznacza jedną kobietę, a -en więcej niż jedną osobę.

Worden: wygląda dziwnie, ale jest regularny

Ostatni czasownik na papierze wygląda dziwnie, ale tak naprawdę jest regularny. znaczy „stawać się” i mówi o zmianie. Porównaj te dwa zdania:

  • Jest zimno.

  • Robi się zimno.

zijn mówi, jakie coś jest; worden mówi, jak coś się zmienia. Ludzie często używają worden, mówiąc o pogodzie i o starzeniu się:

  • Kończę trzydzieści lat.

  • Ona robi się zmęczona.

Słowo znaczy „zmęczony”.

Teraz pisownia. Trzymaj się wzoru: odetnij -en, a temat to word. d zostaje, bo należy do czasownika, i to jest forma dla ik: . Dla jij i hij wzór dodaje t: word + t = wordt. Zostają obie litery: d z czasownika i t ze wzoru. Na tym polega całe dt.

Na końcu słowa d brzmi jak t, jak już wiesz ze słowa . Dlatego i brzmią tak samo. Różnicę widać tylko w pisowni, więc nie zapominaj o t: hij word jest niepoprawne.

KtoStawać się
ik
jij, u
hij, zij (ona), het
wij, jullie, zij (oni, one)

Dwa skróty

Spójrz jeszcze raz na tabele. Dwie rzeczy są takie same dla każdego czasownika z tej lekcji.

Po pierwsze: przy wij, jullie i zij (oni, one) zawsze jest bezokolicznik. Dotyczy to także zijn i hebben.

  • my jesteśmy

  • wy macie

  • oni przychodzą

Po drugie: dwa słowa zawsze mają tę samą formę co inne słowo. Grzecznościowe u ma tę samą formę co jij, nawet gdy mówisz do grupy (z hebben możesz też powiedzieć u heeft). A zij w znaczeniu „ona” ma tę samą formę co hij, natomiast przy zij w znaczeniu „oni, one” jest bezokolicznik.

  • Pan, Pani idzie do banku. (grzecznie)

  • Ona idzie.

  • Oni idą.

Dla każdego czasownika musisz więc poznać tylko cztery formy: dla ik, jij, hij i wij. Każde inne słowo używa jednej z nich.

Posłuchaj ich razem

Jest zimowy dzień, a ty i Anna jesteście razem poza domem. Słuchaj zdanie po zdaniu.

  • Idziemy do supermarketu.

  • Robimy zakupy.

  • Robi się zimno.

  • Ona robi się zmęczona.

W tych zdaniach były gaan, doen i worden. Przy wij jest bezokolicznik, a przy het i zij (Anna) temat + t.

Spróbuj samodzielnie

Wstaw czasownik. Użyj czasownika z nawiasu, a potem sprawdź z odpowiedziami poniżej.

  • Ik ... de kat. (użyj: )
  • Zij ... uit Utrecht. (użyj: ; zij to jedna kobieta)
  • Wij ... naar de supermarkt. (użyj: )
  • De man ... in de tuin. (użyj: )
  • Hij ... het werk. (użyj: )
  • Het ... koud. (użyj: )

Powiedz to po niderlandzku.

  • On ma psa.
  • Jesteś w Amsterdamie. (Mówisz do przyjaciela, użyj jij.)
  • Pan, Pani idzie do banku. (Mów grzecznie.)
  • Oni pochodzą z Amsterdamu.

Odpowiedzi

  • : znika tylko n, więc zie to forma dla ik.
  • : jedna kobieta, więc temat + t.
  • : przy wij jest bezokolicznik.
  • : jeden mężczyzna, więc sta + t, i wraca drugie a.
  • : temat doe + t.
  • : temat word + t.
  • : hebben jest nieregularny dla hij.
  • : zijn ma własne formy.
  • : u ma tę samą formę co jij.
  • : więcej niż jedna osoba, więc bezokolicznik.

Podsumowanie

Dzięki tym czasownikom powiesz sąsiadowi, skąd pochodzisz, dokąd idziesz, co widzisz i co robisz. Nie musisz dziś wszystkiego zapamiętać. Zachowaj tę tabelę i wracaj do niej.

Czasownikikjij, uhij, zij (ona), hetwij, jullie, zij (oni, one)
  • Większość czasowników jest regularna, ale tych nieregularnych używasz codziennie.
  • hebben jest nieregularny tylko dla hij, zij (ona) i het: . Z u poprawne są obie formy, hebt i heeft. zijn ma własne formy.
  • gaan, staan, doen i zien kończą się tylko na -n. Przed t czasowniki gaan i staan odzyskują drugie a: . W doen i zien e należy do oe i ie, więc zostaje: , .
  • ma długie o, ale ma krótkie o. jest regularny: temat word + t to wordt.
  • Przy wij, jullie i zij (oni, one) jest bezokolicznik; u ma tę samą formę co jij, a zij (ona) tę samą co hij.
  • Wszystkie te czasowniki są w czasie teraźniejszym, który może wyrażać to, co dzieje się teraz, to, co robisz często, i to, co jest prawdą ogólnie.

Następna lekcja: zdania, które zaczynają się od słowa oznaczającego czas lub miejsce, a czasownik i tak stoi na drugim miejscu.