A2 · lekcja 7 z 31

Zou: grzecznie i w wyobraźni

W poprzedniej lekcji poznaliśmy jako czas przeszły prosty od . Nie używa się go, żeby opowiedzieć, co stało się wczoraj. Do czego więc służy?

Do całkiem wielu rzeczy: zou to jedno z najbardziej przydatnych małych słów w codziennym niderlandzkim. Forma przeszła robi krok od „teraz”. Zou też robi krok w tył, ale nie w czasie. Cofa się na dwa inne sposoby:

  • Zrób krok w tył od drugiej osoby, a twoja prośba stanie się grzeczna. Dajesz jej miejsce, żeby mogła odmówić.
  • Zrób krok w tył od prawdziwego życia, a mówisz o czymś wyobrażonym: nie o tym, co robisz, tylko o tym, co byś zrobił.

To jego dwa główne zadania. Na końcu jest jeszcze małe, trzecie użycie. Najpierw formy.

Formy

Zou to czas przeszły prosty, więc ma dwie formy: jedną dla jednej osoby albo rzeczy i jedną dla więcej niż jednej. W większości zdań zou znaczy „by”.

KtoForma
ik
jij, u,
hij, zij (ona), het,
wij, jullie, zij (oni, one), ,

Nigdzie nie ma -t, a u ma tę samą formę co jij. Posłuchaj i : zou ma jedną sylabę, zouden ma dwie (zou-den). Przy zij forma mówi ci, czy chodzi o „ona”, czy o „oni, one”.

Gdzie w zdaniu stoi zou

Zou działa jak czasowniki modalne. Stoi na drugim miejscu i dopasowuje się do podmiotu, a drugi czasownik idzie na sam koniec jako bezokolicznik. Porównaj te dwa zdania i posłuchaj ostatniego słowa.

  • Idę do domu.

  • Poszedłbym do domu.

W drugim zdaniu zou stoi na drugim miejscu, a gaan przeszło na sam koniec. Pierwsze zdanie mówi o tym, co naprawdę robisz, drugie o tym, co byś zrobił. Jeśli zdanie zaczyna się od innego słowa, zou zostaje na drugim miejscu. W pytaniu tak/nie zou stoi na początku.

Zadanie pierwsze: grzeczne życzenia

Tego zadania będziesz używać najczęściej. Zwykłe zdanie z (chcę) jest w porządku przy przyjacielu, ale przy obcej osobie może brzmieć zbyt bezpośrednio. Z zou robisz krok w tył i dajesz drugiej osobie miejsce.

Wzór to zou, potem (chętnie), potem to, czego chcesz, i bezokolicznik na samym końcu.

  • Chętnie napiłbym się kawy.

  • Chcielibyśmy zapłacić.

Druga linijka przydaje się pod koniec posiłku: to grzeczny sposób, żeby powiedzieć kelnerowi, że chcecie już zapłacić.

Oto trzy sposoby, żeby poprosić o kawę, od prostego do bardzo grzecznego. Posłuchaj ich jednego po drugim.

KrokNiderlandzkiZnaczenie
zwykła formaChcę kawę.
przyjacielskoPoproszę kawę.
bardzo grzecznieChciałbym filiżankę kawy.

Środkowa linijka to przyjazna prośba. Ostatnia jest najdłuższa, a długość jest częścią grzeczności: nie spieszysz się i nie naciskasz. Tutaj bezokolicznik na samym końcu to . W sklepach i kawiarniach zou graag ... willen to gotowy wzór, którego warto nauczyć się jako jednego bloku. kopje to filiżanka.

Zadanie pierwsze: grzeczne pytania

Dzięki zou możesz też zadawać grzeczne pytania. W pytaniu tak/nie czasownik stoi na początku, więc zou stoi na początku, potem osoba, a pozostałe czasowniki czekają na samym końcu.

Najpierw prośba o pozwolenie. To już znasz i jest grzeczne:

  • Czy mogę tu usiąść?

Z zou robisz jeszcze jeden krok w tył:

  • Czy mógłbym tu usiąść?

Używaj tego przy obcej osobie, na przykład w poczekalni. Spójrz na koniec zdania: są tam dwa bezokoliczniki, i . Najpierw stoi czasownik modalny mogen, a ostatni czasownik mówi, co chcesz zrobić.

Teraz prośba o przysługę. Kolejność jest taka sama: najpierw albo , potem czasownik, który mówi, co ma zostać zrobione.

  • Pomógłbyś mi?

  • Otworzyłby Pan, otworzyłaby Pani okno?

  • Mógłbyś to zrobić?

W pierwszej linijce posłuchaj je me: dwie lekkie formy krótkie (lekcja 23 poziomu A1), wypowiedziane szybko jedna po drugiej. Nowe słowo openen znaczy „otwierać”. Z willen pytasz, czy ktoś chce; z kunnen pytasz, czy może. Oba sposoby są grzeczne.

Zwróć uwagę na trzy słowa znaczące „ty”:

  • Je to forma krótka, do przyjaciela.
  • U jest do kogoś, kogo nie znasz.
  • Jij to forma akcentowana. Wskazuje tę jedną osobę: „ty, a nie ktoś inny”.

Zadanie drugie: co byś zrobił

Drugie zadanie jest inne: tutaj robisz krok w tył od prawdziwego życia. Zal (poprzednia lekcja) mówi, co naprawdę się stanie, często jako obietnica. Zou niczego nie obiecuje. Opisuje tylko, co byś zrobił. Porównaj:

  • Jadę do Amsterdamu.

  • Pojechałbym do Amsterdamu.

Pierwsze zdanie jest prawdziwe: jedziesz. Drugie jest tylko wyobrażone. Kolega pyta: „Masz wolny weekend. Dokąd byś pojechał?” Odpowiadasz drugim zdaniem.

Oto jeszcze dwa:

  • Ona kupiłaby nowy samochód.

  • Zostalibyśmy sobie spokojnie w domu.

Pierwsze to marzenie: wyobraź sobie, że ona ma dużo pieniędzy, i to właśnie by zrobiła. W drugim lekker nie znaczy „smaczny”, tylko „przyjemnie i wygodnie”. Spójrz też na ostatnie słowo. Thuisblijven (zostać w domu) to czasownik rozdzielny (lekcja 20 poziomu A1), ale po zou, tak jak po czasowniku modalnym, zostaje jednym słowem na samym końcu.

Możesz tego też używać, żeby dać radę: stawiasz się na miejscu drugiej osoby.

  • Zadzwoniłbym do lekarza.

Kolega mówi: „Od tygodnia jestem chory.” Odpowiadasz: „Na twoim miejscu zadzwoniłbym do lekarza.” To łagodniejsze niż tryb rozkazujący: „Zadzwoń do lekarza!” Mówisz, co byś zrobił, a kolega decyduje.

To użycie, dla rzeczy wyobrażonych, a nie prawdziwych, nazywa się tryb przypuszczający. Dobrze znać tę nazwę, ale ważna jest różnica: Ik ga ... to fakt, Ik zou ... gaan to coś wyobrażonego.

Mały dodatek: plan zrobiony wcześniej

Jest jeszcze jedno użycie. Czasem zou patrzy wstecz na plan, który zrobiono wcześniej.

  • Pociąg miał odjechać o ósmej.

Vertrekken znaczy „odjeżdżać, wyjeżdżać”. Zdanie mówi, co było zaplanowane, ale nie mówi, czy to się stało. Często następne zdanie mówi, że wszystko potoczyło się inaczej. Na razie wystarczy, że rozpoznasz to użycie.

Posłuchaj wszystkiego razem

Tom i Anna skończyli jeść w restauracji. Tom mówi do kelnera.

KtoNiderlandzkiZnaczenie
TomChcielibyśmy zapłacić.
KelnerKartą czy gotówką?
TomKartą, poproszę.
KelnerCzy chce Pan, Pani paragon?
TomNie, dziękuję.

Tylko pierwsza linijka Toma używa zou. Tak to wygląda w prawdziwym życiu: wystarczy jedno grzeczne otwarcie, a potem rozmowa idzie dalej zwykłymi słowami. Kelner mówi do Toma u, bo się nie znają.

Spróbuj samodzielnie

Najpierw powiedz to po niderlandzku na głos, potem sprawdź odpowiedź.

  1. Jesteś w kawiarni. Zamów filiżankę kawy w bardzo grzeczny sposób.
  2. Chcesz usiąść na wolnym miejscu obok kogoś, kogo nie znasz. Zapytaj grzecznie.
  3. Poproś kolegę, żeby ci pomógł. Zrób to grzecznie.
  4. Poproś kogoś, kogo nie znasz, żeby otworzył okno. Zrób to grzecznie.
  5. Kolega źle się czuje. Daj radę: ty zadzwoniłbyś do lekarza.
  6. Które zdanie jest tylko wyobrażone? Ik ga naar Amsterdam. czy Ik zou naar Amsterdam gaan.
  7. Powiedz, co zrobiłaby Anna: kupiłaby nowy samochód.
  8. Popraw błędy: (a) Ik zou gaan naar huis. (b) Wij zou graag betalen.

Odpowiedzi

  1. — Chciałbym filiżankę kawy.
  2. — Czy mógłbym tu usiąść?
  3. — Pomógłbyś mi? (Je, bo to kolega.)
  4. — Otworzyłby Pan, otworzyłaby Pani okno? (U, bo nie znasz tej osoby.)
  5. — Zadzwoniłbym do lekarza.
  6. — Pojechałbym do Amsterdamu. Drugie zdanie to fakt: jedziesz.
  7. — Ona kupiłaby nowy samochód.
  8. (a) — Bezokolicznik gaan idzie na sam koniec. (b) — Więcej niż jedna osoba potrzebuje zouden.

Teraz powiedz to na głos: grzecznie poproś kogoś o pomoc. Potem powiedz komuś, dokąd pojechałbyś w wolny weekend.

Podsumowanie

  • Zou to czas przeszły prosty od zullen, ale nie używa się go do mówienia o wczoraj. To krok w tył i zwykle znaczy „by”.
  • Dwie formy: zou dla jednej osoby albo rzeczy, zouden dla więcej niż jednej.
  • Zou stoi na drugim miejscu (na pierwszym w pytaniu tak/nie), a bezokolicznik idzie na sam koniec.
  • Zadanie pierwsze, grzecznie: zou graag do życzenia, zou graag ... willen w sklepie albo kawiarni, zou na początku grzecznego pytania.
  • Zadanie drugie, tryb przypuszczający: co byś zrobił, i rada.
  • Mały dodatek: plan zrobiony wcześniej, „miał (coś zrobić)”.
ZadaniePrzykład
grzeczne życzenie (Chętnie napiłbym się kawy.)
grzeczne zamówienie w sklepie albo kawiarni (Chciałbym filiżankę kawy.)
grzeczne pytanie: pozwolenie (Czy mógłbym tu usiąść?)
grzeczne pytanie: przysługa (Pomógłbyś mi?)
co byś zrobił: marzenie (Ona kupiłaby nowy samochód.)
co byś zrobił: rada (Zadzwoniłbym do lekarza.)
plan zrobiony wcześniej (Pociąg miał odjechać o ósmej.)

Następna lekcja: znowu przymiotniki, z pełną zasadą, kiedy przymiotnik nie dostaje -e.