Om ... te: jak powiedzieć, dlaczego
Dziś nauczysz się mówić, dlaczego coś robisz. Znasz już jeden sposób podawania powodu: . Podaje on fakt, który coś wyjaśnia, i zaczyna zdanie podrzędne z własnym podmiotem i własnym czasownikiem.
Ale niektóre pytania z nie pytają o fakt. Pytają o cel: po co? Dlaczego uczysz się niderlandzkiego? Żeby tu pracować. Dlaczego idziesz do sklepu? Żeby kupić chleb. Na cel niderlandzki ma drugi, krótszy sposób: om ... te. Znasz już każdą jego część: sam koniec zdania, bezokolicznik i małe słowo te. Dziś łączą się w całość.
Cel: po co?
Zdanie z om ... te ma dwie części. Pierwsza część to zdanie główne, zwykłe zdanie z czasownikiem na drugim miejscu. Druga część, część z om, mówi, czemu służy pierwsza część.
Uczę się niderlandzkiego, żeby pracować.
On idzie do domu, żeby zjeść.
Ona przychodzi, żeby pomóc.
Każde zdanie kończy się odpowiedzią na pytanie „po co?”: żeby pracować, żeby zjeść, żeby pomóc. Posłuchaj, jak krótko brzmią om i te. Są szybkie i lekkie, a akcent pada na bezokolicznik na końcu.
Tutaj część z om jest krótka: om, potem te, potem bezokolicznik, na samym końcu. Wkrótce dodasz do niej więcej słów. Bezokolicznik nigdy się nie zmienia, bez względu na to, kto wykonuje czynność.
Om i te: znane słowa w nowej roli
Znasz om z godzin na zegarze: (o trzeciej). Pisownia jest ta sama, ale rola jest inna.
Jemy o szóstej.
On idzie do domu, żeby zjeść.
W pierwszym zdaniu om łączy się z czasem: o szóstej. W drugim om łączy się z te i zaczyna cel: żeby zjeść.
Słowo te pojawiło się już przy w lekcji 6 poziomu A2. To jest to samo te:
Dziś nie muszę pracować.
Tam też te stoi tuż przed bezokolicznikiem, na samym końcu.
Słowa pomiędzy
Często cel potrzebuje więcej słów: co kupujesz? Co piszesz? Te słowa stoją między om a te. om otwiera część z om, te i bezokolicznik ją zamykają, a wszystko inne stoi między nimi.
Idę do sklepu, żeby kupić chleb.
On potrzebuje długopisu, żeby napisać list.
Oto te same dwa zdania podzielone na części.
| Zdanie główne | om | Pomiędzy | te + bezokolicznik |
|---|---|---|---|
| Ik ga naar de winkel | om | brood | te kopen |
| Hij heeft een pen nodig | om | een brief | te schrijven |
Siedzimy w parku, żeby poczytać książkę.
Słowa pomiędzy mogą oznaczać rzecz, miejsce i nie tylko. Ale te i bezokolicznik zawsze stoją razem na samym końcu. Czasownik rozdzielny działa trochę inaczej, co zobaczysz za chwilę.
Czasowniki rozdzielne: te stoi w środku
Weźmy czasownik rozdzielny, na przykład opbellen, meekomen albo opruimen. W zwykłym zdaniu jego przedrostek się odrywa i idzie na sam koniec. W części z om przedrostek i reszta czasownika spotykają się znowu na samym końcu, ale między nimi stoi te: najpierw przedrostek, potem te, potem reszta czasownika.
dzwonić do kogoś (przez telefon)
ten sam czasownik, z te w środku
Wygląda to jak ge- w imiesłowie czasu przeszłego, które też siedzi w środku: . Ale jest jedna różnica: opgebeld to jedno słowo, a op te bellen to trzy słowa, ze spacją przed te i po nim.
Biorę telefon, żeby zadzwonić do mojej mamy.
Ona nie ma czasu, żeby pójść z nami.
On idzie na górę, żeby zrobić porządek w swoim pokoju.
Czasownik nierozdzielny ma przedrostek, który nigdy się nie odrywa, więc nie ma czego dzielić. te stoi z przodu, jak przy każdym innym czasowniku.
Ona sprząta dom, żeby go sprzedać.
To zdanie ma oba rodzaje czasowników. W zdaniu głównym schoonmaken jest rozdzielny i się rozdziela: maakt ... schoon. W części z om verkopen (sprzedawać) jest nierozdzielny, bo przedrostek ver- nigdy się nie odrywa. Więc to po prostu te verkopen.
Jak odróżnić te dwa rodzaje? Wsłuchaj się w akcentowaną sylabę. Czasownik rozdzielny ma akcent na przedrostku: OPbellen. Czasownik nierozdzielny ma nieakcentowany przedrostek: verKOpen.
Bez podmiotu w części z om
Spójrz jeszcze raz na to zdanie.
Uczę się niderlandzkiego, żeby pracować.
Kto pracuje? Ta sama osoba, która się uczy: ik. Ale część z om nie mówi znowu ik. Nigdy nie podaje podmiotu, bo podmiot to ta sama osoba co w zdaniu głównym: jedna osoba, dwie czynności. Dlatego podmiot po om to błąd: Ik leer Nederlands om ik te werken. (niepoprawnie)
Teraz porównaj to z powodem podanym przez omdat.
Zostaję w domu, ponieważ jestem zmęczony.
Część z omdat to zdanie podrzędne. Ma własny podmiot, ik, i własny czasownik, ben, w formie pasującej do podmiotu. Część z om jest lżejsza: nie ma podmiotu, a bezokolicznik nigdy się nie zmienia.
Samo te: proberen, beginnen, vergeten, hopen
Po niektórych czasownikach używasz samego te i bezokolicznika, bez om. Cztery z nich to proberen, beginnen, vergeten i hopen. proberen jest nowe: znaczy „próbować”. Te czasowniki nie mówią, czemu coś służy. Mówią, co próbujesz, zaczynasz, zapominasz albo masz nadzieję zrobić. (Po proberen i vergeten możesz też usłyszeć om ... te, ale samo te jest zawsze dobre.)
Próbuję mówić po niderlandzku.
Zaczyna padać.
Nie zapomnij zadzwonić!
Mamy nadzieję zobaczyć cię jutro.
regenen to bezokolicznik formy regent. W każdym zdaniu te i bezokolicznik zamykają zdanie na samym końcu i nie trzeba om.
Jak wybrać? Zapytaj: czy druga czynność jest celem pierwszej? Nauka niderlandzkiego służy pracy, więc mówisz om ... te. Próba mówienia nie jest „po coś”; to po prostu to, czego próbujesz, więc mówisz samo te.
Odpowiedź na pytanie z waarom
Teraz możesz odpowiedzieć celem na pytanie z waarom. Krótka odpowiedź może zaczynać się od om i nie potrzebuje zdania głównego.
Dlaczego uczysz się niderlandzkiego?
Żeby tu pracować.
Dlaczego idziesz na targ?
Żeby kupić warzywa.
Dlaczego potrzebujesz mojego telefonu?
Żeby zadzwonić do lekarza.
groente znaczy „warzywa”.
Zarówno omdat, jak i om ... te odpowiadają na waarom, ale mówią co innego.
| omdat | om ... te | |
|---|---|---|
| Podaje | powód: dlaczego coś jest tak, jak jest | cel: czemu coś służy |
| Druga część ma | własny podmiot i własny czasownik | brak podmiotu, a na samym końcu te z bezokolicznikiem |
| Przykład | (Zostaję w domu, ponieważ jestem zmęczony.) | (Uczę się niderlandzkiego, żeby pracować.) |
Spróbuj samodzielnie
Najpierw powiedz każdą odpowiedź na głos, potem sprawdź.
Zbuduj zdanie. Ułóż części we właściwej kolejności.
- een brief / Ik pak een pen / te schrijven / om
- te nemen / Zij gaat naar het station / de trein / om
Gdzie stoi te? Dodaj te do czasownika w nawiasie.
- Hij heeft een tas nodig om zijn boeken ... (meenemen).
- Wij gaan naar het station om Anna ... (ontmoeten).
om te czy samo te?
- Ik probeer vroeg ... komen.
- Hij gaat naar huis ... slapen.
Odpowiedzi
- (Biorę długopis, żeby napisać list.) — list stoi między om a te.
- (Ona idzie na dworzec, żeby złapać pociąg.) — pociąg stoi między om a te.
- (On potrzebuje torby, żeby zabrać swoje książki.) — meenemen jest rozdzielny, więc te stoi w środku: mee te nemen.
- (Idziemy na dworzec, żeby spotkać Annę.) — ontmoeten jest nierozdzielny, więc te stoi z przodu.
- te: (Próbuję przyjść wcześnie.) — po proberen stoi samo te.
- om te: (On idzie do domu, żeby spać.) — cel: po co idzie do domu.
Brawo. Teraz powiedz na głos jeden swój cel. Zacznij od Ik leer Nederlands om ... i dokończ własnym celem.
Podsumowanie
- om ... te z bezokolicznikiem mówi, czemu służy pierwsza część: to cel. To om to nie jest om z om drie uur.
- Inne słowa stoją między om a te. te i bezokolicznik zostają razem na samym końcu.
- Czasownik rozdzielny ma te w środku (op te bellen). Czasownik nierozdzielny ma te z przodu (te verkopen).
- Część z om nie podaje podmiotu: to ta sama osoba co w zdaniu głównym.
- Po proberen, beginnen, vergeten i hopen używaj samego te i bezokolicznika.
| Chcesz powiedzieć | Wzór | Przykład |
|---|---|---|
| Cel | om + inne słowa + te + bezokolicznik | (Idę do sklepu, żeby kupić chleb.) |
| Cel z czasownikiem rozdzielnym | om + inne słowa + przedrostek + te + reszta czasownika | (Biorę telefon, żeby zadzwonić do mojej mamy.) |
| Próbować, zaczynać, zapominać, mieć nadzieję | pierwszy czasownik ... te + bezokolicznik | (Próbuję mówić po niderlandzku.) |
| Powód, który jest faktem | omdat + podmiot + czasownik na samym końcu | (Zostaję w domu, ponieważ jestem zmęczony.) |
Następna lekcja: jak powiedzieć, o którego mężczyznę albo o którą książkę ci chodzi, z die i dat.