A2 · lekcja 9 z 31

Stopniowanie: większy i największy

Wyobraź sobie, że oglądasz domy. Chcesz powiedzieć, że jeden jest większy albo że jeden jest największy. Ta lekcja daje ci do tego słowa, a także pokazuje, jak powiedzieć, że dwie rzeczy są takie same.

Trzy formy

Przymiotnik może mieć trzy formy.

  • duży

  • większy

  • największy

Pierwsza to przymiotnik w formie, którą znasz: groot. Druga kończy się na -er i używasz jej, żeby porównać jedną rzecz z drugą. Ta forma to stopień wyższy. Trzecia kończy się na -st i używasz jej, żeby powiedzieć, że jedna rzecz przewyższa wszystkie inne. Ta forma to stopień najwyższy.

Stopień wyższy: -er

Końcówka -er znaczy „bardziej”.

PrzymiotnikStopień wyższy
(mały) (mniejszy)
(stary) (starszy)
(nowy) (nowszy)
(piękny) (piękniejszy)

Wyklaszcz każdą parę. Klein ma jedną sylabę, a kleiner dwie. W środku słowa nic się nie zmienia, bo dźwięk z dwóch liter zawsze zostaje taki, jaki jest.

Pisownia jak przy czapce

Niektóre przymiotniki trochę się zmieniają, gdy dochodzi -er. Już wiesz, jak. Końcówka -er zaczyna się od tego samego lekkiego e co czapka, więc zaczyna nową sylabę i obowiązują te same zasady pisowni. Zadaj to samo pytanie co wcześniej: czy samogłoska ma zostać zamknięta i krótka, czy wolna i długa?

Po długiej samogłosce jedna litera znika. W groot długi dźwięk zapisuje się podwójnym oo. Gdy dochodzi -er, t przechodzi do nowej sylaby: gro-ter. Teraz nic nie zamyka o, więc jedno o wystarczy, żeby było długie: (duży) zmienia się w (większy), a (późny) w (późniejszy).

Po krótkiej samogłosce spółgłoskę pisze się dwa razy. W dik samogłoska jest krótka, więc musi zostać zamknięta. k pisze się dwa razy: jedno zostaje, żeby zamknąć samogłoskę, a drugie przechodzi do nowej sylaby: dik-ker. Tak więc (gruby) zmienia się w (grubszy), a (szybki) w (szybszy).

s może zmienić się w z. Na końcu słowa czasem pisze się s tam, gdzie w środku słowa słychać z. Gdy zaczyna się nowa sylaba, z wraca, tak jak przy czapce w grijze. Prosty sposób sprawdzenia: jeśli forma w czapce ma z, stopień wyższy też je ma. Posłuchaj z w (szary) i (bardziej szary). Tak samo f może zmienić się w v.

Przymiotniki zakończone na r: -der

Niektóre przymiotniki już kończą się na r. Gdyby po prostu dodać -er, dwa dźwięki r byłyby blisko siebie, a to trudno wymówić. Dlatego niderlandzki wstawia między nie d i końcówka zmienia się w -der. Posłuchaj d.

PrzymiotnikStopień wyższy
(smaczny) (smaczniejszy)
(drogi) (droższy)
(daleki) (dalszy)

Stopień najwyższy: -st

Żeby utworzyć stopień najwyższy, dodaj -st. Tutaj pisownia słowa się nie zmienia, bo -st nie zaczyna się od lekkiego e, więc nie dodaje sylaby. Groot ma jedną sylabę i grootst też ma jedną. Nic się nie przesuwa, więc nic się nie zmienia.

PrzymiotnikStopień wyższyStopień najwyższy
(duży) (większy) (największy)
(mały) (mniejszy) (najmniejszy)
(stary) (starszy) (najstarszy)
(nowy) (nowszy) (najnowszy)
(piękny) (piękniejszy) (najpiękniejszy)
(gruby) (grubszy) (najgrubszy)
(smaczny) (smaczniejszy) (najsmaczniejszy)

Spójrz na ostatni wiersz. Lekker zachowuje swoje -er i dodaje tylko -st: lekkerst. d należy tylko do stopnia wyższego.

Przy grijs trzeba trochę uważać. Kończy się na s, a niderlandzki nie pisze tu dwóch s z rzędu, więc dodaje tylko -t. z nie wraca, bo nie ma nowej sylaby. Porównaj (bardziej szary), z dźwiękiem z, i (najbardziej szary), z dźwiękiem s.

Trzy słowa z własnymi formami

Kilka najczęstszych przymiotników nie trzyma się tego wzoru. Tak jak przy czasownikach nieregularnych, po prostu uczysz się ich form. Są trzy.

PrzymiotnikStopień wyższyStopień najwyższy
(dobry) (lepszy) (najlepszy)
(dużo, wiele) (więcej) (najwięcej)
(mało, niewiele) (mniej) (najmniej)

Weinig to nowe słowo. To przeciwieństwo veel.

  • Idzie dobrze.

  • Idzie lepiej.

Przed rzeczownikiem: stopień najwyższy nosi czapkę

Jest tylko jeden największy dom i wszyscy wiedzą, który to. Dlatego przy stopniu najwyższym zawsze stoi coś, co mówi, o który chodzi: de, het albo zaimek dzierżawczy, taki jak mijn. Wiesz, co to oznacza dla przymiotnika: czapka jest. Przed rzeczownikiem stopień najwyższy kończy się na -ste. Posłuchaj końcówki.

  • największy mężczyzna

  • największy dom

  • najpiękniejsza książka

  • najpiękniejszy film

Trzy słowa z własnymi formami trzymają się tej samej zasady.

  • mój najlepszy przyjaciel

  • najlepsza książka

  • najwięcej pracy

  • najmniej wody

Spójrz na het grootste huis. Huis to słowo z het w liczbie pojedynczej, więc z een nie byłoby czapki: een groot huis. Ale het mówi, o który dom chodzi, więc czapka jest.

Stopień wyższy przed rzeczownikiem nie ma specjalnej zasady. Trzyma się trzech pytań, jak każdy inny przymiotnik.

  • jakiś większy dom

  • większy mężczyzna

W pierwszym wierszu huis to słowo z het w liczbie pojedynczej po een, więc czapki nie ma. W drugim de mówi, o którego mężczyznę chodzi, więc czapka jest: grotere.

Bez rzeczownika: het i stopień najwyższy

A jeśli po nim nie ma rzeczownika? Wiesz, że po czasowniku przymiotnik stoi sam, bez czapki. Stopień najwyższy też może tam stać, ale przynosi ze sobą małe słowo het.

  • Ten dom jest największy.

Tutaj małe słowo to zawsze het, nawet gdy mówisz o słowie z de albo o osobie.

Porównywanie w zdaniu

Teraz możesz budować zdania. Dwie rzeczy mogą być na tym samym poziomie, jedna może być mniej niż druga albo jedna może być bardziej.

Tak samo: even ... als. Słowo even znasz z (Poczekaj chwilę.) Tutaj ma drugie znaczenie: „tak samo”. Przymiotnik w zwykłej formie stoi między even a als.

  • Ona jest tak samo wysoka jak Anna.

  • Tom jest tak samo stary jak Anna.

Gdy mówisz o osobie, groot znaczy „wysoki”.

Mniej: niet zo ... als. To mówi, że pierwsza rzecz nie dorównuje drugiej. Przymiotnik w zwykłej formie znowu stoi w środku.

  • Mój dom nie jest tak duży jak twój dom.

Bardziej: stopień wyższy i dan.

  • Ta książka jest większa niż tamta książka.

  • Kawa jest smaczniejsza niż herbata.

  • On jest starszy niż ja.

  • Mam więcej czasu niż ty.

W tych zdaniach stopień wyższy stoi sam po czasowniku, więc czapki nie ma. Spójrz teraz na ik i jij po dan. To zaimki osobowe w funkcji podmiotu. W takich zdaniach osoba po dan to ik, jij, hij, zij albo wij.

Porównaj te dwa zdania.

  • tak samo duży jak

  • większy niż

W pierwszym jest przymiotnik w zwykłej formie i als. W drugim jest stopień wyższy i dan. W codziennej mowie czasem usłyszysz groter als. Nie powtarzaj tego w piśmie: po stopniu wyższym pisz dan.

Na razie dan znaczy „niż”, a als znaczy „jak”. Oba dostaną później w kursie inne zadania.

Graag, liever, het liefst

Ta grupa bardzo się przydaje, gdy mówisz o tym, co lubisz. Graag już znasz. Jego stopień wyższy i najwyższy mają własne formy, jak goed – beter – best.

  • chętnie

  • chętniej

  • najchętniej

Znowu widzisz het, jak w het grootst. Z liever wybierasz między dwiema rzeczami. Z het liefst wybierasz spośród wszystkiego.

  • Wolę jechać rowerem.

Met de fiets znaczy „rowerem”. Posłuchaj teraz dwojga przyjaciół w kawiarni. Tom odpowiada dwa razy.

KtoNiderlandzkiZnaczenie
AnnaChcesz kawę czy herbatę?
TomWolę pić herbatę.
AnnaKawa jest smaczniejsza niż herbata.
TomNajchętniej piję herbatę.

Spróbuj samodzielnie

Najpierw powiedz to na głos po niderlandzku, potem sprawdź odpowiedź. Słowa w nawiasach ci pomogą.

  1. Utwórz stopień wyższy: snel (szybki)
  2. Utwórz stopień wyższy: duur (drogi)
  3. Utwórz stopień wyższy: grijs (szary)
  4. Utwórz stopień najwyższy: lekker (smaczny)
  5. Utwórz stopień najwyższy: grijs (szary)
  6. Powiedz po niderlandzku: najpiękniejszy film (mooi, de film)
  7. Powiedz po niderlandzku: Ten dom jest największy. (groot)
  8. Powiedz po niderlandzku: Tom jest tak samo stary jak Anna. (oud)
  9. Powiedz po niderlandzku: Kawa jest smaczniejsza niż herbata. (lekker)

Odpowiedzi

  1. — krótka samogłoska: spółgłoskę pisze się dwa razy.
  2. — kończy się na r: -der.
  3. — s zmienia się w z.
  4. — -st dodane do zwykłej formy przymiotnika, bez d.
  5. — po s tylko -t.
  6. — stopień najwyższy przed rzeczownikiem: czapka jest.
  7. — po nim nie ma rzeczownika: het i stopień najwyższy.
  8. — tak samo: even ... als.
  9. — stopień wyższy i dan.

A teraz powiedz to na głos. Wybierz dwie rzeczy wokół siebie, na przykład de tafel i de stoel, i powiedz, która jest większa, starsza albo nowsza.

Podsumowanie

  • Stopień wyższy (-er) znaczy „bardziej”; stopień najwyższy (-st) znaczy „najbardziej”.
  • Stopień wyższy trzyma się zasad pisowni czapki, a po r kończy się na -der.
  • Stopień najwyższy nie zmienia pisowni. Po s dodaj tylko -t.
  • Przed rzeczownikiem stopień najwyższy nosi czapkę: -ste. Bez rzeczownika przychodzi z het: het grootst.
  • Tak samo: even ... als. Mniej: niet zo ... als. Bardziej: stopień wyższy i dan.
PrzymiotnikStopień wyższyStopień najwyższy
(duży) (większy) (największy)
(dobry) (lepszy) (najlepszy)
(dużo) (więcej) (najwięcej)
(mało) (mniej) (najmniej)
(chętnie) (chętniej) (najchętniej)
Chcesz powiedziećWzórPrzykład
tak samoeven + przymiotnik + als (Tom jest tak samo stary jak Anna.)
mniejniet zo + przymiotnik + als (Mój dom nie jest tak duży jak twój dom.)
bardziejstopień wyższy + dan (Ta książka jest większa niż tamta książka.)

Następna lekcja: gdzie stoi niet w dłuższych zdaniach i wel, przeciwieństwo niet.