A2 · lekcja 24 z 31

Określniki ilości i inne określniki

Wyobraź sobie peron wcześnie rano. Patrzysz na czekających ludzi i chcesz coś o nich powiedzieć. Chodzi ci o wszystkich, tylko o niektórych, o każdego z osobna, czy o takiego mężczyznę jak tamten?

Niderlandzki ma na to małe słowa. Stoją przed rzeczownikiem i mówią, ile albo jakie.

  • wszyscy, wszystkie

  • ,

    każdy, każda, każde

  • niektórzy, niektóre

  • ,

    taki, taki jak ten

Znasz już słowa, które stoją w tym miejscu: zaimki dzierżawcze, takie jak mijn, zaimki wskazujące, takie jak deze, i słowo pytające welke (lekcje 9 i 10 poziomu A1). Nowe słowa stoją w tym samym miejscu, tuż przed rzeczownikiem.

Żeby wybrać właściwą formę, użyj dwóch koszy: w jednym są słowa z de i każda liczba mnoga, w drugim jedno słowo z het. Niektóre nowe słowa mają dwie formy, po jednej na każdy kosz, tak jak welke i welk.

Wszystkie: alle

alle znaczy „wszyscy, wszystkie”. Postaw je przed liczbą mnogą.

  • wszyscy ludzie

  • wszystkie książki

mensen znaczy „ludzie”. Każda liczba mnoga łączy się z de, więc alle jest takie samo przy mensen i przy boeken, chociaż boek to słowo z het. Przed liczbą mnogą alle nigdy się nie zmienia.

Rzeczownik jest w liczbie mnogiej, więc czasownik ma formę dla więcej niż jednej osoby, tę samą co dla „oni”.

  • Wszyscy ludzie czekają na pociąg.

  • Wszystkie dzieci bawią się na dworze.

alle idzie też ze słowem z de dla czegoś, czego nie liczysz. Psy można policzyć, ale mleka ani czasu się nie liczy.

  • całe mleko

  • tyle czasu, ile potrzebujesz

Uważaj na alle tijd. Nie znaczy „cały czas świata”, tylko „tyle czasu, ile potrzebujesz”. Przyjaciel mówi tak, żeby cię uspokoić: Je hebt alle tijd. (Masz tyle czasu, ile potrzebujesz.)

Słowo z het dla czegoś, czego nie liczysz, na przykład het water albo het geld, działa inaczej. Niderlandzki nie używa tu alle. het zostaje, a przed nim staje al. Naucz się al het jako jednej całości, która znaczy „cały, cała, całe”.

  • cała woda

  • wszystkie pieniądze

Nie mówi się alle water ani alle geld; to niepoprawne. Spójrz na to zdanie: Al het geld ligt op de tafel. (Wszystkie pieniądze leżą na stole.) Pieniądze to tu jedna rzecz, więc czasownik ma formę dla jednej: ligt. Porównaj z alle mensen wachten, gdzie jest więcej niż jedna osoba.

Rzeczownik to …MówiszPrzykład
liczba mnogaalle (wszystkie książki)
słowo z de, którego nie liczyszalle (całe mleko)
słowo z het, którego nie liczyszal het (cała woda)

Po kolei: elke i elk

alle patrzy na całą grupę naraz. elke i elk patrzą na członków grupy po kolei, jednego naraz. Znasz już elke dag (każdego dnia); teraz widzisz, jak to jest zbudowane.

Rzeczownik po nich zostaje w liczbie pojedynczej: każdy dzień to jeden dzień, a potem następny. O formie decyduje kosz.

  • Przy słowie z de w liczbie pojedynczej użyj : (każdy mężczyzna), (każdy dzień).
  • Przy słowie z het w liczbie pojedynczej użyj : (każda książka), (każdy dom), (każdy rok).

Posłuchaj końcówek: elke ma dwie sylaby, elk tylko jedną.

Elke dag i elk jaar mówią, kiedy coś się dzieje, więc mogą stać na pierwszym miejscu. Wtedy czasownik jest na drugim miejscu, a podmiot stoi tuż za nim (lekcja 5 poziomu A1).

  • Codziennie piję kawę.

  • Co roku jeździmy do Amsterdamu.

Inna para znaczy to samo: i . Trzyma się tych samych koszy: (każdy dzień), (każdy rok). Obie pary są częste, więc możesz używać tej, która ci bardziej odpowiada.

Tylko niektóre: sommige

Jeśli chodzi ci tylko o część grupy, użyj sommige. Znaczy „niektóre, ale nie wszystkie”.

  • wszyscy ludzie

  • niektórzy ludzie

sommige stoi przed liczbą mnogą i zawsze kończy się na -e.

  • niektóre dni

  • niektóre książki

Rzeczownik jest w liczbie mnogiej, więc czasownik ma formę dla więcej niż jednej osoby.

  • Niektóre książki są bardzo grube.

  • Niektórzy ludzie pracują w niedziele.

Taki jak ten: zo'n

Widzisz ładny rower. Należy do przyjaciela, a ty chcesz mieć taki sam.

  • Ja też chcę taki rower.

zo'n to dwa słowa połączone w jedno: (tak) i (jakiś, jeden). Posłuchaj obu, a potem : to jedna szybka sylaba. Apostrof pokazuje, że brakuje liter, jak w (mój rower). Ale m'n jest do mówienia i do esemesów, a zo'n to też normalny sposób pisania.

zo'n znaczy „taki … jak ten”. Używasz go, gdy chodzi ci o coś tego samego rodzaju co przykład.

  • taki mężczyzna jak ten

  • taka książka jak ta

een jest takie samo przy każdym rzeczowniku w liczbie pojedynczej, słowie z de i słowie z het, więc zo'n też jest takie samo.

Ponieważ w środku jest een, używaj zo'n tylko tam, gdzie mogłoby stać een: przed jedną rzeczą, którą można policzyć. Mówisz een boek, więc możesz powiedzieć zo'n boek.

Pomiędzy możesz wstawić przymiotnik. Trzyma się zasady dla een (lekcja 12 poziomu A1): przy słowie z het przymiotnik nie ma czapki (nie ma -e), przy słowie z de ma czapkę. zo'n znaczy wtedy „taki”.

  • taki piękny dom

Przy słowie z de przymiotnik dostaje swoje -e: zo'n mooie fiets (taki piękny rower).

Nie myl zo i zo'n. Samo zo znaczy „tak” i wzmacnia przymiotnik.

  • tak duży

  • tak piękny

Jeśli dalej jest rzeczownik, potrzebujesz zo'n: zo mooi to „tak piękny”, ale zo'n mooi huis to „taki piękny dom”.

Więcej niż jedna rzecz: zulke

zo'n ma w środku een, więc jest tylko dla jednej rzeczy. Dla więcej niż jednej niderlandzki używa zulke.

  • taka książka jak ta

  • takie książki

  • tacy ludzie

zulke jest też dla rzeczy, których nie liczysz, i tu znowu decydują kosze, tak jak przy elke i elk: zulke idzie ze słowem z de, którego nie liczysz, a zulk ze słowem z het, którego nie liczysz.

  • taka dobra kawa

  • taka pogoda

de koffie to słowo z de, a het weer to słowo z het. W zulke goede koffie przymiotnik ma czapkę: goede.

  • Takie buty są drogie.

Dwie formy do rozpoznawania

Znasz veel i weinig. W zwykłych zdaniach się nie zmieniają.

  • dużo książek

  • Jest dużo ludzi.

W niderlandzkim pisanym możesz je też zobaczyć z -e, po de albo po zaimku dzierżawczym, takim jak mijn.

  • te liczne książki

  • te nieliczne dni

Nie musisz sam tworzyć tych form. Po prostu rozpoznawaj je, kiedy je czytasz.

Spróbuj samodzielnie

Najpierw powiedz każdą odpowiedź na głos, potem sprawdź ją w odpowiedziach.

Wybierz alle albo al het.

  1. ... brood (cały chleb; het brood)
  2. ... koffie (cała kawa; de koffie)
  3. ... vrienden (wszyscy przyjaciele)
  4. ... eten (całe jedzenie; het eten)

Wybierz elke albo elk.

  1. ... week (każdy tydzień; de week)
  2. ... kind (każde dziecko; het kind)

Wybierz zo'n, zulke albo zulk.

  1. Ik wil ook ... auto. (taki samochód; de auto)
  2. ... huizen zijn duur. (Takie domy są drogie.)
  3. ... water (taka woda; het water)

Powiedz to po niderlandzku.

  1. Codziennie pracuję. (Zacznij od czasu.)
  2. Niektóre dzieci bawią się na dworze.

Odpowiedzi

  1. al het brood: brood to słowo z het, którego nie liczysz.
  2. alle koffie: koffie to słowo z de, którego nie liczysz.
  3. alle vrienden: to liczba mnoga.
  4. al het eten: eten to słowo z het, którego nie liczysz.
  5. elke week: słowo z de w liczbie pojedynczej.
  6. elk kind: słowo z het w liczbie pojedynczej.
  7. Ik wil ook zo'n auto. (Ja też chcę taki samochód.) zo'n jest takie samo przy słowie z de.
  8. Zulke huizen zijn duur. To liczba mnoga, więc zulke, a czasownik to zijn.
  9. zulk water: słowo z het, którego nie liczysz.
  10. Elke dag werk ik. (Codziennie pracuję.) Czas stoi na pierwszym miejscu, czasownik na drugim, a podmiot tuż za nim.
  11. Sommige kinderen spelen buiten. (Niektóre dzieci bawią się na dworze.)

Świetnie. Teraz powiedz na głos, co robisz codziennie: Elke dag ... ik ...

Podsumowanie

  • Te słowa stoją przed rzeczownikiem i mówią, ile albo jakie. Dwa kosze pomagają wybrać formę.
  • alle (wszyscy, wszystkie) idzie z liczbą mnogą albo ze słowem z de, którego nie liczysz. Przy słowie z het, którego nie liczysz, użyj al het.
  • elke i elk (każdy) patrzą po kolei na jedno naraz, więc rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej: elke ze słowem z de, elk ze słowem z het. iedere i ieder znaczą to samo.
  • sommige (niektóre, ale nie wszystkie) zawsze kończy się na -e i idzie z liczbą mnogą.
  • zo'n to zo + een: „taki … jak ten” albo „taki”, przed jedną rzeczą, którą można policzyć. Samo zo przed przymiotnikiem znaczy „tak”. Dla więcej niż jednej rzeczy albo dla rzeczy, których nie liczysz, użyj zulke (słowo z de) albo zulk (słowo z het).
  • Tylko do czytania: de vele boeken, de weinige dagen.
SłowoIdzie zPrzykład
alleliczba mnoga; słowo z de, którego nie liczysz (Wszyscy ludzie czekają na pociąg.)
al hetsłowo z het, którego nie liczysz (cała woda)
elkesłowo z de w liczbie pojedynczej (Codziennie piję kawę.)
elksłowo z het w liczbie pojedynczej (Co roku jeździmy do Amsterdamu.)
sommigeliczba mnoga (Niektórzy ludzie pracują w niedziele.)
zo'njedna rzecz, którą można policzyć (Ja też chcę taki rower.)
zulkeliczba mnoga; słowo z de, którego nie liczysz (Takie buty są drogie.)
zulksłowo z het, którego nie liczysz (taka pogoda)

Następna lekcja: przymiotnik po iets i niets oraz małe -s, które dostaje.