Grzecznie z u
Od pierwszych lekcji znasz dwa sposoby, żeby powiedzieć „ty”: jij do bliskich osób i u do osób, do których zwracasz się grzecznie. Ta lekcja zbiera wszystko o u w jednym miejscu, dzięki czemu wszędzie będziesz mówić grzecznie.
Do tego dochodzą dwie nowe rzeczy: grzeczny sposób wydawania poleceń i trzy przyjazne małe słówka: maar, hoor i toch.
Kiedy mówić u
Mów u do:
- dorosłych, których nie znasz
- osób, które pracują w sklepach i biurach
- lekarzy
- policji i osób w urzędach, na przykład w urzędzie gminy
- starszych osób, których nie znasz
- szefa, przynajmniej na początku
Do przyjaciół, rodziny i dzieci mów je. Jeśli nie masz pewności, zacznij od u.
Personel w sklepach i biurach zwykle też powie do ciebie u. Ale w wielu sklepach i kawiarniach personel mówi teraz je do wszystkich, a w wielu miejscach pracy szybko przechodzi się na je. Jeśli druga osoba woli je, powie ci o tym.
u mówisz też do grupy, do której zwracasz się grzecznie, jak w tym komunikacie na peronie:
Szanowni Państwo, mogą Państwo teraz wsiadać.
dames to panie, heren to panowie, a instappen znaczy „wsiadać do pociągu albo autobusu”. Spójrz na czasownik: jest kunt, a nie kunnen. u łączy się z formą czasownika dla jednej osoby, nawet gdy mówisz do całego tłumu.
u, u i uw
Słowo „ty” może być podmiotem (tym, kto wykonuje czynność), dopełnieniem (tym, do kogo czynność się kieruje) albo zaimkiem dzierżawczym (czyje coś jest). Porównaj jij z u.
| Rola | Przy jij | Przy u |
|---|---|---|
| Podmiot | , | |
| Dopełnienie | , | |
| Zaimek dzierżawczy | , |
Przy jij są trzy różne formy akcentowane: jij, jou i jouw. Przy u potrzebujesz tylko dwóch słów, u i uw, bo podmiot i dopełnienie to to samo słowo. Zdanie pokazuje, kto co robi:
Pan, Pani mnie widzi.
Widzę Pana, Panią.
Pomagam Panu, Pani.
Zaimek dzierżawczy to uw i jest taki sam dla każdego rzeczownika: słowa z de albo z het, jednej rzeczy albo wielu.
Pana, Pani torba
Pana, Pani dom
Pana, Pani książki
Inaczej niż ons i onze, uw nigdy się nie zmienia. Posłuchaj , a potem : brzmią prawie tak samo, ale uw ma na końcu malutki dodatkowy dźwięk.
uw usłyszysz bez przerwy w urzędzie gminy, u lekarza i w sklepach, często w takich pytaniach:
Jak masz na imię?
Jaki jest twój adres?
Jaka jest Pana, Pani data urodzenia?
-t zostaje
Wiesz już, że kiedy jij albo je stoi po czasowniku, -t znika. Przy u to się nigdy nie dzieje: u zachowuje -t, nawet w pytaniu.
| Przy jij albo je | Przy u | Znaczenie |
|---|---|---|
| Pracujesz tu? | ||
| Masz czas? | ||
| Możesz mi pomóc? |
W zdaniu oznajmującym nie trzeba na nic uważać. jij i u dostają -t, bo czasownik stoi po nich:
Pracujesz tu.
Pan, Pani tu pracuje (grzecznie).
Poprawne są obie formy: u hebt i u heeft. W tej lekcji używamy heeft.
Każdy czasownik, który ma -t, zachowuje je przy u, także czasowniki nieregularne:
Czy jest Pan gotowy, Pani gotowa?
Czy chce Pan, Pani wody?
Dwa czasowniki bez -t i czas przeszły
Dwa czasowniki nie mają żadnego -t do zachowania: czasownik modalny mogen (mag) i zou. Są takie same dla jij i u.
Czy Panu, Pani wolno to jeść?
Zrobiłby Pan, zrobiłaby Pani to?
W czasie przeszłym złożonym (lekcja 1 poziomu A2) tylko czasownik posiłkowy przyjmuje formę dla u; imiesłów czasu przeszłego się nie zmienia. gekregen to imiesłów czasu przeszłego od krijgen, „dostawać”.
Czy dostał Pan, dostała Pani list?
W czasie przeszłym prostym nie ma nic nowego do nauki: u ma tę samą formę co ik, jij i hij.
Grzeczne polecenie
W lekcji 18 poziomu A1 był tryb rozkazujący: sam temat, bez żadnych dodatków.
Usiądź.
Spójrz!
Między przyjaciółmi to w porządku, ale do obcej osoby jest to zbyt bezpośrednie. Bezpieczny sposób to pytanie, na przykład Kunt u ...? Jest też grzeczne polecenie, które budujesz w trzech krokach:
- Zacznij od czasownika w formie dla u, tej z -t.
- Potem powiedz u.
- Potem dodaj maar i resztę zdania. Bezokolicznik zostaje na samym końcu.
| Tryb rozkazujący | Grzeczne polecenie | Znaczenie |
|---|---|---|
| Proszę usiąść. | ||
| Proszę spojrzeć. |
Zwróć uwagę na kolejność: najpierw czasownik, potem u. To szyk pytania tak/nie, ale to nie jest pytanie, więc kończysz je kropką.
Znasz maar jako „ale”. Tutaj ma drugie zadanie: znaczy „śmiało, proszę bardzo” i sprawia, że polecenie jest łagodne i miłe.
Ktoś może tak powiedzieć w drzwiach domu:
Zapraszam do środka.
binnen znaczy „do środka, w środku”. binnenkomen, „wchodzić”, to czasownik rozdzielny (lekcja 20 poziomu A1), więc komt idzie na początek, a binnen zostaje na samym końcu.
Trzy przyjazne małe słówka
Niektóre małe słowa nie zmieniają tego, co zdanie mówi; zmieniają tylko to, jak brzmi. Niderlandzki ma ich wiele, a te trzy usłyszysz codziennie.
maar. To słowo pojawiło się przed chwilą w grzecznym poleceniu, ale możesz go używać także z je. Między przyjaciółmi nie ma u ani -t: jest sam tryb rozkazujący, a po nim maar.
Zapraszam do środka.
Weź śmiało ciastko.
het koekje to małe, słodkie ciastko.
hoor. To małe słowo stoi na końcu krótkiej odpowiedzi. Sprawia, że odpowiedź brzmi ciepło i pewnie: „tak, naprawdę, mówię serio”.
Tak, jasne.
W porządku, naprawdę.
Znasz hoor z ik hoor (słyszę). Tutaj ma inne zadanie: to po prostu ciepłe małe słówko.
toch. To słowo ma dwa przyjazne zadania. W pytaniu prosi drugą osobę o potwierdzenie: myślisz, że znasz odpowiedź, i liczysz na „tak”. W zdaniu oznajmującym wzmacnia to, co mówisz, jakby ktoś w to wątpił. Posłuchaj, jak brzmi głos w każdym z nich:
Przyjdziesz jutro, prawda?
Przecież to fajne!
Pierwsze pyta, drugie nalega. toch ma też inne zadania, ale na początek wystarczą te przyjazne.
Od prostej formy do bardzo grzecznej
Między prostą formą a bardzo grzeczną jest kilka stopni. Zwykły tryb rozkazujący jest dla obcej osoby zbyt bezpośredni. Pośrodku jest codzienne grzeczne pytanie:
Czy możesz mi pomóc?
Czy chce Pan, Pani kawy?
Kiedy musisz o coś zapytać obcą osobę, możesz najpierw poprosić o pozwolenie. Tutaj u znowu jest dopełnieniem:
Czy mogę Pana, Panią o coś zapytać?
Najgrzeczniejszy stopień używa zou (lekcja 7 poziomu A2). Jest grzeczny, bo trochę się powstrzymuje i daje drugiej osobie przestrzeń. Na samym końcu stoją dwa bezokoliczniki: najpierw willen, potem czasownik oznaczający czynność.
Otworzyłby Pan, otworzyłaby Pani okno?
Mówiłby Pan, mówiłaby Pani wolniej?
langzamer znaczy „wolniej”. To stopień wyższy od langzaam (wolno), a podwójne aa zmienia się w pojedyncze a, tak jak groot zmienia się w groter.
Dwa małe zwroty przydają się przez cały dzień. dank u wel znaczy „dziękuję”. alstublieft znaczy „proszę”, a także „proszę bardzo”, kiedy coś komuś podajesz. W obu jest u, a w ich przyjacielskich wersjach jest je.
| Grzecznie | Przyjacielsko | Znaczenie |
|---|---|---|
| dziękuję | ||
| proszę albo „proszę bardzo” |
Posłuchaj wszystkiego razem
Jesteś w poczekalni u lekarza. Asystentka jest grzeczna i miła. Słuchaj linijka po linijce, zauważ każde u i wsłuchaj się w maar i hoor.
| Kto | Niderlandzki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Asystentka | Dzień dobry! | |
| Asystentka | Proszę usiąść. | |
| Asystentka | Czy chce Pan, Pani kawy? | |
| Ty | Tak, poproszę. Dziękuję. | |
| Asystentka | Czy dostał Pan, dostała Pani list? | |
| Ty | Tak, jasne. | |
| Lekarz | Proszę wejść. |
Spróbuj samodzielnie
Najpierw napisz każdą odpowiedź. Potem porównaj ją z odpowiedzią poniżej i jej posłuchaj.
Powiedz każde zdanie do obcej osoby, z u.
- Jij werkt hier.
- Ik help jou.
- Werk jij hier?
- Heb je tijd?
- Is dit je tas?
- Kun je me helpen?
- Ga zitten. Zamień to na grzeczne polecenie.
Teraz wybierz maar, hoor albo toch.
- Neem ... een koekje. (Weź śmiało ciastko.)
- Je komt ... morgen? (Przyjdziesz jutro, prawda?)
- Dat is goed, ... . (W porządku, naprawdę.)
Odpowiedzi
- — tutaj u jest dopełnieniem.
- — -t zostaje.
- — Hebt u tijd? też jest poprawne.
- — „Pana, Pani” to uw.
- — albo
- — forma dla u z -t, potem u, potem maar.
- — maar znaczy „śmiało”.
- — toch prosi drugą osobę o potwierdzenie.
- — hoor sprawia, że brzmi to ciepło i pewnie.
Dobra robota. A teraz wyobraź sobie, że jesteś w urzędzie gminy. Poproś na głos o coś, czego potrzebujesz, używając Kunt u ...? albo Zou u ... willen ...?, i zakończ słowami dank u wel.
Podsumowanie
| Temat | Niderlandzki | Najważniejsze |
|---|---|---|
| Do kogo mówisz u | obcy, personel, lekarze, policja, urzędnicy, starsze osoby, na początku szef. Nie masz pewności? Zacznij od u. | |
| Podmiot, dopełnienie, „Pana, Pani” | u, u, uw, a uw jest takie samo dla każdego rzeczownika | |
| Końcówka -t | u zachowuje -t, także w pytaniu. mag i zou go nie mają. | |
| Grzeczne polecenie | forma dla u, potem u, potem maar | |
| maar | „śmiało”, a nie „ale” | |
| hoor | ciepło i pewnie | |
| toch | prosi drugą osobę o potwierdzenie albo wzmacnia to, co mówisz | |
| Grzeczne prośby | codzienna grzeczna forma, potem bardzo grzeczna |
- W dank u wel i alstublieft jest u. W dank je wel i alsjeblieft jest je.
Następna lekcja: jak mówić o ludziach ogólnie, z je, ze i men.