A2 · lekcja 28 z 31

Grzecznie z u

Od pierwszych lekcji znasz dwa sposoby, żeby powiedzieć „ty”: jij do bliskich osób i u do osób, do których zwracasz się grzecznie. Ta lekcja zbiera wszystko o u w jednym miejscu, dzięki czemu wszędzie będziesz mówić grzecznie.

Do tego dochodzą dwie nowe rzeczy: grzeczny sposób wydawania poleceń i trzy przyjazne małe słówka: maar, hoor i toch.

Kiedy mówić u

Mów u do:

  • dorosłych, których nie znasz
  • osób, które pracują w sklepach i biurach
  • lekarzy
  • policji i osób w urzędach, na przykład w urzędzie gminy
  • starszych osób, których nie znasz
  • szefa, przynajmniej na początku

Do przyjaciół, rodziny i dzieci mów je. Jeśli nie masz pewności, zacznij od u.

Personel w sklepach i biurach zwykle też powie do ciebie u. Ale w wielu sklepach i kawiarniach personel mówi teraz je do wszystkich, a w wielu miejscach pracy szybko przechodzi się na je. Jeśli druga osoba woli je, powie ci o tym.

u mówisz też do grupy, do której zwracasz się grzecznie, jak w tym komunikacie na peronie:

  • Szanowni Państwo, mogą Państwo teraz wsiadać.

dames to panie, heren to panowie, a instappen znaczy „wsiadać do pociągu albo autobusu”. Spójrz na czasownik: jest kunt, a nie kunnen. u łączy się z formą czasownika dla jednej osoby, nawet gdy mówisz do całego tłumu.

u, u i uw

Słowo „ty” może być podmiotem (tym, kto wykonuje czynność), dopełnieniem (tym, do kogo czynność się kieruje) albo zaimkiem dzierżawczym (czyje coś jest). Porównaj jij z u.

RolaPrzy jijPrzy u
Podmiot,
Dopełnienie,
Zaimek dzierżawczy,

Przy jij są trzy różne formy akcentowane: jij, jou i jouw. Przy u potrzebujesz tylko dwóch słów, u i uw, bo podmiot i dopełnienie to to samo słowo. Zdanie pokazuje, kto co robi:

  • Pan, Pani mnie widzi.

  • Widzę Pana, Panią.

  • Pomagam Panu, Pani.

Zaimek dzierżawczy to uw i jest taki sam dla każdego rzeczownika: słowa z de albo z het, jednej rzeczy albo wielu.

  • Pana, Pani torba

  • Pana, Pani dom

  • Pana, Pani książki

Inaczej niż ons i onze, uw nigdy się nie zmienia. Posłuchaj , a potem : brzmią prawie tak samo, ale uw ma na końcu malutki dodatkowy dźwięk.

uw usłyszysz bez przerwy w urzędzie gminy, u lekarza i w sklepach, często w takich pytaniach:

  • Jak masz na imię?

  • Jaki jest twój adres?

  • Jaka jest Pana, Pani data urodzenia?

-t zostaje

Wiesz już, że kiedy jij albo je stoi po czasowniku, -t znika. Przy u to się nigdy nie dzieje: u zachowuje -t, nawet w pytaniu.

Przy jij albo jePrzy uZnaczenie
Pracujesz tu?
Masz czas?
Możesz mi pomóc?

W zdaniu oznajmującym nie trzeba na nic uważać. jij i u dostają -t, bo czasownik stoi po nich:

  • Pracujesz tu.

  • Pan, Pani tu pracuje (grzecznie).

Poprawne są obie formy: u hebt i u heeft. W tej lekcji używamy heeft.

Każdy czasownik, który ma -t, zachowuje je przy u, także czasowniki nieregularne:

  • Czy jest Pan gotowy, Pani gotowa?

  • Czy chce Pan, Pani wody?

Dwa czasowniki bez -t i czas przeszły

Dwa czasowniki nie mają żadnego -t do zachowania: czasownik modalny mogen (mag) i zou. Są takie same dla jij i u.

  • Czy Panu, Pani wolno to jeść?

  • Zrobiłby Pan, zrobiłaby Pani to?

W czasie przeszłym złożonym (lekcja 1 poziomu A2) tylko czasownik posiłkowy przyjmuje formę dla u; imiesłów czasu przeszłego się nie zmienia. gekregen to imiesłów czasu przeszłego od krijgen, „dostawać”.

  • Czy dostał Pan, dostała Pani list?

W czasie przeszłym prostym nie ma nic nowego do nauki: u ma tę samą formę co ik, jij i hij.

Grzeczne polecenie

W lekcji 18 poziomu A1 był tryb rozkazujący: sam temat, bez żadnych dodatków.

  • Usiądź.

  • Spójrz!

Między przyjaciółmi to w porządku, ale do obcej osoby jest to zbyt bezpośrednie. Bezpieczny sposób to pytanie, na przykład Kunt u ...? Jest też grzeczne polecenie, które budujesz w trzech krokach:

  1. Zacznij od czasownika w formie dla u, tej z -t.
  2. Potem powiedz u.
  3. Potem dodaj maar i resztę zdania. Bezokolicznik zostaje na samym końcu.
Tryb rozkazującyGrzeczne polecenieZnaczenie
Proszę usiąść.
Proszę spojrzeć.

Zwróć uwagę na kolejność: najpierw czasownik, potem u. To szyk pytania tak/nie, ale to nie jest pytanie, więc kończysz je kropką.

Znasz maar jako „ale”. Tutaj ma drugie zadanie: znaczy „śmiało, proszę bardzo” i sprawia, że polecenie jest łagodne i miłe.

Ktoś może tak powiedzieć w drzwiach domu:

  • Zapraszam do środka.

binnen znaczy „do środka, w środku”. binnenkomen, „wchodzić”, to czasownik rozdzielny (lekcja 20 poziomu A1), więc komt idzie na początek, a binnen zostaje na samym końcu.

Trzy przyjazne małe słówka

Niektóre małe słowa nie zmieniają tego, co zdanie mówi; zmieniają tylko to, jak brzmi. Niderlandzki ma ich wiele, a te trzy usłyszysz codziennie.

maar. To słowo pojawiło się przed chwilą w grzecznym poleceniu, ale możesz go używać także z je. Między przyjaciółmi nie ma u ani -t: jest sam tryb rozkazujący, a po nim maar.

  • Zapraszam do środka.

  • Weź śmiało ciastko.

het koekje to małe, słodkie ciastko.

hoor. To małe słowo stoi na końcu krótkiej odpowiedzi. Sprawia, że odpowiedź brzmi ciepło i pewnie: „tak, naprawdę, mówię serio”.

  • Tak, jasne.

  • W porządku, naprawdę.

Znasz hoor z ik hoor (słyszę). Tutaj ma inne zadanie: to po prostu ciepłe małe słówko.

toch. To słowo ma dwa przyjazne zadania. W pytaniu prosi drugą osobę o potwierdzenie: myślisz, że znasz odpowiedź, i liczysz na „tak”. W zdaniu oznajmującym wzmacnia to, co mówisz, jakby ktoś w to wątpił. Posłuchaj, jak brzmi głos w każdym z nich:

  • Przyjdziesz jutro, prawda?

  • Przecież to fajne!

Pierwsze pyta, drugie nalega. toch ma też inne zadania, ale na początek wystarczą te przyjazne.

Od prostej formy do bardzo grzecznej

Między prostą formą a bardzo grzeczną jest kilka stopni. Zwykły tryb rozkazujący jest dla obcej osoby zbyt bezpośredni. Pośrodku jest codzienne grzeczne pytanie:

  • Czy możesz mi pomóc?

  • Czy chce Pan, Pani kawy?

Kiedy musisz o coś zapytać obcą osobę, możesz najpierw poprosić o pozwolenie. Tutaj u znowu jest dopełnieniem:

  • Czy mogę Pana, Panią o coś zapytać?

Najgrzeczniejszy stopień używa zou (lekcja 7 poziomu A2). Jest grzeczny, bo trochę się powstrzymuje i daje drugiej osobie przestrzeń. Na samym końcu stoją dwa bezokoliczniki: najpierw willen, potem czasownik oznaczający czynność.

  • Otworzyłby Pan, otworzyłaby Pani okno?

  • Mówiłby Pan, mówiłaby Pani wolniej?

langzamer znaczy „wolniej”. To stopień wyższy od langzaam (wolno), a podwójne aa zmienia się w pojedyncze a, tak jak groot zmienia się w groter.

Dwa małe zwroty przydają się przez cały dzień. dank u wel znaczy „dziękuję”. alstublieft znaczy „proszę”, a także „proszę bardzo”, kiedy coś komuś podajesz. W obu jest u, a w ich przyjacielskich wersjach jest je.

GrzeczniePrzyjacielskoZnaczenie
dziękuję
proszę albo „proszę bardzo”

Posłuchaj wszystkiego razem

Jesteś w poczekalni u lekarza. Asystentka jest grzeczna i miła. Słuchaj linijka po linijce, zauważ każde u i wsłuchaj się w maar i hoor.

KtoNiderlandzkiZnaczenie
AsystentkaDzień dobry!
AsystentkaProszę usiąść.
AsystentkaCzy chce Pan, Pani kawy?
Ty Tak, poproszę. Dziękuję.
AsystentkaCzy dostał Pan, dostała Pani list?
TyTak, jasne.
LekarzProszę wejść.

Spróbuj samodzielnie

Najpierw napisz każdą odpowiedź. Potem porównaj ją z odpowiedzią poniżej i jej posłuchaj.

Powiedz każde zdanie do obcej osoby, z u.

  1. Jij werkt hier.
  2. Ik help jou.
  3. Werk jij hier?
  4. Heb je tijd?
  5. Is dit je tas?
  6. Kun je me helpen?
  7. Ga zitten. Zamień to na grzeczne polecenie.

Teraz wybierz maar, hoor albo toch.

  1. Neem ... een koekje. (Weź śmiało ciastko.)
  2. Je komt ... morgen? (Przyjdziesz jutro, prawda?)
  3. Dat is goed, ... . (W porządku, naprawdę.)

Odpowiedzi

  1. — tutaj u jest dopełnieniem.
  2. — -t zostaje.
  3. — Hebt u tijd? też jest poprawne.
  4. — „Pana, Pani” to uw.
  5. — albo
  6. — forma dla u z -t, potem u, potem maar.
  7. — maar znaczy „śmiało”.
  8. — toch prosi drugą osobę o potwierdzenie.
  9. — hoor sprawia, że brzmi to ciepło i pewnie.

Dobra robota. A teraz wyobraź sobie, że jesteś w urzędzie gminy. Poproś na głos o coś, czego potrzebujesz, używając Kunt u ...? albo Zou u ... willen ...?, i zakończ słowami dank u wel.

Podsumowanie

TematNiderlandzkiNajważniejsze
Do kogo mówisz uobcy, personel, lekarze, policja, urzędnicy, starsze osoby, na początku szef. Nie masz pewności? Zacznij od u.
Podmiot, dopełnienie, „Pana, Pani” u, u, uw, a uw jest takie samo dla każdego rzeczownika
Końcówka -tu zachowuje -t, także w pytaniu. mag i zou go nie mają.
Grzeczne polecenieforma dla u, potem u, potem maar
maar„śmiało”, a nie „ale”
hoorciepło i pewnie
tochprosi drugą osobę o potwierdzenie albo wzmacnia to, co mówisz
Grzeczne prośby codzienna grzeczna forma, potem bardzo grzeczna
  • W dank u wel i alstublieft jest u. W dank je wel i alsjeblieft jest je.

Następna lekcja: jak mówić o ludziach ogólnie, z je, ze i men.