A2 · lekcja 16 z 31

Dopełnienie z przyimkiem

W lekcji 14 poziomu A2 poznaliśmy cztery czasowniki z własnym przyimkiem: wachten op, rekenen op, praten over i denken aan. Dzisiaj dołącza do nich dziewięć kolejnych, a na końcu będziesz mieć listę trzynastu. Te czasowniki są ci potrzebne codziennie: czekasz na autobus, rozmawiasz o pogodzie, słuchasz przyjaciela, pomagasz sąsiadowi i myślisz o rodzinie.

Przyimek traci swoje zwykłe znaczenie

W tych czasownikach przyimek nie robi tego, co zwykle. Porównaj te dwa zdania:

  • Kot siedzi na książce.

  • Czekam na autobus.

W pierwszym zdaniu op mówi, gdzie jest kot. W drugim nie: nie jesteś na autobusie, tylko na niego czekasz. Czasownik wachten i przyimek op mają razem jedno znaczenie, a dawne znaczenie op się zatarło.

Ucz się czasownika razem z jego przyimkiem

Rzeczownika uczysz się z rodzajnikiem: , a nie samo huis. Rób tak samo z tymi czasownikami. Ucz się (czekać na), a nie samo wachten. Przy jednym znaczeniu przyimek jest zawsze ten sam, więc najlepiej uczyć się ich obu jako jednej całości.

Dlaczego czasownik potrzebuje swojego przyimka? Bo sam czasownik często zostawia otwarte pytanie. „Czekam”: na co? Przyimek i osoba albo rzecz po nim odpowiadają na to pytanie: op de bus. Kończą myśl. Ta część zdania, czyli przyimek ze słowami po nim, nazywa się dopełnieniem z przyimkiem. Dwa kolejne przykłady to aan mijn moeder i over het weer.

Nie pytaj więc: „Co tu znaczy op?”. Zapytaj: „Jaki to czasownik?”. Czasownik mówi ci, jaki jest przyimek.

Cztery, które już znasz

Oto cztery czasowniki z lekcji 14 poziomu A2, każdy ze zdaniem.

Czasownik z jego przyimkiemPrzykład
(czekać na) (Czekam na autobus.)
(liczyć na) (Liczę na Annę.)
(rozmawiać o) (Rozmawiamy o pogodzie.)
(myśleć o) (Myślę o mojej mamie.)

Denken aan znaczy, że ktoś albo coś przychodzi ci na myśl. Jest też denken over (zastanawiać się nad czymś, mieć o czymś zdanie). Ma inne znaczenie, więc ma inny przyimek.

Patrzenie i słuchanie: naar

Dwa z tych czasowników mają naar. Tutaj jeszcze trochę czuć jego zwykłe znaczenie, „w stronę”: twoje oczy albo uszy kierują się w stronę czegoś.

  • patrzeć na, oglądać

  • Oglądamy film.

  • słuchać (kogoś, czegoś)

  • Posłuchaj mnie.

Drugie zdanie jest w trybie rozkazującym, więc przed czasownikiem nie ma podmiotu. W zwykłym zdaniu czasownik i jego przyimek są dokładnie takie same.

Jeszcze dwa: van i met

Pierwszy z nich to (kochać, naprawdę lubić). Znasz go już od jakiegoś czasu i od początku był to czasownik z własnym przyimkiem.

  • Ona naprawdę lubi kawę.

Czasownik zmienia formę (ik houd, zij houdt), ale przyimek van zostaje.

Drugi jest nowy: (zaczynać).

  • Zaczynamy lekcję.

Słowo po słowie niderlandzki mówi „zaczynamy z lekcją”.

Pięć kolejnych na co dzień

Teraz pięć do codziennego życia: opieka, pytanie, pomoc, chęć i strach.

  • opiekować się

  • Ona opiekuje się swoją mamą.

  • pytać o

  • Pytam o cenę.

  • pomagać w

  • Pomagam Annie w zadaniu domowym.

De prijs to cena. Het huiswerk to zadanie domowe, czyli praca, którą robisz w domu. To wyraz złożony z huis i werk, a o rodzajniku decyduje ostatnie słowo: het werk, więc het huiswerk.

Spójrz na kolejność w ostatnim zdaniu. Anna stoi tuż po czasowniku, bo to jej pomagasz. Przyimek met wprowadza to, w czym jej pomagasz.

Vragen naar dołącza do kijken naar i luisteren naar, więc trzy z tych czasowników mają naar. Oczy, uszy i pytania kierują się w stronę czegoś.

Ostatnie dwa są inne: to nie pojedyncze czasowniki, tylko małe grupy słów.

  • mieć ochotę na coś

  • Mam ochotę na kawę.

  • bać się

  • Dziecko boi się psa.

W zin hebben in słowo zin to rzeczownik, który oznacza ochotę na coś. W bang zijn voor słowo bang to przymiotnik, który znaczy „przestraszony”. Czasownik w każdej grupie zmienia formę jak zwykle (ik heb, hij heeft; ik ben, het kind is), a pozostałe słowa zostają bez zmian. Ucz się całej grupy jako jednej całości, tak jak pojedynczych czasowników.

Gdzie stoją w zdaniu

W twojej głowie czasownik i jego przyimek to jedna całość. W zdaniu często stoją osobno. W zdaniu oznajmującym czasownik jest na drugim miejscu, a dopełnienie z przyimkiem przychodzi później, w polu środkowym, po słowach takich jak vandaag.

  • Dzisiaj myślę o mojej mamie.

Czasownik denk jest na drugim miejscu, potem przychodzi określenie czasu vandaag, a potem dopełnienie z przyimkiem aan mijn moeder. Twoja pamięć trzyma czasownik i jego przyimek razem, a zdanie stawia każdą część na jej miejscu.

W czasie przeszłym złożonym czasownik posiłkowy stoi na drugim miejscu, a imiesłów czasu przeszłego na samym końcu. Dopełnienie z przyimkiem idzie pomiędzy nie:

  • Czekałem na pociąg.

To bezpieczny wybór, bo imiesłów czasu przeszłego zostaje na samym końcu. W mowie często usłyszysz dopełnienie z przyimkiem po imiesłowie:

  • Czekałem na pociąg.

Obie wersje są poprawne. Gdy nie masz pewności, używaj pierwszej i nie dziw się, gdy usłyszysz drugą.

Osoba czy rzecz?

To jest er z lekcji 14 poziomu A2, które zastępuje rzecz, a nie er, które znaczy „z nich”. Działa tak samo ze wszystkimi tymi czasownikami. Po przyimku osoba dostaje zaimek w funkcji dopełnienia, a rzecz zmienia się w er przed przyimkiem.

  • Czekam na niego.

  • Czekam na to.

Oto ta sama zasada z innym czasownikiem:

  • Patrzymy na nich.

Gdy chodzi o rzecz, mówisz Wij kijken ernaar. (Patrzymy na to). Ernaar to er i naar w jednym słowie. Rzecz zmienia się w er nawet wtedy, gdy jest słowem z de, jak de bus; zaimek w funkcji dopełnienia dostają tylko ludzie.

Pytanie działa tak samo. O rzecz pytasz, zaczynając od , a przyimek stawiasz na końcu. O osobę pytasz, stawiając przyimek na początku, przed .

  • Na co czekasz?

  • Na kogo czekasz?

Wszystkie trzynaście na jednej liście

Oto wszystkie trzynaście, ułożone według przyimka, żeby widać było wzory.

PrzyimekCzasowniki
(czekać na), (liczyć na)
(rozmawiać o)
(myśleć o)
(patrzeć na), (słuchać), (pytać o)
(kochać, naprawdę lubić)
(zaczynać), (pomagać w)
(opiekować się), (bać się)
(mieć ochotę na coś)

Cztery są z lekcji 14 poziomu A2, a trzy znasz z wcześniejszych lekcji: kijken naar, luisteren naar i houden van. Pozostałe sześć jest nowych. Cztery, trzy i sześć to razem trzynaście.

Nie musisz uczyć się ich wszystkich dzisiaj. Mów każdy czasownik na głos z jego zdaniem, aż zabrzmi dobrze. Trzy czasowniki z naar to pomoc dla pamięci, a nie zasada.

Spróbuj samodzielnie

Najpierw powiedz każdą odpowiedź na głos, potem sprawdź.

Jaki przyimek?

  1. Wij kijken ... de film.
  2. Zij zorgt ... haar moeder.
  3. Ik heb zin ... koffie.

Przeszłość.

  1. Użyj wachten op. Powiedz: Czekałem na pociąg.

Osoba czy rzecz?

  1. Ik wacht op de bus. Powiedz to jeszcze raz z er: Czekam na to.
  2. Powiedz: Czekam na niego.

Pytanie.

  1. Powiedz: Na co czekasz? Potem powiedz: Na kogo czekasz?

Popraw błąd.

  1. To zdanie jest błędne. Popraw je: Ik denk op mijn moeder.

Odpowiedzi

  1. (Oglądamy film.)
  2. (Ona opiekuje się swoją mamą.)
  3. (Mam ochotę na kawę.)
  4. (Czekałem na pociąg.) — dopełnienie z przyimkiem idzie pomiędzy, a imiesłów czasu przeszłego zostaje na samym końcu.
  5. (Czekam na to.) — rzecz zmienia się w er, nawet słowo z de, jak de bus.
  6. (Czekam na niego.) — osoba dostaje zaimek w funkcji dopełnienia.
  7. (Na co czekasz?) i (Na kogo czekasz?)
  8. (Myślę o mojej mamie.) — denken łączy się z aan.

Dobra robota. Wybierz z listy trzy czasowniki i powiedz zdanie z każdym z nich. Zacznij od tych, których najbardziej potrzebujesz w tym tygodniu.

Podsumowanie

  • Wiele czasowników ma swój własny przyimek. Często przyimek stracił swoje zwykłe znaczenie, więc nie da się go zgadnąć: ucz się czasownika i jego przyimka jako jednej całości, tak jak rzeczownika z rodzajnikiem.
  • Przy jednym znaczeniu przyimek jest ten sam. Inne znaczenie może mieć inny przyimek: denken aan, denken over.
  • Lista ma trzynaście czasowników. Trzy mają naar: kijken naar, luisteren naar i vragen naar.
  • Zin hebben in i bang zijn voor to małe grupy słów. Czasownik w nich zmienia się jak zwykle.
ZasadaPrzykład
czasownik i jego przyimek stoją osobno (Dzisiaj myślę o mojej mamie.)
czas przeszły złożony (Czekałem na pociąg.)
osobę (Czekam na niego.)
rzecz (Czekam na to.)
pytanie o rzecz (Na co czekasz?)
pytanie o osobę (Na kogo czekasz?)

W następnej lekcji: dwa nowe słowa, dat i omdat, które zmieniają szyk zdania.